XIN CHÀO ĐÓN ĐỘC GIẢ

evowa

Phác họa của họa sĩ Khánh Trường.

tac phamCác tác phẩm của Nguyễn Xuân Quang (xem chi tiết ở Các Tác Phẩm của NXQ)

THÔNG BÁO VỀ BLOG

Blog mới được làm lại nhưng còn rất nhiều sai sót chưa được hoàn chỉnh như cũ.
 .Vẫn truy cập vào link hay copy and paste tên bacsinguyenxuanquang.wordpress.com vào Google search.
.Muốn đọc bài  nào xin bấm hai lần (double click) vào tên bài .
.Bài cũ chỉ hiện ra phần đầu, phải double click vào tựa bài (title) một lần nữa (khi thấy bàn tay hiện ra trên title) thì cả bài mới mở ra hết.
Thành thật xin lỗi độc giả vì những bất tiện nghi này.
  Nguyễn Xuân Quang 

Xin Lưu ý

.Báo phát hành vào mỗi thứ sáu, báo nghỉ vào các dịp đặc biệt như lễ tết, tác giả đi chơi xa… Muốn đọc bài chọn lọc mới đăng xin bấm vào tên bài viết ở mục Bài Mới Đăng  Recent Posts.

.Muốn xem bài viết cũ, xin lựa trong Thể Loại, (xin lưu ý những mẫu tự Việt  không có trong mẫu tự Anh ngữ không xếp theo ABC ví dụ như chữ Đ để dưới cùng).

.Muốn mua sách, xin bấm vào tên sách để xem chi tiết trong Thể Loại Các Tác Phẩm Của NXQ.

.Nếu thấy chữ nhỏ với mắt mình, muốn dễ đọc rõ có thể zoom lớn bằng cách giữ Ctrl rồi nhấn key (+ ) một vài lần tùy nghi cho chữ lớn lên để vừa đọc.

.Những bài trích đăng với tính cách thông tin từ blog này xin đề rõ tên tác giả và blog. Những trích đăng dùng với tính cách thương mại phải có sự chuẩn thuận bằng bút tự của tác giả và phải tuân thủ theo luật Copyright (xem Copyright).
  

THÔNG BÁO

 Gần đây trên một vài diễn đàn trên mạng như Diễn Đàn Chính Nghĩa có một tác giả Nguyển Xuân Quang khác khiến một số thân hữu và độc giả có thắc mắc,  liên lạc với tôi. Xin thưa đây có thể là một trường hợp trùng tên. Xin các thân hữu và độc giả lưu ý để phân biệt tránh làm lẫn và ngộ nhận.
Bác sĩ Nguyễn Xuân Quang.

 HÌNH ẢNH TIÊU BIỂU CỦA THÁNG 

(PICTURE OF THE MONTH)

HÌNH TIÊU BIỂU THÁNG 10-2017.

CÔNG VIÊN QUỐC GIA MESA VERDE, COLORADO.

Nguyễn Xuân Quang.

1. Tổng Quát.

Công Viên Quốc Gia Mesa Verde ở phía tây nam tiểu bang Colorado gần vùng Bốn Góc (Four Corners) do bốn tiểu bang (Arizona, Utah, Colorado, New Mexico) tạo thành. Công viên ở độ cao 2.600 mét so với mực nước biển.

Mesa Verde tiếng Tây Ban Nha với Mesa có nghĩa là bằng, vùng đất đằng, chiếc bàn và Verde là xanh, Vùng Đất Bằng Xanh Tươi.

Đích thực đây là một di chỉ khảo cổ được bảo tồn thành Công Viên Quốc Gia đầu tiên của Colorado. Tổng thống Hoa Kỳ Theodore Roosevelt cho thành lập năm 1906 để bảo tồn các cấu trúc do con người làm nên vì chúng cũng quan trọng như là các kỳ quan thiên nhiên.

Mesa Verde được thừa nhận là một Địa Danh Di Sản Văn Hóa Thế Giới UNESCO.

Chúng tôi tới tỉnh Durango, New Mexico làm cửa ngõ vào Mesa Verde.

2. Thăm Viếng.

Dùng đường160 của Colorado để vào công viên.

Trung Tâm Du Khách Mesa Verde Và Trung Tâm Khảo Cứu.

Trước tiên hãy ghé vào Trung Tâm Du Khách Mesa Verde và Trung Tâm Khảo Cứu để lấy thông tin hướng dẫn và liếc mắt qua vài nét văn hóa của dân bản địa. Trung tâm ở ngay cổng vào.

 

clip_image004

Tượng Người Xưa (Ancient Ones) của Edward J. Fraughton, 2012 ở trước Trung Tâm Du Khách.

“Người Xưa” hay “Người Cổ” là nghĩa của từ Anasazi, tổ tiên của Người Pueblo hiện nay (xem dưới). Ngày nay dùng từ Ancestral Pueblo (Tổ Pueblo) thay cho từ Anasazi.

clip_image006

(nguồn: edfraughton.com).

Tượng lấy hứng từ hình ảnh một thổ dân Anasazi leo từ Chỗ Ở Vách Đá (Cliff Dwellings) dưới vực sâu lên Mặt Bằng Xanh (Mesa Verde) để trồng trọt, lượm hái, săn bắn.

Các địa điểm nên thăm viếng trong công viên:

clip_image007

Bản đồ với các địa điểm đáng xem.

Từ Trung Tâm Du Khách đi vào tới công viên là một đoạn đường đèo núi đi lên cao, dài ngoằn ngoèo, có khi cheo leo sát bên vực sâu nhìn lạnh cẳng. Bây giờ mới chớm thu mà trên các sườn núi có chỗ lá đã thay mầu. Đặc biệt ở đây là vùng bán khô hạn, rừng là những rừng bụi cây thấp có mầu sắc thu chấm phá. Nhìn theo vận tốc xe chậy các chấm phá mầu này trở thành các vệt mầu trên những bức tranh của Van Gogh, khác với mầu sắc của những rừng thu cây cao ở các vùng có nhiều mưa. Rừng bụi cây thấp này là những loại cây quả tròn như viên bi (berries) ăn được. Các quả tròn này là thức ăn của thổ dân, họ ăn tươi hay đem phơi khô để dành dùng vào mùa đông. Người Mỹ khi mới đặt chân lên Bắc Mỹ, cũng vào dịp mù thu, mùa Tạ Ơn này, được thổ dân cho ăn gà Tây và các quả berries nên ngày nay rất ưa thích ăn berries. Bây giờ là mùa hái quả.

Thỉnh thoảng thấy những tàn tích của những bồn chứa nước dùng hứng nước mưa, nước suối và nước tuyết tan của người bản địa lúc trước để dùng hàng ngày và trồng trọt. Nhờ có nước cây cối xanh tươi và trồng trọt được nên mới có tên là vùng Đất Bằng Xanh. Lên tới đỉnh cao có thể nhìn thấy hết toàn cảnh thung lũng Montezuma.

Lên tới một địa điểm quan trọng có tên là Far View Terrace có Trung Tâm Du Khách thu nhỏ, chỗ ngắm toàn cảnh công viên, các nhà trọ Far View Lodge và tiệm ăn.

Tại đây lối vào tách ra làm hai nhánh:

clip_image009

(Southwest Discovered.com).

Nhánh phụ ở phía Tây đi tới Wetherill Mesa. Tại đây chỉ có hai địa điểm quan trọng là Step House và Long House nên ít người viếng thăm.

Con đường tiếp tục đi tới Chapin Mesa coi như là nhánh chính phía Đông.

clip_image011

Nếu ít thời giờ (chỉ có một ngày) thì đây là nhánh đáng xem, còn nhánh phụ Wetherill Mesa để dành lại khi có thì giờ (thường phải có thêm một ngày nữa).

I. Nhánh Chapin phía Đông.

Nhánh chính này có những địa điểm quan trọng cần xem là:

.Bảo Tàng Viện Khảo Cổ Học Chapin Mesa.

Trước hết hãy vào Bảo Tàng Viện Khảo Cổ Học Chapin Mesa để tìm hiểu sơ qua một chút về lịch sử, văn hóa, đời sống của người bản địa trước đây.

Mesa Verde là khu vực khảo cổ lớn nhất Hoa Kỳ, có diện tích 81,4 dặm vuông (211 km 2), Bảo Tàng Viện cung cấp một cái nhìn đặc biệt vào đời sống của Tổ Tiên Người Pueblo (Tây Ban Nha ngữ Pueblo có nghĩa là nơi định cư, Làng), như đã nói ở trên trước đây gọi là Anasazi (‘Người Xưa’). Sở dĩ gọi là Làng vì các thổ dân ở đây đã từ bỏ lối sống du mục và định cư lại thành Làng sống bằng canh tác. Họ dùng nơi này làm chỗ ở khoảng 700 năm (từ năm 600 đến năm 1300). Khoảng thế kỷ 13 họ đã rời bỏ nơi đây vì một lý do gì không biết rõ. Có thể do thiếu ăn vì hạn hán, vì đất cạn mầu mỡ, vì lý do chính trị, xã hội, tín ngưỡng, bị đánh đuổi đi vì chiến tranh, cướp phá hay muốn đi tìm ‘đất mới’. Nhiều tộc thổ dân ngày nay ở các tiểu bang như Arizona, New Mexico và dọc theo con sông Rio Grande… tự nhận mình là con cháu của Tổ Pueblo.

Hiện nay công viên bảo vệ khoảng 5.000 di chỉ khảo cổ học trong đó có 600 chỗ ở vách đá (cliff dwellings). Những chỗ này được coi là quan trọng và được bảo tồn nhất ở Hoa Kỳ.

Bảo Tàng Viện trưng bầy rất đầy đủ về khảo cổ học, lịch sử, văn hóa đời sống của Tổ Tiên Pueblo dọc suốt theo dòng lịch sử từ cổ đại qua các Thời Đồ Đá, Làm Giỏ, Đồ Gốm… Nhà ở từ thời chui hang, ở nhà hầm hố (pithouse), nhà đất bùn (adobe), nhà đá, nhà vách đá (bắt đầu vào khoảng năm 1.200).

Họ không có chữ viết nên những hình khắc trên đá (petroglyphs) và nghệ thuật vẽ trên đá (rock art) có thể, ở một khía cạnh nào đó, có những biểu tượng ghi lại lịch sử, văn hóa, nghệ thuật của họ.

Vì nghiên cứu chữ nòng nọc vòng tròn-que, tôi quan tâm nhiều tới các hình khắc trên đá ở đây.

clip_image015

(ảnh của tác giả).

Có rất nhiều hình ở đây giống hệt những hình thấy ở nhiều nơi khác trên thế giới như hình người giơ hai tay lên đầu (thấy ở hình trên) cũng thấy ở bãi đá Cổ Sapa, Việt Nam, ở Vách Đá Hoa Sơn, Quảng Châu của Lạc Việt Tráng Zhuang và cả trên trống đồng Sangeang Nam Dương (xem trống này). Ở những nơi sau này hình này là những người mặt trời, tôn vinh mặt trời. Hình bàn tay thấy ở hình trên và trong bộ sưu tập của James Churchward ở dưới, cũng thấy ở thổ dân Patagonia Nam Mỹ, thổ dân Úc châu… Hình bàn tay này có thể nghiêng nhiều về tính nghệ thuật hơn là một hình ngữ…

Tại đây có một hình rất lý thú:

clip_image017

Hình tái tạo lại hình khắc trên Đá Tầu Chiến (Battleship Rock). Một vài nhà khảo cổ học cho rằng đây diễn tả cảnh sinh đẻ (ảnh của tác giả).

Hiển nhiên cảnh sinh đẻ này phải mang một ý nghĩa biểu tượng vì ở đây Mẹ có mặt vuông Con Trai mặt tròn! Mẹ Vuông Con Tròn. Mẹ Đất vuông con trai Trời tròn? Mẹ Non Âu Cơ sinh con trai Lang mặt trời Hùng Vương? Dĩ nhiên nói như vậy khó có thể thuyết phục được nhiều người. Tuy nhiên, trước hết họ theo mẫu hệ. Họ quan niệm Tổ Tiên chui từ hạ thế lên qua lỗ sipapu ở sàn nhà tế lễ Kiva (xem dưới). Mẹ tổ có một khuôn mặt là Mẹ Đất.

Thứ đến văn hóa của các Người ở Vách Đá cũng có khái niệm dựa trên vũ trụ tạo sinh, nòng nọc (âm dương), vuông tròn thấy qua các hình khắc trên đá.

Thật vậy, James Churchward trong The Lost Continent of Mu đã thu thập được một số các hình khắc trên đá của Những Người Ở Vách Đá, Tổ Tiên của Người Làng Pueblo.

clip_image019Biểu tượng tìm thấy trong chữ viết của Người ở Vách Đá.

Trong các biểu tượng này ta thấy rất rõ Người Ở Vách Đá đã dùng hình vẽ như một thứ chữ, một thứ hình tự, hình ngữ (pictogram) (xem Chữ Nòng Nọc Vòng Tròn-Que và Chữ Viết Loài Người). Chỉ xin nói qua vài biểu tượng trong hình trên. Các hình tự mặt trời đĩa tròn có thêm các chi tiết khác nhau tạo ra các nghĩa khác nhau: hình a: mặt trời 8 tia sáng hình nọc que có nghĩa là mặt trời rực sáng (thái dương), tạo hóa ứng với càn khôn (số 8 là số Khôn tầng 2), hình b: mặt trời mọc (tia sáng tỏa rạng lên trời), hình c: mặt trời giữa trưa, thượng đỉnh (tia sáng chiếu thẳng đứng xuống đất), hình d: mặt trời lặn (đĩa mặt trời bôi đen)… Họ cũng đã có khái niệm nòng nọc (âm dương), vũ trụ tạo sinh thấy qua hình k: chấm-vòng tròn clip_image021 (đây chính là từ nòng nọc vòng tròn-que hỗn hợp), nhìn dưới diện nhất thể ứng với thái cực; hình p: con rắn và cây có một khuôn mặt hai cực nòng nọc (âm dương) lưỡng nghi; hình i: chữ thập dấu cộng có một nghĩa bốn phương ứng với tứ tượng; hình mặt trời 8 nọc tia sáng có một nghĩa lửa thái dương ứng với tượng lửa; hình g2: con rắn chữ S biểu tượng nước và hình h2: hình sóng nước ứng với tượng nước; hình v: hình gợn sóng kép tròn đầu diễn tả rặng non (núi âm) ứng với tượng đất; hình t: lông chim hay bông lau có một khuôn mặt biểu tượng gió ứng với tượng Gió…

Và còn nhiều nét văn hóa mang tính nòng nọc (âm dương), vũ trụ tạo sinh thấy trong văn hóa của họ… Người Navajo con cháu của Tổ Pueblo có nhà đực và nhà cái (Giải Đọc Trống Đồng Nòng Nọc Âm Dương Đông Nam Á)… Họ cũng đã giao hưu với văn hóa của các tộc khác nên có vũ trụ giáo là chuyện hữu lý.

Nói cho cùng họ đến từ Đông Nam Á nên có những nét văn hóa tương đồng với văn hóa nòng nọc (âm dương) Chim Rắn Tiên Rồng của chúng ta.

Ở đây cũng có tua đi xem các hình khắc trên đá này tại Petroglyph Point Trail dưới sự hướng dẫn của nhân viên kiểm soát công viên. Rất muốn đi nhưng tiếc là chúng tôi không có đủ thì giờ.

….

.Cộng Đồng Người Ở Vách Đá.

Sau khi thăm Bảo Tàng Viện chúng ta đã có một sự hiểu biết tổng quát về Tổ Tiên người Pueblo, bây giờ bắt đầu đi thăm các Cộng Đồng Người Ở Vách Đá ở nhánh Chapin Mesa này.

Công viên chỉ có bốn cộng đồng mở cửa cho quần chúng công cộng vào xem.

Cách Bảo Tàng Viện không xa lắm, nhánh Chapin Mesa lại chia ra làm hai chi. Chi phụ Vòng Cung Điện Vách Đá (Cliff Palace Loop) và chi chính Đường Vòng Trên Đỉnh Mesa (Mesa Top Loop Road).

Chi Đường Vòng Trên Đỉnh Mesa.

Gồm có các địa điểm chính:

clip_image022

a. Nhà Tháp-Vuông (Square Tower House).

Nhà ở dưới vòm vách đá cát, sa thạch (alcove) có 60 phòng ở và 8 phòng tế lễ kiva. Chín mươi phần trăm nhà là nguyên thủy.

clip_image024

clip_image026

(ảnh của tác giả).

clip_image028Phòng tế lễ Kiva (ảnh của tác giả).

clip_image030Tháp vuông bốn tầng (ảnh của tác giả).

Đặc biệt có tháp vuông bốn tầng nên mới có tên gọi như vậy. Họ đục các lõm sâu vào vách đá để móc ngón tay và ngón chân vào và dùng dây hay thang leo lên tháp.

Vì không vững, để bảo tồn, du khách không tiếp cận tới nơi được. Cần dùng ống nhòm hay zoom máy ảnh để thấy rõ thêm chi tiết.

b. Nhà Hầm Hố (PitHouses) và Làng Pueblo.

clip_image032

(ảnh của tác giả).

Nhà Hầm và Làng xây dựng giữa năm 700 và 950 Sau Dương Lịch.

Vào khoảng năm 550 (Sau Dương Lịch) những nhóm người từ vùng Bốn Góc (Four Corners) di chuyển tới Mesa Verde. Đây là Tổ Tiên người Pueblo ngày nay. Khởi đầu họ làm các nhà hầm hố (Pithouse). Giai đoạn này gọi là Người Làm Giỏ (Basketmakers).

clip_image034

Phòng hầm (pitroom) và phòng tế lễ Kiva.

clip_image036Phòng hầm hình vuông (ảnh của tác giả).

Mỗi nhóm nhà, có lẽ mỗi tộc, có một kiến trúc thờ phượng, tế lễ Kiva hình tròn riêng.

clip_image038

Phòng tế lễ tròn ngầm dưới đất Kiva.

clip_image040

Kiva là từ trong ngôn ngữ Hopi, con cháu của Tổ Pueblo, chỉ một phòng tròn, thường nằm dưới đất xây trong hay gần hầu hết ở các làng hay nhà ở. Kiva thường dùng với chủ đích tín ngưỡng, xã hội và thực dụng (giống như đình làng Việt Nam). Đi vào kiva bằng thang qua lỗ hổng ở giữa nóc. Nóc có thể dùng làm tụ điểm công cộng hay là một phần của plaza.

Nhà hầm hình vuông và phòng thờ kiva hình tròn làm liên tưởng tới quan niệm vuông tròn của vũ trụ tạo sinh, nòng nọc (âm dương). Ngoài ra theo tôi các kiến trúc thờ phượng kiva hình trụ tròn này còn có một khuôn mặt diễn tả trục thế giới, trục vũ trụ. Phần mái trên mặt đất có lỗ tròn đi xuống kiva là thượng thế. Phòng thờ kiva ở dưới đất là trung thế. Sàn phòng thờ kiva có một lỗ tròn sipapu là cửa ngõ đi xuống hạ thế. Tổ tiên của họ ở hạ thế thông thương với họ ở phòng thờ trung thế qua lỗ tròn sipapu. Hiển nhiên kiva có một khuôn mặt là trục thế giới dùng để dâng lễ vật, lời cầu nguyện tới tam thế.

Điểm này thấy rõ là nhiều khi ngay sát cạnh kiva có các tháp mà ngày nay giải thích là tháp canh. Theo tôi tháp có thể có một khuôn mặt diễn tả thượng thế thay cho nóc kiva vì tháp có đường hầm nối với kiva (nếu là tháp canh phải ăn thông với chỗ ở phòng hầm tiện hơn).

Về sau vào khoảng năm 750, các nhà hầm tiến hóa tới kiểu nhà vách cây trát đất (adobe) có tường thẳng đứng làm ở hẳn trên mặt đất. Giai đoạn này gọi là Người Làng Pueblo.

Vào khoảng năm 1.000 họ xây nhà bằng đá.

clip_image042Nhà vách đá (ảnh của tác giả).

Đến khoảng năm 1225 có lẽ vì dân số quá đông, một số trở lại các vòm vách đá mà tổ tiên họ đã sống hàng thế kỷ trước. Họ làm những Chỗ Ở Vách Đá (Cliff Dwellings) vào khoảng năm 1190 tới 1270 mà chúng ta thấy ngày nay.

Họ ở vách đá này khoảng 100 năm, vào khoảng 1300, họ bỏ đi như đã nói ở trên.

b. Nhà Cây Sồi (Oak Tree House) và Đền Lửa (Fire Temple).

Có niên đại 1250 năm.

clip_image044

(ảnh của tác giả).

clip_image046Nhà Cây Sồi (ảnh của tác giả).

Có 50 phòng, 6 kiva và các phòng kho. Mỗi tộc có một kiva riêng có 6 kiva (có thể ở đây có 6 tộc). Đây là kiểu nhà đã được thay đổi cho hợp với thế đá đất của vòm vách sa thạch.

d. Đền Mặt Trời (Sun Temple).

clip_image048

(ảnh của tác giả).

clip_image050Đền mặt trời (nhìn từ xa, ảnh của tác giả).

clip_image052

clip_image054(nguồn: nps.gov)

Đền hình chữ D có hai kiva chứng tỏ đền xây cất có một chủ đích. Một kiva thờ phía nọc dương, một kiva thờ phía nọc âm của ngành nọc mặt trời thái dương?

clip_image056

Đền Mặt Trời không có mái (ảnh của tác giả).

Giữa hai trụ cột có một chậu đá có ba khía lõm có những tia tỏa ra như ánh sáng mặt trời.

clip_image057

Chậu đá tia sáng mặt trời.

Có giải thích cho đây là đồng hồ mặt trời (sun dial).

clip_image059

Ô cửa nhìn vào trong (ảnh của tác giả).

clip_image061Phần còn lại của trụ tháp tròn (ảnh của tác giả).

Có giả thuyết cho đây là trụ tháp dùng trong thiên văn học.

Tại Chỗ Nhìn Cảnh Sun Point ở đây ta có thể thấy Nhà Xác Ướp (Mummy House):

clip_image062clip_image062[1]clip_image064

Nhà xác ướp hình khối chữ nhật ở giữa vách đá (ảnh của Michelle Mai Nguyễn).

Trong nhà này tìm thấy một xác ướp trẻ em nên gọi là Nhà Xác Ướp. Đây có lẽ là một tục hiến tế người.

d. Cliff Palace View.

Tại Sun View Point và Sun Temple ta có thể nhìn thấy Cung Điện Vách Đá ở chi bên kia.

clip_image066

clip_image070

Cung Điện Vách Đá (ảnh của tác giả).

Nhìn thấy rõ chi tiết với ống nhòm hoặc zoom ống kính máy ảnh.

Cliff Palace chỗ ở lớn nhất Bắc Mỹ có 150 phòng, chứa hơn 100 người và 23 kiva. Các nhà khảo cổ học có giả thuyết cho rằng đây là khu tế lễ, giao tế, xã hội và hành chánh.

. Nhà Cây Tùng (Spruce Tree House).

clip_image072

Nhà Cây Tùng (ảnh của tác giả).

Chúng ta đi theo vòng đường trở về gần Bảo Tàng Viện Chapin Mesa. Đây là chỗ ở lớn thứ ba và được bảo tồn nhất. Xây dựng vào khoảng năm 1211 Sau Dương Lịch tới 1276, có 130 phòng, 8 kiva, nhà của khoảng 60 tới 80 người. Năm 1888 hai người chăn bò khi đi tìm bò lạc đã khám phá ra. Có một cây lớn mà họ cho là cây Spruce mọc trước khu nhà. Họ đã tụt xuống cây này để vào khu nhà vì thế họ gọi là Nhà Cây Spruce (Cây Spruce thuộc họ nhà thông ngày nay gọi là Douglas fir).

Hiện nay nhà không được vững, bị nứt rạn, đá lở nên đóng cửa.

…..

Ta đã đi hết các điểm chính của Chi Vòng Đường Trên Đỉnh Mesa. Bây giờ tới Chi Cung Điện Vách Đá (Cliff Palace).

Chi Cung Điện Vách Đá.

clip_image074

Chi này lại chia ra hai tiểu chi và chỉ có hai nơi đáng xem là Cung Điện Vách Đá và Nhà Bao Lơn hay Nhà ‘Ban Công’ (Balcony House).

. Cung Điện Vách Đá.

Như đã biết, chúng ta đứng ở bên chi Vòng Đường Trên Đỉnh Mesa ở Cliff Palace Overview đã có thể nhìn thấy Cung Điện Vách Đá rồi. Như thế ở chi này chỉ còn Nhà Bao Lơn là đáng xem.

.Nhà Bao Lơn

Đây là chỗ ‘mạo hiểm’ nhất. Nhà Bao Lơn có đường nối các khu lại với nhau (passageway). Tình trạng còn được bảo toàn rất tốt gồm 40 phòng ở, nhiều kiva và plaza rộng rãi, xây vào thế kỷ 13, trước khi Tổ Tiên Người Pueblo bỏ đi.

clip_image075

Nhà Bao Lơn.

Phải mua vé đi theo tua hướng dẫn bởi nhân viên kiểm soát công viên.

Khu này đóng cửa vào mùa đông. Ở đây nhình thấy toàn cảnh Soda Canyon.

Đi hết Nhánh Chapin Mesa này, có lẽ đã thấm mệt, mỏi chân và đói bụng. Ta có thể ghé vào Tiệm Ăn Far View nghỉ chân và dùng bữa hay ăn dặm. Món taco khá đặc biệt. Vỏ bánh làm bằng bột bánh mì chiên phồng như bánh tiêu Việt Nam.

II. Nhánh Wetherill Mesa.

Muốn đi cả nhánh này cần phải có thêm một ngày nữa. Đường khá dài, từ chỗ rẽ gần Far View khoảng 12 mile, đường ngoằn ngoèo, dốc cao, hẹp chỉ giới hạn cho xe nhỏ. Chúng tôi không có đủ thì giờ.

Để đầy đủ xin nói phớt qua.

Nhánh này là nhánh phụ ít người viếng thăm. Phần lớn là những người thích đi bộ hoang dã (hiking) hay đi xe đạp đường núi (mountain biking).

Có những địa điểm chính cần viếng thăm như:

Nhà Dài (Long House).

clip_image077

(nguồn: nps.gov).

Đây là chỗ ở vách đá lớn thứ nhì của công viên. Đi bộ khoảng 2.25 miles theo tua của nhân viên kiểm soát công viên, mất hai giờ.

Nhà Bậc Tam Cấp (Step House).

clip_image079

(nguồn: nps.gov).

Ở đây thấy hai giai đoạn kiến trúc: Nhà Hầm đầu Thời Người Làm Giỏ (early Basketmaker pithouses, 550 Sau Dương Lịch tới 750) và Thời Ở Vách Đá muộn hơn (a later Cliff Dwelling, 1150 Sau Dương Lịch tới 1300).

…..

Chiều tối chúng tôi trở về lại Durango nghỉ ngơi để sáng hôm sau lên đường tới tỉnh Taos, New Mexico thăm viếng một Làng Pueblo. Ngôi làng này rất đặc thù đã có từ hơn 1.000 năm mà nay con cháu của Tổ Pueblo Mesa Verde còn ở. Làng Taos Pueblo là một Địa Danh Di Sản thế giới với các phế tích còn giữ nguyên vẹn.

HÌNH TIÊU BIỂU NHỮNG THÁNG TRƯỚC.

HÌNH TIÊU BIỂU THÁNG 9-2017.

NHẬT BẢN: TRƯỜNG THÀNH TUYẾT YUKI NO OTANI.

HÌNH TIÊU BIỂU THÁNG 8-2017.

NHÀ TÔI.

HÌNH TIÊU BIỂU THÁNG 7-2017.

NHẬT BẢN: CÀ PHÊ HÌNH Ở TOKYO.

NHẬT BẢN: MƯƠI BÀI THƠ HOA ANH ĐÀO.

HÌNH TIÊU BIỂU THÁNG 4-2017.

VUA ĐINH TIÊN HOÀNG NHÌN QUA CHỨNG TÍCH CHỮ NÒNG NỌC VÒNG TRÒN-QUE.

HÌNH TIÊU BIỂU THÁNG 3-2017.

CÔNG VIÊN QUỐC GIA YELLOWSTONE: MƯƠI HÌNH ẢNH ĐẶC BIỆT…

HÌNH TIÊU BIỂU THÁNG 2-2017.

RỪNG MƯA BORNEO, CHỨNG TÍCH SINH HỌC CỦA NỀN VĂN MINH HUY HOÀNG VIỆT NAM.

HÌNH TIÊU BIỂU THÁNG 1-2017.

 USA: CALIFORNIA, THƯ VIỆN RONALD REAGAN MÙA GIÁNG SINH.

HÌNH TIÊU BIỂU THÁNG 12-2016.

SOUTH DAKOTA: ĐÀI TƯỞNG NIỆM CRAZY HORSE

HÌNH TIÊU BIỂU THÁNG 10-11-2016.

USA: SOUTH DAKOTA, MƯƠI ĐIỀU VỀ ĐÀI TƯỞNG NIỆM NÚI RUSHMORE.

.HÌNH TIÊU BIỂU THÁNG 9-2016.

VÀI HÌNH ẢNH BUỔI THUYẾT TRÌNH ‘TRỐNG ĐỒNG LÀ TRỐNG BIỂU CỦA HÙNG VƯƠNG, VUA MẶT TRỜI’ TRONG NGÀY VĂN HÓA 14-8- 20176.

VÀI HÀNG VỀ CHỦ BLOG.

– Sinh năm 1941 tại Đà Nẵng, chính quán Phượng Lâu, Kim Động, Hưng Yên.

– Tốt nghiệp Bác Sĩ Y Khoa tại Đại Học Y Khoa  Saigon năm 1969.

– Di cư qua Hoa Kỳ năm 1975.

– Tốt nghiệp chuyên khoa Thận và Cao Máu năm 1986.

– Assistant Clinical Professor tại Đại Học Y Khoa Irvine, Orange County, California, USA từ năm 1986.

– Hành nghề tư tại Little Saigon, Orange County và là bác sĩ công chức của tiểu bang California từ năm 1978.

Những tác phẩm văn chương:

– Trước năm 1975: Thần Tượng, Thơ  (Tao Đàn xuất bản), Chiếc Mặt Nạ Da Người, tập truyện (Trí Đăng xuất bản).

– Sau năm 1975 tại Hoa Kỳ: Tình Thù, tập truyện (Mai An xuất bản), Nay Tôi Mai Ai? (truyện dài đăng từ kỳ trên tuần báo Saigon, Orange County), Người Căm Thù Ruồi (Người Việt xuất bản), Những Mảnh Đời Tị Nạn (Xuân Thu xuất bản), Đi, bút ký (Á Mỹ xuất bản), Khai Quật Kho Tàng Cổ Sử Hừng Việt (Y Học Thường Thức xuất bản, 1999), Ca Dao Tục Ngữ, Tinh Hoa Dân Việt, (YHTT, 2002), Tiếng Việt Huyền Diệu (Hừng Việt xuất bản, 2004),  Việt Dịch Bầu Cua Cá Cọc (sách và trò chơi), Hừng Việt 2006, Giải Đọc Trống Đồng Nòng Nọc, Âm Dương Đông Nam Á, Hừng Việt 2008

– Nguyên chủ nhiệm kiêm chủ bút lưỡng nguyệt san Y Học Thường Thức  tại Little Saigon, Orange County.

– Nguyên là bác sĩ phụ trách giải đáp y học của đài BBC của Anh Quốc.

– Hiện là bác sĩ phụ trách giải đáp y học của đài VOA của USA.

– Hiện phụ trách chương trình truyền hình Tinh Hoa Đại Tộc Việt  phát hình hàng tuần trên hệ thống truyền hình vệ tinh VBS (Vietnamese Broadcasting Services) trên toàn quốc Hoa Kỳ, Canada và trên hệ thống TV digital địa phương băng tần 57.6 và chương trình Bản Sắc Đại Tộc Việt trên đài VNA TV (Viet Nam America Television) băng tần 57.3.

– Xem tiếp tiểu sử ở mục Nói Về Chủ Blog

 

HÌNH TIÊU BIỂU THÁNG 8-2016.

PHẬT CHE MẶT.

TỔNG THỐNG OBAMA DẬY VIỆT SỬ.

 HÌNH TIÊU BIỂU THÁNG 5-2016.

 HÌNH TIÊU BIỂU THÁNG 3-2016.

OMAN: SALALAH, LỐI MÒN NHỰA THƠM FRANKINCENSE.

HÌNH TIỂU BIỂU THÁNG 02-2016.

ALLURE OF THE SEA, ’QUYỀN RŨ CỦA BIỂN’.

HÌNH TIÊU BIỂU THÁNG 01, 2016.

AULD LANG SYNE và ROBERT BURNS.

HÌNH TIÊU BIỂU THÁNG 12, 2015.

DU HÀNH LẠC ĐÀ QUA PHỐ PETRA, JORDAN.

HÌNH TIÊU BIỂU THÁNG 11-2015.
CHUYẾN TUẦN DU ĐẠI DƯƠNG CUỐI CÙNG CỦA NÀNG RYNDAM.

 HÌNH TIÊU BIỂU THÁNG 7-2015.

HÌNH TIÊU BIỂU THÁNG 9-2015.

HÌNH KHỦNG LONG Ở BAYON, ANGKOR THOM, CAMPUCHIA.

 HÌNH TIÊU BIỂU THÁNG 8-2015.

VỤ NỔ TẠI ĐIỆN ERAWAN, BANGKOK, THÁI LAN.

Không biết dân Thái có ai nghĩ rằng hồn người Thái bị tâm thần bị đánh chết ở đây năm nào, đã xui khiến chỗ này được chọn cho vụ nổ này không?

NHÂN GIẢI BÓNG TRÒN THẾ GIỚI NỮ, BỖNG BẮT GẶP LẠI HÌNH ẢNH ĐÁ BÓNG THỜ

TRAI TRẺ NGÀY XƯA.

HÌNH TIÊU BIỂU THÁNG 6-2015.

ALASKA TRẮNG.

HÌNH TIÊU BIỂU THÁNG 5-2015

VÀI HÌNH ẢNH VỀ BUỔI THUYẾT TRÌNH: TRỐNG ĐỒNG ĐÔNG SƠN, BỘ SỬ ĐỒNG BẰNG HÌNH CỦA ĐẠI TỘC VIỆT CỦA BÁC SĨ NGUYỄN XUÂN QUANG.

HÌNH TIÊU BIÊU THÁNG 4-2015.

SINGAPORE: MƯƠI ĐIỀU VỀ ĐẢO QUỐC TUYỆT DIỆU CỦA ÔNG LÝ QUANG DIỆU.

HÌNH TIÊU BIÊU THÁNG 3-2015.

GIBRALTAR, CHỖ Ở CUỐI CÙNG CỦA THỦY TỔ NGƯỜI ÂU CHÂU NEANDERTHAL.

HÌNH TIÊU BIỂU THÁNG 2-2015.

 TÂY BAN NHA: KIẾN TRÚC THIÊN-THIÊN TÂN KỲ TRÁC TUYỆT GAUDI.

(Categories Hình Ảnh # 70)

HÌNH TIÊU BIỂU THÁNG 01, 2015. # 69, Categories Hình Ảnh.

ĐẢO LANZAROTE, VÙNG ĐẤT HỎA TINH TRÊN ĐỊA CẦU.