MADAGASCAR: RỪNG ĐÁ ĐINH TSINGY.

(*Nếu cần bấm hai lần vào tựa bài để mở bài).

Phải tuân thủ luật Tác quyền Copyright.

MADAGASCAR: RỪNG ĐÁ ĐINH TSINGY

Nguyễn Xuân Quang.

clip_image002Tác giả ngồi tĩnh tâm tại ‘bàn chông’ lớn nhất thế giới: Rừng Đá Đinh Tsingy, Madagascar.

Ngoài muông thú, cây cỏ bản quán Madagascar chúng ta đã thấy qua bài viết  Madagascar, Đất Khỉ Ma Lemur, Madagascar còn có những cảnh quan tuyệt vời như Sông Nâu, Thác Bạc, Hồ Thiêng, Ba Vịnh, Núi Ambre (Montagne d’Ambre), Giầy Đi Bộ (Walking shoe), vùng đất thiêng liêng nhất là Đảo Ổ Đường (Sugarloaf Island)…

Tuy nhiên một kỳ quan vượt ra ngoài sức tưởng tượng là Rừng Đá Tsingy.

Trước hết ta hãy tìm hiểu từ Tsingy nghĩa là gì? Như đã biết ngôn ngữ Malagasy là một nhánh nối dài của ngôn ngữ Nam Đảo, liên hệ mật thiết với tiếng Việt. Như vậy ta có thể tìm nguồn gốc Tsingy ở tiếng Việt hay ít ra trong tiếng Việt cũng có một từ ruột thịt với Tsing hay tương đương với Tsingy.

Hiện nay cho rằng Tsingy trong tiếng Malagasy có nghĩa là ‘where one cannot walk barefoot’ (‘nơi người ta không thể đi bằng chân không’) hay ‘to walk on tiptoes’ (‘đi trên đầu ngón chân’). Dĩ nhiên đây là hiểu theo nghĩa suy diễn không hiểu theo nghĩa gốc của từ. Đây là rừng những cọc đá vôi (karst) lởm chởm, nhọn như mũi dao (jagged, knife-like limestone formations), mũi mác chỉ lên trời, một rừng chông gai, một bàn chông vĩ đại nhất thế giới. Với hình những nọc nhọn như bàn chông, như đinh nhọn này ta thấy ngay Tsing có T(s)ing = Ting = Đinh, đanh (t=đ) = nanh (đ=n) trong Việt ngữ. Vì thế tôi dịch Tsingy là Rừng Đá Đinh.

Rừng Đá Đinh là những cấu tạo đá vôi, kết quả của sự soi mòn của mưa acid từ từ làm tan cao nguyên đá vôi, đẽo gọt thành những cấu tạo hình chông gai, dao mác nhọn, có trụ đá cao tới 70 mét.

Đường Đi Đầy Gian Nan.

Rừng Đá Đinh chia ra làm hai vùng, bắc và nam. Vùng bắc rộng khoảng 330 dậm vuông. Vùng phía nam gọi là Tsingy Bemaraha National Park rộng khoảng 257 dậm vuông (666 cây số vuông). Được gọi là Rừng Đá Đinh Lớn và Rừng Đá Đinh Nhỏ. Hợp với Công Viên Quốc Gia ‘Tsingy de Bemaraha Strict Nature Reserve’ thành một Địa Danh Di Sản Thế Giới (năm 1990) vì có tính địa lý độc đáo, có những khu rừng đước còn được bảo tồn nguyên vẹn và với các giống khỉ ma lemur và chim rừng đặc biệt.

Tầu tuần dương của chúng tôi đậu tại hải cảng Diego Suarez cách Tsingy Park khá xa nằm sâu trong nội địa. Vì chỉ có một ngày và vì tình trạng thiếu an ninh chúng tôi đành phải đi theo du ngoạn của tầu tổ chức với giá cắt cổ. Dĩ nhiên họ chỉ đi tới những chỗ thoải mái, dễ dàng cho du khách trong đó có các bô lão chống gậy. Chúng tôi chọn viếng thăm Rừng Đá Đinh Đỏ (Tsingy Rouge), một loại Rừng Đá Đinh có mầu đỏ giống như cảnh trên Hỏa Tinh. Vì vậy còn có tên là Tsingy Đỏ, Đất Hỏa Tinh. Vùng này cách xa chừng 65 km nhưng phải đi hơn 2 giờ bằng xe mới tới.

Rừng Đá Đinh ở chỗ khác là rừng đá vôi mầu xám rất cao, rất khó tiếp cận, phải dùng xe Jeep, bằng tầu thuyền qua con sông Manamlobo hay bằng trực thăng.

clip_image004Rừng Đá Đinh  xám (nguồn: Wikipedia)

Phải cần có một thời gian vài ba ngày.

Chỉ có 65 cây số mà thời gian đi hơn hai tiếng đồng hồ cho biết tình trạng con đường như thế nào. Chưa thấy một con đường nào có hàng ngàn du khách đi qua hàng ngày mà tồi tệ như ở đây. Con đường hư hỏng đầy ổ gà, đúng ra là ổ gà ‘khủng kê’ thời khủng long cả triệu năm trước, mỗi ổ gà to bằng chiếc nồi ba mươi hay chiếc vạc dầu (tôi so sánh với nồi vì Anh ngữ gọi ổ gà là pothole). Tài xế lái xe rất cẩn thận tránh cho du khách không cắn vào lưỡi, vào môi khi đang nói chuyện, không bị ‘xốc hông’, cụp sống lưng và có lẽ tránh cho xe bị hư hỏng là điều tiên quyết. Cứ một vài phút tài xế lại giảm tốc độ lái lạng qua lạng lại tránh ổ gà. Nhìn các phu lục lộ vá đường, cả một trời thơ ấu của tôi trở về trước mắt. Hồi còn bé, tôi cùng lũ trẻ trong làng Phượng Lâu thường chậy ra Dốc Đống Lã trên con đường Hà Nội Hưng Yên xem những chiếc xe ô tô chậy bằng hơi nước đun củi, than và xem phu lục lộ làm đường. Họ bổ đôi những chiếc thùng phuy (fût) nhựa đường (hắc ín, asphalt) đặc đen, rồi kê mỗi nửa thùng lên mấy hòn đá, dùng củi nấu cho nhựa chẩy ra. Múc nhựa lỏng làm đường. Hơn bẩy mươi năm rồi mà ở đây cũng vẫn còn làm như vậy, từ thời mẫu quốc Pháp dậy họ và Việt Nam làm như thế.

Đường hư hỏng, nhất là khi rời tỉnh lộ đi vào con đường núi đất đỏ, một đoàn xe hơn năm mươi chiếc nối đuôi nhau, cát bụi, đất đỏ tung lên bay mịt mù như đi trong bão cát sa mạc. Trời nóng như nung nhưng xe không mở máy lạnh để tránh nóng máy, cháy máy nên mở cửa xe hứng gió bụi, bão cát. Phải lấy nước uống đổ thấm ướt giấy lau tay che mũi, miệng.

Tuy nhiên khi tới nơi thì thấy quả thật là bõ công… hít bụi.

clip_image006Mũi tên chỉ đường. Kỹ nghệ Du Lịch Madagascar thật là… hồn nhiên!

clip_image008clip_image010clip_image012 Khe Vực“Hỏa Tinh” nhìn từ trên xuống (ảnh của tác giả).

clip_image014Khe Vực“ Hỏa Tinh” nhìn gần (ảnh của tác giả).

clip_image016

Khe Vực “Hỏa Tinh” nhìn gần hơn (ảnh của tác giả).

Du khách được cho đi xuống xem tận mắt tại một khu khá dễ tiếp cận nằm bên dòng sông cạn nước ở lòng vực.

clip_image018Dòng sông nâu đỏ mùa này cạn nước (ảnh của tác giả).

Đến mùa mưa sông trở thàng một dòng cuồng lưu phá hủy cuốn trôi đi phần thấp Rừng Đá Đinh hai bên bờ. Rồi tới mùa khô phần này mọc lại. Đúng như tên gọi là Rừng, đá đinh ở đây tàn đi mọc lại như cây cỏ nên không cao bằng nơi khác.

clip_image020

clip_image022Đá trông như những ngọn núi trong tranh thủy mạc Trung Quốc (ảnh của tác giả).

clip_image024Trông như một hòn non bộ (ảnh của tác giả).

clip_image026Nhìn gần (ảnh của tác giả).

Đá càng ngày càng bớt nhọn, càng ngắn đi vì gió mưa. Đá thiên hình vạn trạng ta có thể tưởng tượng ra  bất cứ hình gì cũng có.

clip_image028Đá tạo thành trông như một ngôi đại giáo đường (ảnh của tác giả).

Dĩ nhiên có cả nòng nọc (âm dương), nõ nường!

clip_image030Hãy còn nuối tiếc ,‘dùng dằng nửa ở nửa về’.

Xin nhắc nhở các vị lão niên là khi leo dốc trở lên mặt đất mệt hơn là lúc xuống vực mà lại phải trở về đúng giờ. Không thể vương vấn, lần lữa hãy về sớm để leo lên dốc vực từ từ cho thong thả, thoải mái.

Có một điểm là ở đây còn theo nếp sống thiên nhiên quá. Những thứ  tiện lợi dù lớn hay nhỏ đều làm theo cách… tùy tiện, tự tiện kiểu du khách Trung Quốc. Nơi có hàng ngàn du khách viếng thăm mà không có nhà vệ sinh. Phái nữ cũng phải ‘đi bụi’. Đã thế người hướng dẫn viên còn nhắc nhở coi chừng bị bò cạp cắn, khiến có bà không dám ngồi mà đứng lom khom giống như các em bé gái chổng mông ‘nhìn em’, mong có thêm em nữa. Trong đám lá xanh hiện rõ những con rồng đất chameleon đỏ mặt, mắt quay mòng mòng 360 độ! (mòng mòng là cổ ngữ của vòng vòng, theo biến âm m = v như màng = váng).

Các nhà lãnh đạo của xứ này thừa hưởng tính tham quan ô lại của thời thuộc địa Pháp giống như ở Việt Nam, chỉ lo vơ vét tiền của, tài nguyên quốc gia mà không cải thiện một chút nào về hạ tầng cơ sở cho dân và cho cả… du khách thế giới.

Đời Sống Hoang Dã Đặc Thù.

Mặc dầu sống trong một môi trường khắc nghiệt nhưng một vài giống khỉ ma lemur, thằn lằn, rắn, ếch nhái, chim, côn trùng, nhện và cây cỏ cũng sống thích ứng theo  và phát triển mạnh ở Rừng Đá Đinh tạo thành các giống bản địa đặc thù.

clip_image032Khỉ  ma Sifaka (nguồn: zà-tour.com).

Chúng sống trong mê cung, trong các hang động Rừng Đá Đinh. Dĩ nhiên ở đây cũng có hang đá vôi ngầm dưới đất. Có người cho rằng có thể có những hang lớn không thua kém gì các hang ở Việt Nam nhưng chưa được khám phá. Có nhiều chỗ chưa có dấu chân của con người đặt tới.

Nếu trở lại Madagascar, chúng tôi sẽ ở lại lâu hơn, ở ngay trong Rừng Đá Đinh và tiếp tục khám phá phần còn lại của Rừng Đá Đinh.

Những Cảnh Quan Khác.

Như đã nói ở trên ngoài Rừng Đá Đinh Madagascar còn có nhiều cảnh quan khác. Chúng tôi chỉ được ghé thăm một hai chỗ vì còn về thăm thành phố và cho quí bà đi mua sắm.

Điểm quan trọng nhất là Đảo Ổ Đường (Sugarloaf Island), vùng đất thiêng liêng nhất của cảng Diego Suarez này.

clip_image034Đảo Ổ Đường.

Tại sao gọi là Ổ Đường? Đây là hình một tảng đường, một ổ đường mía hình chuông úp theo cách làm ngày xưa. Lúc tôi học ở Bồng Sơn có ghé thăm một người bạn ở dưới quê. Nhà có ruộng mía, làm đường, trong nhà kho bầy la liệt những vật hình chuông làm bằng đất nung có lỗ nhỏ ở đầu, để lật ngửa lên trông mường tượng như những chiếc phễu khổng lồ. Nước mía ép ra đem nấu thành mật rồi đổ vào các khuôn này. Đường dần dần kết tinh lại. Mật còn dư chẩy qua lỗ được hứng vào một chậu để ở dưới. Đường kết tinh xong được lấy ra lật lên có hình một khối nón. Sau đó cưa, cắt nhỏ ra thành đường thẻ, đường cục, phần vỡ vụn làm đường cát mía nâu. Tôi nhớ mang máng gọi là ‘muỗng đường’ (?). Đảo Ổ Đường có hình ‘muỗng đường’ hình khối nón này. Trên thế giới có nhiều ngọn núi hình chuông úp gọi là Núi Ổ Đường, một ngọn được biết tới nhiều nhất là Núi Ổ Đường (Pão de Açúcar) ở Rio de Janeiro, Brasil mà chúng tôi đã có dịp đi xe cáp treo (cable car) lên tận đỉnh.

clip_image036Núi Ổ Đường Rio de Janeiro (ảnh của tác giả).

Núi Ổ Đường Rio de Janeiro trông giống hình đầu viên đạn là hình ổ đường thấy nhiều ở Tây phương. Đảo Ổ Đường ở đây trông giống hình chuông úp hình nón là hình ổ đường thấy ở Á châu như tôi đã thấy.

Đảo Ổ Đường còn gọi là Nosy Lonja hay Nosy Lonjo nằm trong Vịnh Diego là biểu tượng của vịnh và của thành phố này.

Đảo được dùng làm biểu tượng trong các tài liệu du lịch, công ty, bưu ảnh và ngay cả trên tờ tiền giấy 100 Ariary của Madagascar.

clip_image038

Tuy nhiên điểm quan trọng nhất là dân địa phương coi đảo này là một nơi thiêng liêng nhất, một thứ cấm kỵ taboo. Những ai đặt chân tới đây mà không được phép sẽ bị thần linh vật chết. Vì thế đảo không có người ở và không có phương tiện đi tới đảo. Du khách tuyệt nhiên bị cấm đến. Đảo thiêng gọi là “Vato masiny”, là nơi dùng tế lễ theo tín ngưỡng truyền thống, là phần đời sống tâm linh quan trọng của cộng đồng Diego Suarez.

Tại sao Đảo Ổ Đường lại được coi là chỗ tối thiêng liêng? Dĩ nhiên hiện nay giải thích theo sự hiểu biết của Tây phương cho đây là chỗ dân bản địa thờ bái giáo, tà giáo, ma thuật, là hang ổ của hải tặc giết người…

Thật ra nhìn theo văn hóa bản địa thì đây phải liên hệ tới vũ trụ quan, nhân sinh quan, tín ngưỡng thờ vũ trụ, trời đất, tổ tiên của người Malagasy, họ đã mang theo tín ngưỡng này từ Nam Đảo, Đông Nam Á. Nói một cách khác có liên hệ với Lạc Việt, Nòng Việt hải đảo tức có liên hệ với Cổ Việt.

Theo truyền thuyết sáng thế của vũ trụ giáo thì khởi thủy là hư vô. Từ hư vô theo duy âm chuyển qua Biển Vũ Trụ. Ở giữa Biển Vũ Trụ nổi lên một ngọn núi là Gò Đất Nguyên Khởi (Primeval Mound), Trục Thế Giới. Về sau muôn vật, muôn sinh, con người sinh ra trên đó. Điều này thấy rõ qua truyền thuyết sáng thế của Ai Cập cổ (có Gò Đất Nguyên Khởi nổi lên từ Biển Vũ Trụ Nu) và của Việt Nam (Việt Nam và Ai Cập cổ có nhiều tương đồng: Sự Tương Đồng giữa Ai Cập Cổ và Cổ Việt). Chúng ta có nguồn cội từ Động Đình Hồ. Ở giữa hồ có núi Quân Sơn mang hình ảnh núi trụ thế gian, trục thế giới mọc lên từ hồ nước (Hồ Động Đình và Bách Việt). Ta thấy rõ Đảo Ổ Đường ở đây là một ngọn núi lửa nhô lên từ tâm quả đất dưới đáy biển là một thứ truyền thuyết sáng thế như vừa kể.

Nhìn theo nòng nọc (âm dương) thì núi trụ là nọc, nõ và hồ, biển nước bao quanh là nòng, nường. Một truyền thuyết sáng thế của Inca cũng kể rằng hai vị thần tổ Manco Capac và Mama Ocllo trồi lên từ đảo Mặt Trời (Isla del Sol)  ở hồ Titicaca tạo dựng lên Đế Quốc Inca. Ta thấy rất rõ hồ Titicca là Biển Không Gian là nòng, nường và đảo Mặt Trời là nọc, nõ.

Núi hình trụ chóp tròn và hồ, biển tròn mang hình ảnh nõ nường, linga-yoni của Ấn giáo.

Như thế Đảo Ổ Đường của Malagasy ở đây phải được coi là vùng đất Tổ, vùng đất của các Thần Tổ sáng thế, của Tổ Tiên (giống như Núi Thế Gian Meru của Ấn giáo là chỗ ở, là nhà của các vị thần sáng thế như Shiva của Ấn giáo). Đảo Ổ Đường này mang hình bóng Núi Vũ Trụ nào đó ở Nam Đảo, mang hình bóng Động Đình Hồ của Việt Nam, Bách Việt. Họ tới đây tế lễ vũ trụ, trời đất, thần tổ sáng thế, thần thánh cũng như quỉ thần, tổ tiên hàng năm. Hiện nay hiểu chưa tới hay theo Tây phương cho là tà giáo, ma giáo là thiếu hiểu biết và miệt thị.

Đây là một sự tương đồng nữa với Việt Nam về mặt tâm linh [thờ vũ trụ giáo dựa trên nguyên lý nòng nọc (âm dương) Chim-Rắn, Tiên Rồng] cùng với sự tương đồng về ngôn ngữ học, về thờ vật tổ như rồng đất như đã biết.

Hãy thăm Madagascar với cả tâm hồn Việt, với cả trái tim Việt. Hãy yêu Madagascar như yêu một nhánh Lạc Việt, Nòng Việt hải đảo. Ta sẽ thưởng ngoạn Madagascar trọn vẹn và chia xẻ hết lòng với sự nghèo khổ bất hạnh của Madagascar. Họ cũng sống trong một xã hội phân hóa, các lãnh đạo với đầu óc quan lại, tham ô, tôi tớ cho ngoại quốc… hậu quả của chế độ thực dân Pháp để lại như Việt Nam.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: