MÔNG CỔ và VŨ TRỤ GIÁO.

.*Nếu cần bấm hai lần vào tựa bài để mở bài.

.Phải tuân thủ luật Tác quyền Copyright.

MÔNG CỔ và VŨ TRỤ GIÁO.

(Mongolia and Religious Cosmology).

Lều Du Mục Ger, Biểu Tượng Vũ Trụ Giáo.

(Mongolian Ger, Symbol of Religious Cosmology).

Nguyễn Xuân Quang.

A. VŨ TRỤ GIÁO và VĂN HÓA MÔNG CỔ.

Thật vắn tắt tôi chỉ xin đưa ra 10 bằng chứng không chối cãi được là vũ trụ giáo có mặt trong văn hóa Mông Cổ và thấy rõ nhất qua cấu trúc của căn lều ger.

1. Thờ Thiên Nhiên.

Như đã biết khi còn sơ nguyên con người tin vào bái giáo, đa thần giáo thờ thiên nhiên trời đất, mặt trời, mặt trăng… Đây là bước đầu dẫn tới vũ trụ giáo dựa trên nguyên lý nòng nọc (âm dương) về sau. Mông Cổ cũng vậy.

Mọi thứ trong thiên nhiên, vũ trụ đều có linh hồn liên tác với con người. Họ thờ đất đá, núi, sông, trời đất…

Ví dụ thờ núi sông. Thoạt khởi đầu thờ núi sông là một thứ bái giáo. Về sau trở thành một hình thức của thờ vũ trụ giáo thấy qua Điện Thờ Ovoo thiêng liêng. Lúc đầu Ovoo chỉ là một đống đá thờ núi sông. Ovoo có nghĩa là đống (pile, mound). Ovoo biến âm với Việt ngữ ụ.

clip_image001Đống đá thờ ovoo.

Về sau thành điện thờ Vũ Trụ, Thần Trời, Tổ Tiên…

clip_image002Điện Ovoo thờ Vũ Trụ, Thần Trời Tenger tại Đài Tưởng Niệm Đại Đế Quốc Mông Cổ ở Thung Lũng Orkhon.

Ovoo mang hình ảnh của Núi Thế Giới, Núi Vũ Trụ là nguyên thể của Núi Meru của Ấn giáo và Núi Tu Di của Phật giáo về sau này.

Ta thấy rất rõ lều teepees mang hình ảnh Núi Vũ Trụ của điện Ovoo. Teepees là tiền thân của lều ger vì thế cả teepees và lều gers đều mang ý nghĩa của vũ trụ tạo sinh, vũ trụ giáo (xem dưới).

2. Thờ Vật Tổ (Totemism).

Thoạt đầu thờ vật tổ là một thứ bái giáo. Về sau trở thành một yếu tố của vũ trụ giáo.

Biểu hiệu của Bảo Tàng Viện Quốc Gia Mông Cổ ở thủ đô Ulaan Baatar gồm có hình mặt trời ở trên mặt trăng lưỡi liềm. Đây là biểu tượng của đế quốc Hung Nô (Hunnu).

clip_image004Biểu tượng của National Museum of Mongolia. Biểu tượng này lấy biểu tượng mặt trời trên mặt trăng của Hung Nô Hunnu. Trong mặt trời có thêm hai vật tổ là Sói Trời và Nai Đất.

Mặt trời dương và mặt trăng âm là nguyên lý căn bản của vũ trụ sinh và vũ trụ học. Trong mặt trời có Mẹ Nai (Đất) và Cha Sói (Trời) dựa trên truyền thuyết nguồn gốc của người Mông Cổ có ghi trong Bí Sử Người Mông Cổ (Secret History of the Mongols).

Hiển nhiên Mẹ Đất Cha Trời cũng là hai nguyên lý nòng nọc (âm dương) của vũ trụ giáo.

Rõ ràng thờ phượng totem và tổ tiên thuộc về vũ trụ giáo.

Người Hung Nô nhận mình là con cháu của Sói Trời và Nai Đất. Họ thờ hươu nai thấy qua các Thạch Trụ Hươu (Deer Stone) như đã nói ở trên.

3. Thờ Nõ Nường.

Thoạt đầu thờ nõ nường là một thứ bái giáo. Về sau trở thành nguyên lý căn bản của vũ trụ giáo.

Trên một ngọn đồi ngoài vòng thành của Tu Viện Erdene có một tượng đá dương vật được cho là dùng để nhắc nhở các tu sĩ phải diệt dục.

clip_image006Đá dương vật (nguồn: Wikipedia).

Thật ra nếu kể cả vật hình giống cái cối đá thì phải hiểu là linga và yoni, nõ nường. Đây là một chứng tích của vũ trụ giáo trong văn hóa Mông Cổ.

4. Thờ Mặt Trời.

Thờ mặt trời thấy rõ trên:

-Các trụ Đá Hươu (Deer Stones).

clip_image008Đá Hươu (National Museum of Mongolia Guidebook).

Các trụ Đá Hươu thấy vào cuối Thời Đồ Đồng và Đầu Đồ Sắt có hình mặt trời cho thấy có sự hiện diện của sự thờ phượng mặt trời, một phần của vũ trụ giáo.

Về sau trên các trụ Đá Hươu có cả mặt trăng cho thấy đã có sự thờ mặt trời và mặt trăng tức vũ trụ giáo. Ta thấy rất rõ mặt trụ đá chia ra làm ba phần: phần trên diễn đạt hình mặt trời hay mặt trăng nghĩa là Thượng Thế clip_image009.

Trong khi ở phần giữa có nhiều hươu nhẩy và bay nghĩa là Trung Thế (hươu là thú bốn chân sống trên mặt đất) clip_image010.

Phần dưới trang trí với hình thái sóng nước clip_image012 diễn tả Hạ Thế clip_image013, giống như thấy ở vùng hạ thế chân trống đồng:

clip_image014Vành sóng nước tại chân một trống Nam Trung Quốc.

-Lều Ger.

Trên chỏm nóc lều ger có hình mặt trời (xem dưới).

5. Phù Thủy Giáo (Shamnism).

Phù thủy, pháp sư thờ ma thuật và thờ tổ tiên.

Phù thủy được cho là có thể liên lạc, nối kết được với vũ trụ trời đất, tổ tiên. Trang phục của phù thủy cho thấy rõ sự nối kết giữa phù thủy Mông Cổ và thế giới thiên nhiên.

clip_image016Trang phục pháp sư Mông Cổ ( National Museum Mongolia).

Cây gậy thần có một khuôn mặt biểu tượng mặt trời. Chiếc gương đồng có một khuôn mặt là mặt trăng dùng làm khí giới phản chiếu ánh sáng chống lại các lực siêu nhiên của âm hồn, quỉ thần. Các giải hình ống của trang phục diễn tả rắn (sông nước), da thú (đất sống), lông chim (gió, bầu trời)… Vì liên lạc được với các lực siêu nhiên, vũ trụ, với hồn thiêng tổ tiên nên phù thủy, pháp sư có khả năng chữa bệnh, giúp cuộc sống an bình, may mắn…

Như vừa thấy ở trên trang phục của phù thủy, pháp sư nối kết với thế giới thiên nhiên đã thấp thoáng thấy hình bóng của vũ trụ tạo sinh, vũ trụ giáo: cây gậy có một khuôn mặt biểu tượng mặt trời, cực dương và gương đồng là mặt trăng, cực âm. Cây gậy mặt trời cũng có một khuôn mặt biểu tượng cho tượng Lửa, thái dương. Giải rắn biểu tượng cho tượng Nước, thái âm. Da thú bốn chân sống trên mặt đất biểu tượng cho tượng Đất thiếu dương. Lông chim biểu tượng cho tượng Gió, thiếu âm…

Trang phục phù thủy có lưỡng nghi trời trăng, có tứ tượng… của vũ trụ giáo.

6. Hung Nô Có Nghĩa là Người.

Hung Nô Hunnu có nghĩa là Người. Hunnu gần cận với Ainu thổ dân Nhật, với Inuit (thổ dân vùng Bắc Cực Canada, Mỹ), Navajo (Dine) cũng có nghĩa là Người. Các tộc này cùng một đại tộc với Man, Mán, Mường, Mol cũng có nghĩa là Người của chúng ta. Người là tiểu vũ trụ con của đại vũ trụ. Người là Ngời là Sáng là Người Đỏ, Người Mặt Trời Xích Quỉ, Người của Bình Minh Mik Maq đại tộc Algonkin (People of the Dawn) ở Đông Bắc Canada, Người Ánh Chiêu Dương Triều Tiên, Người Mặt Trời (People of the Sun), Người Ánh Sáng (Children of Light), Thổ Dân Mỹ châu, Người Man, Minh Việt, con của Đế Minh, Đế Ánh Sáng…

Hiển nhiên Hunnu là Người cùng đại tộc Người có cùng vũ trụ giáo với Người Việt Man, Mán Mường Mặt Trời Thái Dương chúng ta.

7. Thờ Thần Trời (Tenger Worshiping).

Người Mông Cổ thờ Thần Trời, Bầu Trời Vĩnh Cửu (Tengriism). Theo họ vũ trụ gồm tam thế biểu tượng bằng Cây Thế Giới thiêng liêng. Không có một biểu tượng chính thức nào của sự thờ Thần Trời này nhưng biểu tượng Cây Thế Giới có chín chiếc lá biểu tượng bốn phương thường thấy. Chín chiếc lá là chín vị thần tổ ứng với Cửu Thần (Ennead) của Ai Cập cổ (Sự Tương Đồng Giữa Ai Cập Cổ và Cổ Sử Việt) và Chín Vị Tổ Hùng của Việt Nam (Tổ Hùng cõi đại vũ trụ là thần mặt trời Viêm Đế-Thần Nông nhất thể sinh ra bốn vị Tổ Hùng cõi đại vũ trụ là Đế Viêm, Đế Đế, Đế Thần và Đến Nông. Bốn vị này sinh ra bốn Tổ Hùng cõi tiểu vũ trụ là Đế Minh, Kì Dương Vương, Lạc Long Quân và Hùng Lang. Vị chi là 9 Tổ Hùng). Vì thế một Đền Tổ Hùng đúng nghĩa phải mang hình ảnh Cây Vũ Trụ (Cây Tam Thế, Cây Đời Sống) (núi Nghĩa Lĩnh mang hình ảnh Cây Vũ Trụ, Cây Tam Thế) gồm ba đền Thượng, Trung, Hạ ứng với tam thế như thấy ở Đền Hùng Phú Thọ. Rất tiếc đền này chỉ nghiêng về thờ Tổ Hùng Lạc Việt.

Tế và lễ hội của người Mông Cổ thường thực hiện trên đỉnh núi hay gần một cây linh thiêng, là những nơi con người có thể tiếp xúc được với thần linh.

Người Turks cổ cho rằng Yer (Đất) và Tengri (Thần Trời) là hai khuôn mặt bổ trợ cho nhau của lúc khởi thủy. Con người được Tengri ban cho linh hồn (Kut) lúc sinh ra và bị lấy lại khi người này chết. Tengri được coi là cha và Yer là mẹ. Tengri là đấng tối cao duy nhất, Không Thể Biết (Unknowable).

Người theo đạo thờ Thần Trời tin là chỉ có một một vị thần duy nhất là Tengri. Đấng này nhận biết và biết tất cả mọi thứ. Tengri, Đấng Tạo Hóa, ‘Không Rõ Được’ có một khuôn mặt Hư Vô, ‘Không Rõ Được’ của vũ trụ giáo (Con người sinh ra từ Hư Vô Unknowable và khi chết trở về với hư vô hay con người do đấng Tạo Hóa, Chí Tôn Tenger Unknowable sinh ra và khi chết trở về với đấng Hư Vô Un knowable Tenger).

8. Thờ Vũ Trụ Giáo của Hunnu.

Các khảo cổ học cũng cho thấy Hung Nô đã theo vũ trụ giáo. Ví dụ điển hình là vật trang sức bằng ngọc thạch dưới đây.

clip_image002[1]Picture from National Museum of Mongolia Guidebook.

Đồ trang sức ngọc thạch khai quật được từ một ngôi mộ Hung Nô tại Núi Noyon năm 1924 bởi toán khảo sát P. Kozlov.

Ta thấy rất rõ ngọc này có một khuôn mặt diễn tả vũ trụ tạo sinh. Đĩa tròn ở giữa giống như các đĩa đá có lỗ thời Cổ và Tân Thạch, như ngọc Pi của Trung Quốc. Lỗ hổng đen diễn tả hư vô, vòng thạch là mặt trời. Vòng hở trắng là không gian. Nhìn chung ta có thái cực. Nhìn riêng ta có lưỡng nghi. Ta cũng có hai thanh ngọc: thanh có góc cạnh mang tính dương và thanh thuôn tròn mang tính âm. Hai thanh ngọc này có một khuôn mặt diễn tả nòng nọc (âm dương) lưỡng cực, lưỡng nghi. Vòng ngọc lớn bên ngoài có ba mảnh diễn tả tam thế. Lỗ ở tâm vòng ngọc cũng có một khuôn mặt là trục thế giới và hai thanh ngọc diễn tả cổng vào trục thế giới.

Ngọc trang sức diễn tả tam thế, vũ trụ tạo sinh.

Ngọc này mang một ý nghĩa biểu tượng tín ngưỡng thường hiểu theo duy tục là biểu tượng cho trường thọ hay sức mạnh và quyền lực xã hội.

Cũng ghi nhận thêm là hình ảnh của ngọc trang sức này giống thiết diện của lều ger Mông Cổ.

Rõ hơn thấy qua biểu tượng của Hung Nô là hình mặt trời trên mặt trăng lưỡi liềm.

clip_image020Biểu tượng của Hung Nô: hình mặt trời trên mặt trăng lưỡi liềm.

Biểu tượng này ngày nay còn thấy trên quốc biểu Soyombo.

Trăng trời là nòng nọc (âm dương), nguyên lý căn bản của vũ trụ giáo.

9. Phật giáo.

Như đã biết Phật giáo, nhất là Phái Mật Tông là di duệ của vũ trụ giáo. Mông Cổ đã ba lần dùng Phật giáo Tây Tạng làm quốc giáo.

Hiển nhiên vũ trụ giáo có mặt trong văn hóa Mông Cổ. Khi Phật giáo tới Mông Cổ, vũ trụ tạo sinh Mông Cổ hòa nhập hay quyện với vũ trụ tạo sinh của Phật giáo.

Lúc này sáng thế được cho là do các vị thần của Phật giáo Lama. Thoạt khởi thủy chỉ có nước và từ cõi thiên Lama xuống trần thế cầm một cây roi sắt khuấy nước. Trong khi khuấy Nước tạo ra Gió và làm phần ở trung tâm nước đặc lại thành Đất. Ta có tứ tượng Nước, Lửa, Gió, Đất của vũ trụ giáo. Ta thấy rõ roi sắt dương có một khuôn mặt là gậy lửa giống như cây gậy sắt của Phù Đổng Thiên Vương, một thứ Dóng sấm, búa thiên lôi. Gậy lửa  này liên tác với nước  tạo sa tiếng sấm big bang khai thiên lập địa.

Sau khi đất tạo thành, một cặp nam nữ đầu tiên được tạo ra từ đất sét. Họ trở thành hai tị thần tổ sinh ra toàn thể nhân loại…

Truyền thuyết sáng thế này rõ ràng dựa trên truyền thuyết sáng thế của vũ trụ giáo.

10. Đạo Giáo.

Ngày nay đĩa thái cực clip_image022 giống của Đạo giáo thấy khắp nơi trong văn hóa Mông Cổ. Ví dụ thấy ở biểu tượng Soyombo và ở hai vị thần ở cổng Trại Lều Hoyor Zadal, cửa ngõ vào cố đô Korakorum:

clip_image023

Hai vị thần nhân (ảnh của tác giả).

Hai vị thần hình dạng nõ mang ý nghĩa vũ trụ vì trên người có khắc đĩa thái cực. Đây là một chứng tích sự hiện diện của vũ trụ giáo trong văn hóa Mông Cổ.

……

Dĩ nhiên còn nhiều nữa.

Không còn gì để nói thêm, hiển nhiên vũ trụ giáo có mặt trong văn hóa Mông Cổ.

Tuy vậy, để được vững chắc trăm phần trăm ta hãy khảo sát Vũ Trụ Giáo Mông Cổ qua cấu trúc của lều du mục ger Mông Cổ.

B. LỀU GER VÀ VŨ TRỤ GIÁO.

Lều ger là nhà ở cổ truyền của người Mông Cổ và, tổng quát, là lều ở của chung các người du mục ở Trung Á.

Cấu trúc của căn lều ger là một bằng chứng cụ thể nhất của vũ trụ giáo Mông Cổ.

.Nguồn Gốc.

Nguồn gốc của ger bắt nguồn từ những lều cây cỏ đơn sơ có hình nón tròn.

clip_image025Dạng nguyên thủy của lều du mục (ảnh của tác giả chụp tại Quần Thể Tượng Đài Genghis Khan).

Lều này giống như căn lều tipi (teepees) của Thổ Dân Mỹ châu, lều tshum của nhiều bộ tộc nuôi hươu chà (reindeer) ở Tây Bá Lợi Á như Tsataan, Altai-Yryankhai, Đông Quốc Tungus (Evenks) và lều của thổ dân Sami, Lapland, Na Uy cũng nuôi hươu chà.

Tipis có thể coi như là tiền thân của ger. Sau đó tipis tiến hóa thành ger.

clip_image027Sự tiến hóa của ger từ hình dạng tipis cho tới hình dạng hiện nay (http://www.face-music.ch/bi_bid/historyoftengerism.html).

Ý nghĩa của ger và tipis vì vậy giống nhau.

Như đã biết tipis là hình ảnh của điện thờ Ovoo, mang ý nghĩa của vũ trụ tạo sinh, vũ trụ giáo. Vì thế hiển nhiên ger cũng mang ý nghĩa biểu tượng vũ trụ giáo.

.Cấu Trúc của Ger.

clip_image029Lều ger (Kỷ vật của tác giả).

Lều ger diễn đạt đại vũ trụ ở bên ngoài và tiểu vũ trụ ở bên trong.

-Bên Ngoài.

Lều hình vòm mang hình ảnh ngôi nhà rùa mang trọn ý nghĩa vũ trụ tạo sinh.

1. Mái Vòm Thượng Thế.

Mái vòm là vòm vũ trụ hay thượng thế.

clip_image031Mái vòm: lỗ tròn biểu tượng hư vô, có mặt trời nằm trong, phần vòm trắng biểu tượng không gian và hình chữ thập đỏ biểu tượng tứ tượng.

Thượng thế gồm phần lỗ tròn (nơi có ống khói chui ra) có một khuôn mặt biểu tượng hư vô. Lỗ tròn có mặt trời 8 nọc tia sáng càn khôn (số 8 là số Khôn tầng 2: 0, 8).

Ở mái vòm hình trên, mặt trời bị một tấm bạt che mưa nắng che mất một nửa. Phần chỏm này diễn tả hư vô, mặt trời thấy rõ ở các kiến trúc ger thiêng liêng dùng làm nơi thờ tự.

clip_image033

Lều thờ phượng có phần chỏm tròn biểu tượng hư vô, mặt trời.

Phần mái vòm mầu trắng còn lại biểu tượng không gian.

Như thế rõ ràng phần mái vòm ger gồm chỏm diễn tả thượng thế gồm hư vô, mặt trời và mái không gian. Nhìn dưới dạng nhất thể mặt trời-không gian là vũ trụ ứng với thái cực. Nhìn dưới dạng phân cực mặt trời và không gian là lưỡng nghi.

Trên mái thường có trang trí dạng chữ thập diễn tả tứ tượng như thấy ở hình trên (mầu đỏ).

Như vậy mái vòm mang trọn vẹn ý cấu trúc của vũ trụ tạo sinh gồm có đủ hư vô (lỗ tròn), thái cực (mặt trời-không gian nhất thể), lưỡng nghi (mặt trời và không gian riêng biệt) và tứ tượng.

2. Phần Tường Trụ Tròn.

clip_image034

clip_image036Phần tường lều trụ tròn.

Phần tường lều trụ tròn của ger mang hình ảnh của phần giữa trục thế giới là trung thế, cõi giữa, nơi con người ở.

3. Phần Nền của Ger.

Nền của ger diễn tả hạ thế, ở dưới có cõi âm.

Như thế bên ngoài ger diễn tả vũ trụ thuyết và tam thế của đại vũ trụ.

-Bên Trong.

Bên trong ger diễn tả tiểu vũ trụ, cõi người, cõi nhân gian.

a. Cõi Trên, Cõi Trời Nhân Gian.

.Lỗ hổng chỏm nóc.

Như đã nói ở trên lỗ hổng có một khuôn mặt là hư vô ở đây là hư vô của cõi nhân gian, tiểu vũ trụ.

Phía trong ger thấy rất rõ lỗ tròn hư vô có hình mặt trời 8 tia sáng, mặt trời càn khôn, tạo hóa.

clip_image038Bên trong ger, lỗ hổng chỏm nóc lều có một khuôn mặt hư vô, có mặt trời càn khôn 8 nọc tia sáng (ảnh của tác giả).

Mặt Trời này nằm trong vòng tròn diễn tả vành lỗ hổng hư vô giống mặt trời nằm trong vòng vỏ hư vô ở tâm trống đồng nòng nọc (âm dương) của đại tộc Đông Sơn.

clip_image040Mặt trời nằm trong vỏ hư vô và vỏ không gian ở trống Quảng Xương.

Khoảng giữa mặt trời và vành trên của tường vòng tròn của mái vòm diễn tả không gian.

Nhìn bên trong khoảng này có các tia sáng mặt trời tỏa rạng trong không gian. Căn lều của chúng tôi ở có 8 tia mặt trời lớn mang ý nghĩa sinh tạo, tạo hóa của của mặt trời càn khôn. Tám tia này chia nóc ra làm 8 ô. Trong mỗi ô có  những tia dài trong phần mái không gian. Tổng cộng là 64 tia sáng.

clip_image042Phần không gian của mái vòm nhìn bên trong có 64 nọc tia sáng tỏa ra từ mặt trời (ảnh của tác giả).

Số 64 ứng với 64 quẻ dịch.

b. Cõi Giữa, Cõi Đất Nhân Gian.

Phần tường trụ tròn bên trong diễn tả cõi giữa nhân gian, nơi ở của con người.

Phần này mang hình ảnh phần giữa trục thế giới có một khuôn mặt biểu tượng trung thế, cõi người, nhân gian.

Gồm có:

-2 trụ chính: theo Mông Cổ được giải thích là một trụ biểu tượng cho chồng và một biểu tượng cho vợ.

clip_image044Bên trong một ger quí tộc (ảnh của tác giả).

clip_image046Bên trong một ger ‘bình dân’dành cho du khách hạng ‘kinh tế’ (ảnh của tác giả).

Người Mông Cổ cho phần giữa hai trụ là phần thiêng liêng không ai được đi qua. Đây chính là trục thế giới bên trên có mặt trời, thông thương ba cõi, trục lộ liên lạc được với thượng đế, thánh thần, tổ tiên ở thượng thế, cõi trên nhân gian và các âm thần, âm linh ở hạ thế, cõi âm. Vì vậy phần giữa hai trụ là phần trục thế giới thiêng liêng dành cho thần linh và pháp sư, người thường bị cấm đi qua.

Hai trụ vợ chồng này cũng có một nghĩa là nòng nọc (âm dương), sinh tạo, sản xuất… và là nguyên lý căn bản của vũ trụ tạo sinh, vũ trụ giáo ở cõi người, tiểu vũ trụ.

-Lò lửa, bếp lửa.

Ngay ở trung tâm nhà, ở khoảng giữa hai cột trục thế giới là lò lửa có ống khói chui qua lỗ mặt trời nằm giữa hai cây cột. Lò lửa là chỗ linh thiêng nhất. Đây là chỗ của Con Gái của Cha Trời Golamt và phải được kính trọng trên hết. Điểm này Hung Nô giống người Ainu, Thổ dân Nhật Bản họ hàng gần với người Mông Cổ [Ainu cũng có nghĩa là người như người Hunnu, Inuit (Eskimo)].

clip_image047Bếp lửa giữa nhà của người Ainu (ảnh của tác giả).

Lò lửa giữa nhà của người Ainu là nơi của Mẹ Lửa, Nữ Thần Mặt Trời Buchi thiêng liêng, hình bóng của núi lửa Buchi mà người Nhật phiên âm thành Fuji, Phú Sĩ.

Các tộc thổ dân Mỹ châu như các tộc Inuit (Esquimo) nhà của họ cũng có cấu trúc tam thế. Ngay chân cột Cây Vũ Trụ có bếp lửa. Khói từ lò lửa này theo cột Trục Thế Giới bay lên Thượng Thế mang theo lời cầu nguyện và các lễ vật (Alaska, Đất Mặt Trời Nửa Đêm).

Một quần thể đền tháp Maya ở giữa bao giờ cũng có một hố lửa để tế lễ.

Ngay cả trên trống đồng nòng nọc (âm dương) của đại tộc Đông Sơn của Man, Mán, Mường (Mol) của chúng ta, ở các ngôi nhà nọc mặt trời và nòng không gian cũng có những lò lửa này.

clip_image048Một ngôi nhà nọc, mặt trời và nhà nòng không gian trên trống Ngọc Lũ I ở dưới sàn giữa nhà có lò lửa.

Ta thấy rõ Man, Mán, Ainu, Inuit, Hunnu có nghĩa là Người, con cháu Mặt Trời, thờ mặt trời đều thờ lò lửa ở giữa nhà. Một lần nữa cho thấy đây là bằng chứng cụ thể là trống đồng là biểu tượng của sự thờ phượng mặt trời, là trống biểu của Vua Mặt Trời Hùng Vương và là trống biểu vũ trụ giáo có lò lửa giữa nhà.

Vì ger có hai trụ tạo thành trục thế giới là trung tâm của vũ trụ nên lò lửa cũng là trung tâm của vũ trụ, đúng hơn là của tiểu vũ trụ. Khói bốc lên trời theo trục thế giới biểu tượng cho Cây Vũ Trụ (Cây Tam Thế). Pháp sư, phù thủy theo cây khói này liên lạc với tam thế, nhất là với thượng thế. Cây khói này thấy rõ trong các tế lễ của pháp sư như lễ nhập môn, một cây thật sự thay thế cho cây khói được để vào giữa hai cột trục thế giới, chòm cây lòi ra ngoài lỗ hổng, vươn lên trời ở chỏm nóc vòm bên cạnh ống khói.

Như thế lều ger có một khuôn mặt là Cây Vũ Trụ (Cây Tam Thế, Cây Đời Sống) nhìn qua trục thế giới.

Lều ger cũng có thể coi như song song với bánh xe y học của Thổ Dân Mỹ châu, biểu tượng thể chất của vòng tròn thiêng liêng với hướng ra tứ phương và ra ngoài khắp cả vũ trụ.

-Bốn Phía Trong Lều.

Trong lều chia ra bốn khu ứng với bốn hướng: cửa hướng về phía Nam (có thể cho mát). Đây là phía ít quan trọng nhất, là chỗ ngồi của giới trẻ.

Phía Bắc nơi thiêng liêng, trang trọng nhất gọi là hoimor, nơi để bàn thờ thần thánh, tổ tiên. Gần chỗ này sau lò lửa là nơi các người già, tù trưởng, pháp sư hay khách quí ngồi. Phía Tây ở tay phải bên phía dương nên là chỗ ngồi của phái nam và là chỗ để dụng cụ của phái nam, yên ngựa, cung tên, súng. Phía Đông bên trái mang âm tính là chỗ ngồi của phái nữ, nơi để dụng cụ nấu bếp, nôi trẻ em và các đồ khác của phái nữ.

[http://www.face-music.ch/bi_bid/historyoftengerism.html, Shamnism (Tengerism) in Mongolia)].

Chuyển động trong nhà, mọi người phải di chuyển theo chiều kim đồng hồ. Chuyển động này cũng bắt buộc trong các điệu nhẩy pháp thuật, thờ phượng và tế lễ. Đây chính là chiều chuyển động của Phật giáo mang âm tính theo dịch học.

Ta thấy rõ bốn phía trong của ger xếp đặt theo bốn phương ứng với tứ tượng và theo đúng qui luật nòng nọc (âm dương) trái phải, nữ nam của dịch học.

c. Phần Nền, Cõi Dưới, Cõi Nước Nhân Gian.

Phần nền lều là cõi dưới nhân gian, cõi nước, cõi âm.

clip_image049Nền lều là cõi dưới, cõi nước, cõi âm. Bậc thềm bước vào nền nhà có hình sóng nước. Để ý là nước rất hiếm ở thào nguyên, sự hiện diện của sóng nước bắt buộc phải mang một ý nghĩa biểu tượng.

Ta thấy rất rõ chiếc thảm ở bậc cấp bước vào nền nhà có những hình sóng nước vẩy cá xác thực cõi dưới nền nhà là cõi nước, cõi âm, hạ thế.

Như vậy bên trong ger diễn tả vũ trụ giáo gồm ba tiểu tam thế tiểu, ba cõi trời, đất và nước của tiểu vũ trụ.

Rõ như ban ngày lều ger Mông Cổ diễn tả đại và tiểu vũ trụ của vũ trụ giáo.

-Kiểm Chứng.

Để vững chắc thêm một lần nữa ta có thể kiểm chứng ý nghĩa biểu tượng vũ trụ giáo của ger qua các vật và kiến trúc thiêng liêng có hình ger.

1. Tháp Phật.

Các tháp Phật giáo có nóc hình vòm mang hình ảnh của ger.

clip_image050Tháp Phật giáo hình vòm lều ger có chỏm tháp cây vũ trụ (cây tam thế, cây đời sống) giống trường hợp ger có để cây diễn tả cây vũ trụ trong các buổi tế lễ như lễ nhập môn của một pháp sư shaman.

Như đã biết tháp Phật có hình vòm mang trọn vẹn ý nghĩa vũ trụ tạo sinh của Vũ Trụ giáo. Tháp có chỏm cây Tam Thế và cấu trúc tam thế bên trong (Ý Nghĩa Tháp Phật).

Như thế hiển nhiên ger cũng giống tháp Phật giáo hình vòm mang trọn ý nghĩa vũ trụ tạo sinh của vũ trụ giáo (xem dưới).

2. Nhà mái vòm Hogan của Người Navajo.

Nhà Hogan của thổ dân Mỹ châu Navajo làm bằng cách chồng các thân cây lên nhau nhỏ dần thành hình vòm. Nhà mái hình vòm dùng làm nơi tế lễ và cho tất cả các hoạt động khác (Arlene Hirschfelder, Paulette Molin, The Encyclo- pedia of Native American Religions, tr. 121).

clip_image051Nhà mái vòm Hogan của người Navajo (Arlene Hirsch- felder, p.121).

Như đã biết nhà Hogan mang ý nghĩa tín ngưỡng thờ tổ tiên, trời đất, vũ trụ nằm trong vũ trụ giáo (Ý Nghĩa Hình Nhà Trên Trống Đồng).

Dĩ nhiên nhà Hogan mái vòm mang hình ảnh của ger.

2. Nhà Zulu (Zulu’s Houses).

Vũ Trụ luận của người Zulu, Nam Phi thấm nhuần bởi quan niệm hình tròn (Zulu cosmology is permeated by the notion of the circle) (Duly Colin, 1989) nên họ có ngôi nhà kraal hình vòm. Nhà này có một khuôn mặt là nhà vũ trụ.

clip_image052Nhà vòm kraal của người Zulu, Nam Phi (chụp tại DumaZulu, 4-2007).

Nhà vòm vũ trụ kraal là hình ảnh của một ger.

3. Nhà Trullo, Ý (Trullo House).

Những ngôi nhà “trulli” ở Alberobello, Bari, Italia, có nguồn gốc từ thủa xa xưa, mang hình ảnh giống ger. Nóc nhà hình lều tipi thay vì hình vòm.

clip_image054Nhà trulli ở Alberobello, Bari, Italia (Post Card, Alberobello, La Città del Trulli, 1997).

Trên nóc có các chỏm nóc khác nhau và có các hình biểu tượng diễn tả trọn vẹn ý nghĩa Vũ Trụ luận.

Nhà trulli chính là một dạng tiến hóa từ lều tipis tới nhà ger đã thấy ở trên. Như thế rõ ràng ger mang ý nghĩa vũ trụ tạo sinh của vũ trụ giáo như các nhà trulli.

5. Khan Miện (Khan’s cap).

Một số các vị vua Khan Mông Cổ đội mũ có hình lều ger. Vương miện của một vị vua dĩ nhiên phải mang một ý nghĩa biểu tượng thiêng liêng liên hệ với vũ trụ, đấng tạo hóa, mặt trời.

clip_image056Mũ của Togoon Tumur Khan có hình ger.

Vua là con vũ trụ, con trời, thiên tử. Như thế ger giống vương miện Khan cũng vậy. Ở đây mũ Khan và ger mang ý nghĩa biểu tượng vũ trụ giáo.

6. Đền Thờ Thần Trời (Tenger Temple).

clip_image057Đền thờ Sulde Tngrii ở tỉnh Uxin Banner, Nội Mông, Trung Quốc ở sa mạc Ordos (nguồn: Wikipedia).

Đền đích thực là một lều ger thiêng liêng. Ta thấy rõ lều ger mang ý nghĩa vũ trụ tạo sinh của vũ trụ giáo qua ngôi đền này.

7. Nhà Rùa Trên Trống Đồng Nòng Nọc (Âm Dương) của đại tộc Đông Sơn.

Trên trống Ngọc Lũ I và các trống họ hàng có hai ngôi nhà nọc, mặt trời có mái đầu đao và ngôi nhà rùa mái vòm.

clip_image059Nhà rùa trên trống Ngọc Lũ I).

Như đã biết nhà rùa mang trọn ý nghĩa vũ trụ tạo sinh của vũ trụ giáo (Ý Nghĩa Nhà Trên Trống Đồng). Hiển nhiên ger giống nhà rùa vũ trụ cũng mang trọn vẹn ý nghĩa vũ trụ tạo sinh của vũ trụ giáo.

8. Mandala Tròn của Ger.

Lều ger chiếu xuống một mặt bằng là một hình mandala tròn.

clip_image060Bích chương Hãy Khám Phá Lịch Sử Tuyệt Vời của Mông Cổ năm 2019 (ảnh của tác giả).

Cấu trúc, xếp đặt bên trong Bảo Tàng Viện Quốc Gia Mông Cổ ở thủ đô Ulaan Baatar là một mandala tròn (hình bên trái), hình chiếu của lều ger (hình bên phải) với các hình ảnh chỉ cho biết mỗi phòng, mỗi nơi trưng bầy thứ gì.

Như đã biết mandala là một đồ hình diễn tả cấu trúc của đại và tiểu vũ trụ. Như thế hiển nhiên ger diễn tả đại và tiểu vũ trụ.

9. Ger và Trống Đồng Đông Sơn.

Mandala tròn của ger cũng giống mandala tròn của Trống Đồng Nòng Nọc (Âm Dương) Đông Sơn. Nếu ta chiếu một trống đồng Đông Sơn loại Cây Nấm Vũ Trụ Nguyễn Xuân Quang VI (Heger I) diễn tả vũ trụ tạo sinh xuống một mặt bằng ta có hình sau đây:

clip_image062Hình chiếu một trống Đông Sơn Cây Nấm Vũ Trụ Nguyễn Xuân Quang VI (Heger I) có mặt trời 8 nọc tia sáng xuống mặt bằng.

Hình chiếu của trống này giống hệt một mandala tròn diễn tả vũ trụ tạo sinh, cấu trúc của đại và tiểu vũ trụ.

Những trống đơn giản, nhất là các trống rất muộn, đôi khi mang hình ảnh hình chiếu của một trống diễn tả vũ trụ tạo sinh nghĩa là mặt trống mang hình bóng một thứ mandala tròn. Ví dụ như trống Nam Ngãi I:

clip_image063Mặt trống Nam Ngãi I là một mandala tròn (nguồn: Phạm Huy Thông và các cộng tác viên).

(Dịch Đồng Đông Sơn 12: Trống Đồng và Mandala Tròn).

Ta thấy rõ mandala tròn của trống Đông Sơn giống hệt hình chiếu của một ger.

Nếu ta đập dẹp hay chiếu phần nóc vòm của một ger xuống làm thành mặt trên của phần tường trụ tròn của ger ta sẽ có được một trống đồng Đông Sơn loại trống hình trụ tròn Nguyễn Xuân Quang II hay hình vành cầu Trứng Vũ Trụ Nguyễn Xuân Quang I (ở đây là trứng chim hình cầu tròn cắt bỏ hai đầu thành trống vành cầu tròn).

clip_image065Trống vành cầu tròn Trứng Vũ Trụ Nguyễn Xuân Quang I mang hình ảnh của một ger mái bằng.

Ta thấy rõ mặt trống là hình chiếu hay phần đập dẹp xuống hoặc là mandala tròn của mái vòm ger.

clip_image067Mặt trống vành cầu tròn Trứng Vũ Trụ Nguyễn Xuân Quang I là hình chiếu mandala tròn hay phần đập dẹp xuống của một mái vòm ger.

Như đã biết trống đồng nòng nọc (âm dương) của đại tộc Đông Sơn diễn tả trọn vẹn thuyết vũ trụ tạo sinh, là trống biểu của vũ trụ giáo như thế lều ger đích thực mang ý nghĩa vũ trụ giáo.

Ngược lại, một lần nữa ger, tháp Phật giáo vòm tròn, mũ Khan Mông Cổ… kiểm chứng, xác thực trống đồng nòng nọc (âm dương) của đại tộc Đông Sơn là trống diễn tả vũ trụ tạo sinh, là trống biểu của vũ trụ giáo.

Và còn nhiều nữa.

…..

Kết Luận.

Hiển nhiên vũ trụ giáo có mặt trong văn hóa Mông Cổ và lều ger mang trọn vẹn ý nghĩa đại và tiểu vũ trụ.

Nói rộng ra các kiến trúc giống lều tipi, ger, hogan, kraal, nhà rùa… đầu diễn tả vũ trụ thuyết, vũ trụ tạo sinh của vũ trụ giáo.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: