MADAGASCAR, ĐẤT KHỈ MA LEMUR (Phần 2, hết).

(*Nếu cần bấm hai lần vào tựa bài để mở bài).

Phải tuân thủ luật Tác quyền Copyright.

 MADAGASCAR, ĐẤT KHỈ MA LEMUR

(MADAGASCAR, LAND OF LEMURS).

(Phần 2, hết).

Nguyễn Xuân Quang.

CÁC GIỐNG THÚ VẬT ĐẶC BIỆT KHÁC.

I. Loài Bò Sát.

Loài bò sát tới Madagascar đã đổi thay thành hơn 260 giống với hơn 90% là có nguồn gốc bản quán, địa phương.

Đặc biệt nhất là các loài sau đây:

1. Thằn Lằn

Tôi dùng từ thằn lằn chỉ chung nhóm bò sát gồm cắc kè (tắc kè), kỳ đà, kỳ nhông, rắn mối, thạch sùng, rồng đất cùng họ bò sát với rắn, cá sấu, rùa. Thằn biến âm với Mường ngữ Thắn, rắn, Lằn biến âm với lăn (bò lăn), lắn (rắn), với lươn (cá giống rắn), với trăn (rắn lớn), với trườn (bò)…

a. Rồng Đất.

Tây phương dùng từ chameleon gọi chung loài bò sát này ở Madagascar. Từ chameleon có gốc Hy Lạp chamai là đất và leon là sư tử. Chameleon là sư tử đất. Tôi dùng từ rồng đất dịch chameleon vì rồng đi với rắn (rồng rắn) chúng ta cũng gọi một loài trong nhóm này là rồng đất, con thạch sùng Hán Việt là bích long (rồng tường) và Tây phương cũng gọi các loài lớn là rồng như con thằn lằn lớn ở Đảo Komodo gọi là Komodo Dragon. Ngoài ra chameleon có con có sừng, có đuôi cuộn sóng nước, có nhiều mầu sắc thay đổi… là những đặc tính của rồng. Từ sư tử đất chameleon không hoàn hảo. Loài sư tử thật cũng là con thú bốn chân sống trên mặt đất. Như thế chameleon và sư tử leon cùng sống trên đất, ta gọi chameleon là sư tử đất thì leon là sư tử gì? Sư tử lửa hay sư tử nước?

Tiếng Malagasy gọi là tanafisaka.

Rồng Đất Madagascar chiếm 2/3 giống chameleon của thế giới gồm cả giống nhỏ nhất Brookesia micra (xem dưới). Các nhà nghiên cứu cho rằng Madagascar có thể là nguồn gốc của tất cả chameleon thế giới.

Rồng đất chameleon vì thế đi vào đời sống, văn hóa, tín ngưỡng của dân Madagascar. Madagascar có nhiều câu tục ngữ, ca dao về loài này (giống Việt Nam, ca dao tục ngữ là một thứ tinh hoa của Madagascar, họ dùng ca dao tục ngữ trong muôn mặt của cuộc sống) ví dụ như “Manaova toy ny dian-tana jerena ny aloha, todihina ny afara,” (“Giống như chameleon, một mắt nhìn về tương lai, một mắt nhìn về quá khứ”) (hai con mắt chameleon chuyển động độc lập với nhau có thể xoay nhìn về hai phía đối ngược nhau, một con nhìn về phía trước: tương lai và một con nhìn về phía sau: quá khứ); “Ratsy karaha Kandrondro” (“xấu như chameleon”); “Mahatsidia vokonAnjava kely izy fa mafoaka,”đi đứng cẩn thận để khỏi dẫm phải rồng đất tí hon Brookesia, nếu không sẽ gặp đại họa”.

Nhiều nơi rất sợ và thờ bái rồng rồng đất.

Nhìn vế phía cạnh tiêu cực thì cho thờ bái này là một thứ tà giáo nhưng nhìn về phía tích cực, ngược lại, thì đây là thờ bái vật tổ. Người Maladasy tới Madagascar từ Borneo Nam Đảo, nơi có nhiều tộc Lạc Việt hải đảo nên thờ vật tổ rồng đất là chuyện dễ hiểu. Nhiều tộc Bách Việt thờ thằn lằn, kỳ đà ví dụ Việt Nam thờ rồng đất, ‘rồng khủng long’ thấy trên trống đồng Đào Xá (xem trống này):

clip_image002[4]Thằn lằn, kỳ đà dạng khủng long trên trống Đào Xá.

Chúng ta cũng có bài đồng dao xoay vần vô cùng tận:

Cắc ké là mẹ kỳ nhông,

Kỳ nhông là ông kỳ đà,

Kỳ đà là cha cắc ké.

Bài đồng dao vô cùng tận này có thể có ẩn ý chỉ vật tổ rồng đất giống như bài Bổ Nông là Ông Bổ Cắt của chúng ta (Ca Dao Tục Ngữ Tinh Hoa Dân Việt).

Người Ao-Naga, một thứ Âu-Long, Âu-Lạc Việt thờ thằn lằn, kỳ đà:

clip_image004[4]Vật tổ thằn lằn, kỳ đà của Ao-Naga Âu Long ở Assam.

Lưu ý có sự hiện diện của vật tổ nguyên thủy của Bách Việt là con rắn nước cuộn tròn biểu tượng cho nòng, âm, không gian bắt cặp với vật tổ chim rìu, chim cắt chim Việt qua hình chiếc rìu Việt đầu chim rìu mỏ cắt. Cặp Chim cắt-Rắn nước là vật tổ nguyên thủy của Việt Nam, sau này trở thành Tiên Rồng.

Người Lào thờ thằn lằn thấy trên trống đồng Nông Xẻng.

Người Nam Dương có các tộc Lạc Việt Hải Đảo ruột thịt với  Lạc Việt Việt Nam họ cũng thờ trống đồng (xem các bài viết về Nam Dương) và thờ Rồng Komodo thấy trên trống đồng Sangeang Malakamau:

clip_image006[4]Hình hai con thằn lằn khổng lồ ở hai bên chái nhà của một căn nhà nọc, mặt trời trên trống Nam Dương Sangeang Malakamau.

(xem Trống Nam Dương: Rồng Komodo trên Trống Nam Dương).

Như thế người Malagasy Madagascar đến từ Nam Dương thờ Rồng Đất Chameleon là chuyện tự nhiên.  Thờ rồng đất kỳ đà như là một vật tổ thiêng liêng cũng thấy qua câu tục ngữ ‘kỳ đà cản mũi’.  Ngày xưa các tộc núi thờ vật tổ kỳ đà thường cúng tổ trước khi đi khi vào rừng núi khai thác tài nguyên thiên nhiên. Khi nào gặp kỳ đà họ tin là tổ ngăn cản họ hôm đó. Họ quay về nhà. Vì thế mới có câu ‘kỳ đà cản mũi’. Ngày trước ở Huấn Khu Dục Mỹ, Nha Trang có lần đi săn đêm gặp kỳ đà, người tà loọc cản không cho bắn và bảo phải quay về kẻo gặp nguy hiểm tới tính mạng. Sáng hôm sau nghe tin đêm qua có nhóm đi săn bị Vi xi… săn.

Nhờ điểm thờ vật tổ này mà chameleon còn tồn tại rất nhiều, không bị tuyệt chủng ở Madagascar là vậy. Nếu ở Tầu hay Việt Nam thì loài này trở thành các món ăn đặc sản, thuốc trị bệnh và ngâm rượu thuốc cường dương. Ở Tầu và Việt Nam cái gì cũng dùng làm thuốc cường dương. Điều này cho thấy phần lớn các đại nhân Việt Nam thiếu cương cường! Yếu xìu. Tôi còn nhớ mãi, dưới trời nắng như đổ lửa của ngày hè Dục Mỹ, hình ảnh xếp của tôi xoay trần ra, đi bắt cắc kè. Tại sao lại nghĩ các con vật này có tính cường dương nhỉ? Phải chăng dực theo nguyên lý ăn gì bổ đó. Uống sừng tê giác nhọn như cây cọc thì bổ nõ. Các con vật này tên có từ Kỳ có một nghĩa là cây, cọc như Kì Dương Vương là Vua Mặt Trời trên đỉnh Cọc (trụ) Thế Giới, Vua Con Cọc (Hươu) Mặt Trời. Ăn, uống kỳ đà, kỳ nhông bổ cọc, bổ nõ là vậy!

Rồng đất chameleon gồm nhiều loài như:

.Kỳ nhông

Kỳ nhông còn gọi là con dông, là loài sống ở các bãi cát như ở bờ biển. Dân địa phương làm bẫy dây thòng lọng cắm ở cửa hang. Con vật chậy ra bị dây tròng vào cổ xiết chặt lại.

.Kỳ đà

Là loại rất lớn như Rồng Komodo.

Thịt được cho là giống thịt gà! Tôi chưa bao giờ nếm nên không biết có đúng hay không.

.Cắc kè

Cắc kè, cắc ké còn gọi là tắc kè vì con này kêu như là tắc lưỡi. Còn từ cắc kè, cắc ké gần âm với từ gecko. Theo g = c (gài = cài) ta có gec- = cắc. Gecko = cắc kè. Tân  Latin  gekko và Anh ngữ “gecko”  phát gốc từ Mã Nam Dương ngữ gēkoq, là từ bắt chước tiếng kêu của một vài loại này. Con thạch sùng sống về đêm được cho thuộc vào loài này. Gọi tên là  Thạch Sùng là gọi theo truyền thoại Vương Khải Thạch Sùng tiếc của khi chết biến thành con thạch sùng đêm đêm tắc lưỡi… Như thế cắc kè là từ  thuộc nhánh  Việt dòng nước Lạc Việt  Lạc Long Quân ruột thịt với Mã Nam Dương ngữ.

Sau đây là một vài giống đặc biệt ở Madagascar.

-Rồng Đất Tí Hon.

clip_image007[4]Rồng Đất Tí Hon (nguồn: Wikipedia)

Rồng Đất Tí Hon Brookesia micra (Brookesia và micra do gốc Hy Lạp mikros, nhỏ) là giống chameleon nhỏ nhất thế giới, kể cả nói chung trong tất cả loài bò sát, thấy ở Đảo Nosy Hara ở Antsiranana, Madagascar, chỉ dài tối đa tới 29 mm (1.1 in). Con vật này làm gợi nhớ tới câu nói “đồ cắc ké mà cũng bầy đặt”.

Ở đây ta thấy rõ hai con mắt rất to và rất lồi, như đã nói ở trên, hai mắt chuyển động độc lập xoay tròn khắp phía nhìn được cả hai hướng ngược nhau một lúc

-Rồng Đất Báo (Caméléon Panthère, Furcifer paradis).

clip_image009[4]Rồng Đất Báo mầu nâu (ảnh của tác giả).

clip_image011[4]Rồng đất Báo đổi mầu xanh lá cây có vệt, đốm nâu (ảnh của tác giả).

clip_image013[4]Rồng đất Báo mầu xanh (ảnh của tác giả).

Lưu ý con cái ở dưới mầu nâu.

Chameleon nổi tiếng là có thể đổi mầu rất đẹp vì thế còn có tên là chameleon đổi mầu. Ở dưới lớp thượng bì trong suốt có lớp sắc bào (tế bào mang sắc tố) có thể tạo ra các mầu sắc khác nhau, một phần tùy theo góc độ ánh sáng phản chiếu. Chúng đổi mầu không phải để ngụy trang như ta thường nghĩ. Đổi mầu để diễn tả ‘cảm tình’ như tỏ tình với bạn tình, cảnh báo tình địch, đe dọa kẻ xâm lấn vùng ở của mình…

.Rồng đất Parson.

Con đực đầu rất lớn, có mũ dẹp, da mầu xanh, lam ngọc và vàng. Con cái chỉ có một mầu xanh.

clip_image015[4]Rồng đất Parson (ảnh của tác giả).

Ở đây thấy rõ chân có ngón đặc biệt bám vào cành cây như gọng kềm cong bóp chặt lại. Đuôi ở đây cuộn tròn lại. Đuôi ở những loài ăn lá hoa cuộn lại thành một chi thứ năm để nắm cành giống như một vài loài khỉ dùng đuôi như vậy. Ngoài ra còn có lưỡi rất dài để bắt con mồi ở xa.

.Rồng Đất Vòng Cổ Đen.

clip_image017[4]
(ảnh của tác giả).

. Tắc Kè.

clip_image002

Tắc kè ngày mầu xanh lá cây.

 .Rắn Mối.

clip_image019[4]

Thằn lằn rắn mối rất lạ (ảnh của tác giả).

Loài này gọi là rắn mối vì ở Việt Nam thích ăn mối.

.Cá sấu

Dĩ nhiên ở đây cũng có cá sấu.

clip_image021[4]Một con cá sấu còn nhỏ (ảnh của tác giả).

Cá sấu là một thứ thằn lằn thấy rõ qua tên con alligator ở Mỹ. Alligator gốc Tây Ban Nha ngữ el lagarto, thằn lằn có al là phụ từ (mạo từ, article) và liga-, laga- là lizard, thằn lằn. Cá sấu nằm trong nhóm Sauria, bộ phụ của thằn lằn.

Từ sấu ruột thịt với sau(ria). Cá sấu là di duệ của một loài sauria lớn khủng khiếp gọi là khủng long dinosaur.

Việt ngữ gọi là cho biết con sấu cần phải có nước để sống còn (cá ruột thịt với aqua, nước: cá nước) không hẳn là phải hiểu nó là một loài cá (vì ta thấy rõ nó được xếp vào loài bò sát chứ không phải vào loài cá).

Theo truyền thuyết Việt cá sấu thần thoại hóa thành một thứ rồng nước gọi là dao long (giao long), thuồng luồng. Dao long là vật tổ của Giao Việt, một nhánh Lạc Việt dòng Lạc Long Quân.

Cá sấu Madagascar gọi là cá sấu Nile (sông), có gốc châu Phi. Chúng vốn là cá sấu nước ngọt và đã bơi qua eo biển Mozambique (rộng 400 miles) đến Madagascar.

2. Rùa

.Rùa Khổng Lồ

Rùa Khổng Lồ hiện thấy ở hai nhóm đảo nhiệt đới: ở Ấn Độ dương: Đảo Aldabra, Đảo Fregate thuộc quần đảo Seychelles, ở Madagascar và ở Galapagos, Ecuador

. Rùa nặng tới 417 kg (919 lb).

clip_image023[4]Rùa Napoléon gần 300 tuổi.

clip_image025[4]Một cuộc tình nặng ngàn pounds (ảnh của tác giả). (Lưu ý ‘cuộc’ ruột thịt với ‘course’: intercourse: cuộc tình).

Ngoài ra còn có các loại rùa bản quán đặc biệt khác như:

.Rùa nhện

Mai có hình nhện:

clip_image027[4]Rùa nhện (ảnh của tác giả).

Vào mùa hè, khô rùa nhện đi vào hạ miên tương tự như đông miên (hibernation) của loài gấu. Đến mùa mưa tỉnh dậy và đi tìm bạn tình.

.Rùa sao (Astrochelys radiate).

clip_image029[4]Rùa sao (ảnh của tác giả).

Cũng nên biết tại sao rùa bị lật ngược lên chết ngay. Bộ máy hô hấp của rùa tiến hóa cao nhất trong các loài bò sát. Phổi nằm ngay dưới mai ở lưng. Khi bị lật ngược lên, trọng lượng thân thể đè lên phổi khiến chúng chết ngộp. Vì thế hai con rùa đánh nhau, cả hai đều tìm cách lật ngược đối thủ để giết đối thủ.

…….

II. Họ Nhà Mèo: Báo Madagascar Fossa.

Đây là một loại Báo bản quán Madagascar không thấy ở đâu trên thế giới, có tên chủng loại là Cryptoprocta có nghĩa là loài có hậu môn ẩn kín ( crypto: ẩn, kín, procta: hậu môn, Cryptoprocta :hậu môn nằm trong một túi được che kín) .

clip_image030[4]Báo fosa Madagascar (nguồn: Wikipedia).

Tiếng Malagasy gọi là fosa. Tiếng Iban Borneo posa nghĩa là mèo. Báo thuộc họ nhà mèo. Theo m = b như mồ hôi = bồ hôi, ta có mão (mèo), mấu = báo, bấu. Con mão, con mâu (đầu mâu là con cọp) là con mấu (maul), con Báo là con Bấu. Theo f = m = b như fat = mỡ = bơ, bở (béo bở), ta có fosa = mão = báo.  Con báo puma ở châu Mỹ (puma là tiếng Tây Ban Nha) được hiểu là ‘mạnh mẽ’ thật ra có nguyên ngữ gần cận với posa, fosa , báo, mão,  mâu, mấu,  mèo…

Thức ăn chính của fosa là các loài khỉ ma cỡ nhỏ như khỉ ma Chuột và cỡ trung như Sifaka.

Chúng là loài sát hại chính của khỉ ma lemur.

Vì thế fosa thủ các vai sát thủ, giết hại trong các phim hoạt họa Disney.

clip_image031[4]Nhân vật Fosa trong phim Disney (nguồn: Madagascar.fandom.com).

Giống như ở ngoài đời, Fosa đóng vai chuyên khủng bố và giết lemur. Được diễn tả là những kẻ bạo hành, nguy hiểm, thô bạo, quỉ quyệt, hèn hạ, giết người, tham quyền lực, ích kỷ, tham lam, tham tàn. Khi nói lúc nào cũng xưng tên trước như “Fosa đói, Fosa ăn” (vì thế chúng ta khi nói không nên xưng tên như X yêu em, X muốn hôn em, nếu không sẽ bị coi là cùng hạng quỉ quyệt, sở khanh với “Fosa đói, Fosa ăn”). Sư tử Alex cùng các bằng hữu giúp xua đuổi Fosa, bảo vệ King Julien và cộng đồng lemur.

……

Dĩ nhiên con nhiều loại thú bản quán Madagascar nữa…

III. Chim.

Có trên 300 loài chim trong đó hơn 60% có bản quán Madagascar.

.IV Cá.

Cả trăm loài có bản quán Madagascar.

V. Loài Nhuyễn Thể.

Có 651 loài ốc sên có bản quán Madagascar.

.VI Côn Trùng.

Có rất nhiều loài bướm, bọ hung, nhện, chuồn chuồn có bản quán Madagascar.

clip_image033[4]Bướm ngài (silk moth) Sao Chổi hay Mặt Trăng đực và cái có bản quán Madagascar. Gọi theo đuôi dài là Sao Chổi, gọi theo từ chấm-vòng tròn clip_image035[4] có một nghĩa là mặt sáng (thường hiểu là mặt trời) ở bốn góc của cánh, ở đây gọi là mặt trăng theo duy âm (ảnh của tác giả).

Năm 2007 sáu công viên quốc gia Marojejy, Masoala, Ranomafana, Zahamena, AndohahelaAndringitra nhập chung lại thành một Địa Danh Di Sản Thế Giới UNESCO dưới tên là Rừng Mưa Atsinanana.

THỰC VẬT MADAGASCAR.

Để bài viết được trọn vẹn xin nói qua một chút về thực vật Madagascar.

Về cây cỏ 80% của 14.883 loại cây có bản quán Madagascar không có ở nơi nào khác.

1. Cây Baobab.

Như đã nói ở trên Baobab là biểu tượng thực vật của Madagascar. Tên dân dã là “Cây Bình Nước” (“Bottle Tree”), tên Malagasy là renala (“monkey of the forest”). Có thể sống tới 2.800 tuổi. Baobab là một loại thuộc họ xương rồng giữ nước (succulents) lớn nhất thế giới. Cây có thể giữ hàng ngàn lít nước.

Trong 9 loài baobab thế giới thì Madagascar có 6 loại.

clip_image037[4]Một giống baobab có bản quán Madagascar (ảnh của tác giả).

Vùng Ambohimanga gần thủ đô có Cung Điện Hoàng Gia và  nghĩa địa thiêng liêng. Ở đây có “Đại lộ Baobabs” (“Avenue of the Baobabs”) với những cây baobab khổng lồ đã có tuổi hàng thế kỷ đứng sắp hàng ngay ngắn hai bên.

clip_image039[4]Đại lộ baobabs trên đồng tiền kim loại Madagascar (kỷ vật của tác giả).

1. Cây Kè Du Khách (Traveller’s palm (ravinala madagascanensis).

Madagascar có khoảng 170 loại kè gấp ba lần số kè ở cả lục địa châu Phi với 165 là loài có bản quán Madagascar.

Xin nói một chút ngôn ngữ học về từ Kè. Anh Pháp gọi là palm theo hình tán lá xòe ra như hình lòng bàm tay palm, paum. Việt ngữ gọi là cây kè, cây cọ là gọi theo thân cây không có cành nhánh trông như cây cột, cây cọc. Kè biến âm với ke, que, cùng âm với kè (cọc đóng ở bờ nước, sau này đổ đá gọi là kè đá), với kẻ (que thẳng dùng làm thước: thước kẻ). Cọ biến âm với cừ (cọc đóng ở bờ nước: đóng cừ cùng nghĩa với đóng kè). Kè, kẻ, cừ là cây, cọc đóng ở bờ nước dùng cột thuyền, sau thành bến thuyền vì thế ruột thịt với Pháp ngữ quai  /ke/ (bến nước), Anh ngữ quay (phát âm là /qui/), với Caribe ngữ là cay như đảo Coco Cay, là key như Key West ở Florida.

Cũng nên biết thêm là Chử Đồng Tử có Chử ruột thịt với Cừ (cọc cắm ở bờ nước) là Cậu Con Trai  Cọc Nước là Nõ Nước, Lang Nước dòng Lạc Long Quân. Còn Tiên Dung có  Dung, Dong (bao dung, bao dong) là bọc (lá dong là lá bọc, gói bánh), là nàng, Nường. Tiên Dung là Nàng, Tiên Nường vùng Núi phía Âu Cơ . Chử Đồng Tử Nõ Nước  được đạo sĩ cho cây gậy gặp Tiên Dung Nường Núi , được đạo sĩ cho cái nón, đúng là duyên trời định. Nường Nõ, nón úp lên gậy thì  nòng nọc (âm dương) giao hòa sinh vũ trụ, trời đất, muôn sinh, muôn vật….

Tóm lại cây kè, cây cọ là cây có thân không có cành nhánh như cây cột, cây cọc giống như cây tre (cây tre là cây que).

Cây Kè Du Khách có bản quán Madagascar dùng làm cây biểu tượng quốc gia (national emblem) của đảo quốc Madagascar và làm logo cho hãng máy bay Air Madagascar.

clip_image041[4]Cây Kè Du Khách.

Tại sao gọi là Cây Kè Du Khách (“Arbre du Voyageur”)? Bởi vì cây này có thể cung cấp một lít nước lấy từ cuống lá giúp du khách đi lạc không có nước uống khỏi chết khát. Một giải thích khác là nếu thấy cây này là du khách biết mình đã tới vùng bờ biển Malgache (Pháp ngữ chỉ Malagasy).

Tán lá hình quạt, lá dùng lợp nhà. Quả có cơm mầu lam dùng làm thuốc nhuộm thực vật.

Ngoài ra có một giống kè bản địa raffia rất hữu dụng lá mỏng, mềm, dai, đẹp như lá gồi làm nón. Lá này dùng đan vật dụng và quấn làm đồ chơi, kỷ vật.

3. Lan.

Có tới 860 loài lan.

4. Dược Thảo.

Nhiều cây bản quán dùng làm dược thảo, làm thuốc Tây ví dụ như thuốc trị ung thư Vinblastine và Vincristine là nhóm Vinca alkaloids dùng chữa bệnh Hodgkin, ung thư máu bạch cầu và các chứng ung thư khác lấy từ cây Periwinkle (dừa  cạn) Madagascar.

5. Cây Kỹ Nghệ.

Ylang Ylang (Cananga odorata).

Ylang ylang có nguồn gốc ở Nam Đảo (Nam Dương, Mã Lai, Phi Luật Tân). Phải chăng cây này do những người Malagasy gốc Nam Đảo đã mang theo tới Madagascar vì nhớ hương thơm từ cây cỏ quê nhà giống như người Việt Nam hải ngoại mang theo hay tìm mua để trồng từng cọng rau thơm của quê hương. Các ông Tây Bà Đầm sau đó biến thành cây kỹ nghệ.

Ylang ylang thuộc họ cây mạng cầu, cây na (custard apple).

Xin nói một chút về ngôn ngữ học. Hiện nay thường gọi là trái măng cầu hay mãng cầu. Đúng ra là trái mạng cầu có nghĩa là quả hình cầu trònvỏ hình mạng lưới (reticula) thuộc họ Annonaceae reticula. Nói măng cầu hay mãng cầu là sai vì vô nghĩa. Người Bắc gọi là quả na, Thái ngữ là noina, tên thực vật nói trên có -nona-. Na có một nghĩa là lưới, Hán Việt la là lưới như “thiên la địa vọng” (lưới trời võng đất). Anh ngữ net là lưới. Theo biến âm kiểu nết na ta có net = na = la. Quả na là quả có vỏ hình lưới.

Ylang Ylang có nghĩa là ‘hoang dại, hoang dại’.  Thường dịch theo văn vẻ là ‘Flower of Flowers”.

clip_image043[4]Đồn điền cây Ylang ylang tại Lemuria Land (ảnh của tác giả).

Cây Ylang ylang loại lùn trông như các cây bonsai khổng lồ uốn éo rất đẹp mắt. Trong thiên nhiên giống nguyên thủy cao tới 15-30 mét. Cây ra hoa suốt năm.

clip_image002[5]

Hoa Ylang ylang còn xanh non.

Cây trồng lấy hoa đem chưng cất trong 12 đến 20 giờ lấy dầu thơm làm nước hoa thượng hạng, mỹ phẩm và các sản phẩm cho hương thơm trị liệu. Phải cần 100kg hoa để có được 2 kg tinh dầu. Hương hoa này nổi tiếng năm 1926 nhờ Coco Chanel chế ra nước hoa Bois des Ile rồi tới năm 1938 là Patou avec Joy.

clip_image049[4]Xưởng cất tinh dầu thơm Ylang ylang tại Lemuria Land (ảnh của tác giả).

clip_image051[4]Hoa Ylang ylang già mầu vàng và tinh dầu Ylang ylang (ảnh của tác giả).

6. Cây Ăn Trái.

Madagascar có rất nhiều loại cây ăn trái giống ở Việt Nam. Bây giờ đang là mùa xoài. Đâu đâu cũng thấy xoài.

clip_image053[4]Quán bán xoài bên đường.

Xoài, mua một quả chưa tới 1 Mỹ kim tặng thêm 9 quả vị chi là một chục! (đây đã là giá bán cắt cổ cho du khách!) Xin nhắc lại 90% trong 22 triệu dân sống dưới 2 (hai) Mỹ Kim một ngày.

Ăn xoài tới vàng cả mắt.

……..

Dĩ nhiên Madagascar có nhiều cảnh quan thiên nhiên tuyệt vời. Đón xem số tới: Rừng Đá Đinh Tsingy, Madagascar.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: