MÔNG CỔ: MƯƠI HÌNH ẢNH.

*Nếu cần bấm hai lần vào tựa bài để mở bài.

.Phải tuân thủ luật Tác quyền Copyright.

MÔNG CỔ: MƯƠI HÌNH ẢNH.

Nguyễn Xuân Quang.

-Mông Cổ: Xứ thảo nguyên (grassy steppe) bạt ngàn gió hú, xứ của hồ tuyết băng buốt giá cận Tây Bá Lợi Á, xứ của sa mạc bão cát, xứ của ngày bầu trời xanh, xứ của đêm ngân hà lấp lánh hàng tỉ vì sao kim cương…

clip_image002Cánh chim ưng vàng (golden eagle) xoải cánh bay săn mồi buổi sớm mai trên thảo nguyên mênh mông trải xa tới tận chân trời (ảnh của tác giả).

 eagle.2

Chim ưng vàng Mông Cổ (ảnh của tác giả).

Săn thú bằng chim ưng là một nét văn hóa truyền thống của các sắc tộc Miền Tây như Kazakhs, Kyrgyz và Miền Trung Mông Cổ.

-Mông Cổ: Đời Sống Du Mục (nomadic life).

Người Mông Cổ sống phiêu bạt theo mầu xanh cỏ mọc.

clip_image004Lều du mục vũ trụ ger (yurt).

Nhà ở truyền thống du mục của người Mông Cổ là căn lều hình vòm tròn biểu tượng vũ trụ gọi là ger hay yurt (tiếng Turk) có một nghĩa là nhà. Ger biến âm với Hán Việt gia. Vì thế tôi gọi là lều du mục vũ trụ (xem bài viết riêng Mông Cổ và Vũ Trụ Giáo).

clip_image006Mặt trời mọc trên lều vũ trụ ger (ảnh của tác giả).

Ở đây thảo nguyên mênh mông nên rạng đông, hoàng hôn, đêm trăng, đêm sao, đêm ngân hà thấy mà bàng hoàng, ngẩn ngơ, sững sờ.

Dân du mục Mông Cổ nuôi ngựa, bò yak, tuần lộc (reindeer), cừu, dê, lạc đà.

clip_image008Bò yaks Himalaya lông dài (ảnh của tác giả).

Bò yak có tên động vật học là Bos grunniens (bos ruột thịt với Việt ngữ bò) vốn là một giống bò hoang sống ở vùng Himalaya và lân cận, ngày nay đã được thuần hóa. Tôi gọi là bò Himalaya (Hy Mã Lạp Sơn).

Học sống đời du mục như một người Mông Cổ:

clip_image010Vắt sữa yaks mỗi buổi sáng.

clip_image012Đi chăn tuần lộc.

clip_image014Chăn dê, chăn cừu (ảnh của tác giả).

clip_image016Chăn lạc đà (ảnh của tác giả).

clip_image018Chăn ngựa (ảnh của tác giả).

-Mông Cổ: Văn Hóa Vó Câu Muôn dậm.

Ngựa có mặt trong đời sống thể xác, xã hội và tâm thần của người Mông Cổ. Đâu đâu cũng thấy hình bóng ngựa. Văn hóa Mông Cổ là văn hóa du mục vó câu muôn dặm.

Ngựa là Thú Biểu Quốc Gia (State Animal), là Biểu Trưng Quốc Gia (State Emblem) Mông Cổ.

clip_image020Phong mã (Windhorse), Biểu Trưng Quốc Gia của Mông Cổ (ảnh của tác giả).

Phong mã hay ngựa phi hoặc ngựa bay biểu tượng cho độc lập, lãnh thổ toàn vẹn và tâm linh Mông Cổ.

clip_image022

 vo cau. 2Bức tranh ngàn vạn vó câu thảo nguyên (hình chụp tại khách sạn Premier Best Western 5 sao tại thủ đô Mông Cổ Ulaan Baatar).

……

-Mông Cổ: Vó Chân Chiến Mã Thành Cát Tư Hãn.

Vó chân chiến mã Thành Cát Tư Hãn đã một thời làm rung chuyển lục địa Âu Á.

 genghisTượng Thành Cát Tư Hãn Chinggis Khaan (tiếng Mông Cổ) (Tiếng Anh là Genghis Khan).

Lưu ý tác giả mặc áo lá chữ T với biểu tượng quốc gia Mông Cổ Soyombo: clip_image002[1](sẽ giải thích trong các bài viết chi tiết).

clip_image028Vó câu muôn dậm.

-Mông Cổ: Thần Bí.

.Phù thủy, pháp sư ngày nay vẫn còn hành nghề hợp pháp.

clip_image030Một nữ pháp sư đang biểu diễn cách chữa bệnh (ảnh của tác giả).

.Điện đá thờ Ovoo thiêng liêng.

Ovoo có nghĩa là đống. Ovoo biến âm với Việt ngữ ụ.

clip_image032Đống đá thờ ovoo (ảnh của tác giả).

Đống đá ovoo thờ Núi và Trời và được coi là một thứ điện thờ thiêng liêng (người Hung Nô cho mình là con của Sói Trời và Nai Đất). Một người Mông Cổ mỗi khi gặp ovoo đều phải dừng lại làm lễ. Họ đi vòng quanh ba vòng, mỗi vòng bỏ thêm một hòn đá vào đống ovoo. Ovoo giữ một vai trò quan trọng trong lễ hiến tế trời đất. Tế lễ ovoo thường xẩy ra vào cuối hè.

.Huyền Giáo Mông Cổ và Phật Giáo Mật Tông Tây Tạng.

clip_image034Vũ điệu thần linh huyền giáo (ảnh của tác giả).

clip_image036Sư tăng và giai nhân (ảnh của tác giả).

-Mông Cổ: Tiếng Đàn Tiếng Ca Thảo Nguyên Lộng Gió.

.Làn điệu cổ họng Khoomei (throat singing).

Hát trong họng Khoomei là tiếng hát hồn thiêng miền thảo nguyên lộng gió (khoomei cùng gốc với khooloi, throat, cổ họng, có khoo- biến âm với Việt ngữ cổ).

clip_image038Hát trong cổ họng (ảnh của tác giả) với tiếng đàn ngựa.

.Tiếng đàn ‘ngựa’ (horse-headed fiddle) đặc thù miền vó câu muôn dậm.

clip_image040Đàn ngựa (ảnh của tác giả).

Đàn ngựa (morin khuur với morin là ngựa, ruột thịt với Anh ngữ mare, ngựa cái, Hán Việt mã, ngựa). Được gọi tên như thế vì đầu đàn có hình đầu con ngựa. Đàn ngựa gần cận với đàn Việt Nam. Tiếng hát kéo dài (long song) (dài cả bài hát lẫn kéo dài vần lời hát) đi cùng tiếng đàn ngựa là một Di Sản Phi Vật Thể UNESCO của Mông Cổ.

-Mông Cổ: Sa Mạc Gobi Bão Cát.

Bão cát sa mạc Gobi có khi thổi tới tận Bắc Kinh, Trung Quốc.

.Du Hành Lạc Đà Trong Sa Mạc Gobi.

clip_image042Lạc đà hai bướu Bactria gốc bản địa Trung Á.

.Đụn Cát Hát Ca (Singing Sand Dunes).

Đụn cát hát ca được đệm nhạc bằng tiếng sáo gió vi vu.

clip_image044 Cát Gobi bao la,

Gió thổi sáo vi vu,

Ngủ trong tiếng hát ru,

Của Đụn Cát Hát Ca.

.Đất Của Khủng Long.

Gobi là đất của cả trăm loài khủng long.

clip_image046

Đào tìm địa khai (hóa thạch) khủng long.

clip_image048Eureka! Eureka! Eureka! (ảnh của Michelle Mai Nguyễn).

Nổi tiếng nhất và được coi là quốc bảo của Mông Cổ là địa khai hai con khủng long đang đánh nhau thì bị cát chôn vùi chết ngay tức khắc. Có thể xem địa khai này tại American Museum of Natural History, NY.

 exfd-fighting.jpg_full_610

(Nguồn: amnh.org)

-Mông Cổ: Người Đẹp Thiên Tiên Thảo Nguyên.

Người đẹp Mông Cổ là những đóa hoa sắc hương thảo nguyên tuyệt trần. Người đẹp thiên tiên Mông Cổ, đẹp toàn diện không phải chỉ đẹp có Mông và Cổ. Trang phục cổ truyền lộng lẫy, thay đổi theo sắc dân, từng vùng.

clip_image050Người đẹp với trang phục Khalkha (sắc dân Mông Cổ chính), Miền Trung Mông Cổ với trang phục đầu có phần cong xuống như sừng bò cái (sừng cong xuống mang âm tính, cái trong khi sừng cong lên mang dương tính) hay ở dạng biến thể như hai cánh chim thần (ảnh của tác giả).

clip_image052Người đẹp mặc trang phục hoàng hậu với trang phục đầu hoàng hậu hình nón trụ (boqta) (trụ càng cao và có nhiều châu báu thì càng cao sang quyền quí, càng giầu sang và trong đám đông càng được nhận thấy dễ dàng).

clip_image054“Công chúa” Si Si, quản lý hướng dẫn du lịch của chúng tôi với áo ‘”cánh tiên”.

. Mông Cổ: Một Dân Tộc Anh Hùng Bất Khuất.

clip_image056 Tượng nhà giáo Sanjaa Zorig, người lãnh đạo cuộc cách mạng dân chủ Mông Cổ bằng biểu tình ôn hòa. Tượng ông ôm cặp hướng về Tòa Nhà Chính Phủ, coi như ông vẫn còn đi làm mỗi ngày cho nền Dân Chủ Mông Cổ (ảnh của tác giả).

Năm 1980, khi chế độ Cộng Sản Nga sụp đổ theo Bức Tường Bá Linh, các nhà ái quốc Mông Cổ chụp lấy cơ hội này vùng dậy chống lại sự đô hộ của Nga. Nhà giáo Sanjaa Zorig, người lãnh đạo cuộc cách mạng dân chủ bằng biểu tình ôn hòa. Ông thu hút cả triệu người đi biểu tình theo ông khiến Đảng Cộng Sản Mông Cổ phải từ chức, giúp Mông Cổ trở thành một nước dân chủ hiện nay. Zorig bị ám sát ngày 2 tháng 10, 1998 khi được chọn làm thủ tướng….

…..

(Đón xem các bài viết chi tiết về Mông Cổ trong các số tới).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: