MADAGASCAR, ĐẤT KHỈ MA LEMUR (phần 1).

(*Nếu cần bấm hai lần vào tựa bài để mở bài).

Phải tuân thủ luật Tác quyền Copyright.

 

MADAGASCAR, ĐẤT KHỈ MA LEMUR

(MADAGASCAR, LAND OF LEMURS).

(Phần 1).

Nguyễn Xuân Quang.

clip_image002

Tác giả mặc áo lá chữ T có hình Khỉ Ma Đuôi Vòng Maki catta, thú biểu (animal emblématique) của Madagascar, chụp trước đảo Ổ Đường (Sugarloaf Island) hình nón, hòn đảo thiêng liêng của Madagascar (ai đặt chân lên đảo sẽ bị thần linh vật chết). Lưu ý có hai cây baobab (biểu tượng thực vật của Madagascar) ở dưới gần bãi biển. Đây là ba thứ khi đến Madagascar phải tìm xem không thể bỏ qua.

Tổng Quát

clip_image004Vị trí Madagascar (nguồn: african_pride.co.uk).

Madagascar nằm gần các nhóm đảo Seychelles, Réunion, Mauritus (Maurice) ở Ấn Độ Dương, đối diện với Mozambique, châu Phi.

Madagascar có người dịch là Mã Đảo dựa vào âm đầu ‘Ma-‘ của từ Madagascar. Tuy nhiên có một sự trùng hợp lý thú là Mã cũng có nghĩa là Ngựa. Đảo lớn Madagascar trông cũng giống hình con Cá Ngựa trên bàn cờ cá ngựa. Madagascar còn được gọi theo các điểm đặc thù là Đảo Khỉ Ma Lemur, Đảo Cây Bình Nước Baobab, Đảo Đỏ (gọi theo vùng Rừng Đá Đinh Tsingy mầu đỏ).

Madagascar gồm một đảo khổng lồ, lớn vào hàng thứ tư trong các đảo trên thế giới (ba đảo kia là Greenland, New Guinea, Borneo) ở phía đông nam châu Phi và nhiều đảo nhỏ chung quanh. Đảo là nhà của hàng ngàn loài thú vật có bản quán tại Madagascar như khỉ ma (lemurs), không thấy ở bất cứ một nơi nào trên trái đất này. Madagascar có nhiều bờ biển đẹp, rừng mưa và bãi ngầm san hô.

clip_image006Andilana ở Nosy Be (Đảo Lớn), một trong những bãi biển đẹp của Madagascar (ảnh của tác giả).

Vài Dòng Lịch Sử

.Sau khi vỡ rời ra khỏi siêu lục địa Gondwana, Madagascar lại tách ra khỏi bán đảo Ấn Độ khoảng 88 triệu năm trước, vì thế cây cỏ và muông thú bị biệt lập nên tiến hóa cách biệt hẳn với các nơi khác. Kết quả là Madagascar là Một Điểm Nóng về Sinh Học Dị Biệt, trên 90% đời sống hoang dã của đảo không thấy bất kỳ ở chỗ nào khác trên trái đất.

.Bằng chứng về khảo cổ học cho thấy con người đầu tiên có mặt ở Madagascar vào khoảng 10.000 năm trước. Con người định cư tại Madagascar vào khoảng giữa 350 Trước Dương Lịch và 550 Sau Dương Lịch do các người Nam Đảo từ Borneo tới bằng thuyền độc mộc. Khoảng vào năm 1.000 (Sau Dương Lịch) các di dân người Bantu từ Đông Phi tới qua eo biển Mozambique. Rồi sau đó các nhóm sắc dân khác tới. Nhóm dân gốc châu Phi này chiếm vùng thấp duyên hải.

Nhóm gốc Nam Đảo Malagasy chia ra làm 18 nhóm nhỏ trong đó lớn nhất là nhóm Merina chiếm miền trung miền đất cao. Sở dĩ nhóm Đa Đảo thích sống ở vùng cao nguyên, núi cao bởi vì họ có di thể (gene) sợ biển dâng cao. Tổ tiên họ đã trải qua bao nhiều đợt nước biển dâng cao làm chìm phần lục địa xuống biển chỉ còn lại những ngọn núi cao trở thành những đảo còn lại. Điểm này cũng thấy rõ khi biển dâng cao họ di cư vào đất liền Đông Nam Á, tới Việt Nam họ cũng lên vùng cao Tây Nguyên ở.

.Thế kỷ thứ 10, người Ả Rập đã ghé đến.

.Vào đầu thế kỷ 19 những nhóm quí tộc Merina thống nhất các đảo, lần lượt cai trị Vương quốc Madagascar.

.Năm 1897 chế độ quân chủ chấm dứt vì bị người Pháp chiếm Madagascar làm thuộc địa.

.Năm 1960 Madagascar dành được độc lập khỏi thực dân Pháp.

.Từ năm 1992, Madagascar chính thức là một nước dân chủ lập hiến với thủ đô Antananarivo.

Nhưng tiếp theo đó cho tới nay Madagascar trải qua một thời kỳ chính trị không ổn định với nhiều bạo loạn. Giới cai trị vẫn giữ đầu óc quan lại kiểu thực dân Pháp thủ cựu, tham ô khiến Madagascar hiện vẫn là một đảo quốc chậm tiến, nghèo khổ, bất ổn, kém an ninh, Vì thế chỉ có nhiều du khách Âu châu (nhất là các nước trong khối nói tiếng Pháp), hải đảo Ấn Độ Dương, Nga, Đông Âu còn các du khách ở các nơi khác trên thế giới ít tới thăm Madagascar.

Du lịch sinh thái và nông nghiệp là hai nguồn lợi tức chính. Du khách thường tới thăm Madagascar phần lớn chỉ vì nơi đây có một sinh học dị biệt (biodiversity) rất đặc thù. Ví dụ như Khỉ Ma Lemurs không thấy ở bất cứ một nơi nào trên trái đất.

Dân số.

Năm 2012, dân số Madagascar được ước tính là hơn 22 triệu, 90% trong số đó sống dưới 2 USD/ngày.

.Ngôn ngữ.

Tiếng Malagasy và tiếng Pháp là hai ngôn ngữ chính.

.Tôn giáo.

Ngày trước các người Malagasy theo bái giáo đa thần, ngày nay còn khoảng 50% theo phần lớn dân còn lại theo theo Thiên Chúa giáo do người Pháp đã cải đạo được họ.

MADAGASCAR và CỔ VIỆT.

Như đã biết Nam-Đa Đảo liên hệ với cổ Việt thì hiển nhiên nhóm Malagasy Madagascar cũng liên hệ với Cổ Việt. Nhóm này mang theo ngôn ngữ, phong tục, tín ngưỡng Đông Nam Á… tới Madagascar. Chỉ xin kể ra đây một vài điểm tương đồng chính với Cổ Việt.

-Ngôn Ngữ

Tiếng Malagasy Madagascar là một nhánh Malay-Polynesia của ngữ hệ Nam-Đảo liên hệ mật thiết với tiếng Việt. Như đã biết tiếng Việt là một mạng ngôn ngữ có hai nhánh lớn theo nòng nọc (âm dương) Chim-Rắn, Tiên Rồng là nhánh Núi (Tiên, Âu Cơ) như tiếng Mường chẳng hạn thuộc ngữ tộc Mon-Khmer Nam Á và nhánh Vùng Thấp với vùng Biển (Rồng Lạc Long Quân) nói tiếng Tầy Thái và Nam Đảo (Mã-Nam Dương).

Hãy so sánh một vài từ Malagasy Madagascar với Việt ngữ. Ví dụ trong nhóm 100 từ căn bản ổn định (stable basic words) dùng để so sánh tìm sự liên hệ giữa hai tộc ngôn ngữ trong đó có nhóm từ chỉ thân thể con người:

.Malagasy meso (eye) liên hệ mật thiết với Việt ngữ mắt.

Mắt có một nghĩa là sáng (người có mắt là người sáng), mắt ruột thịt với mặt cũng có nghĩa là sáng như thấy qua Pháp ngữ visage ruột thịt với vision như qua Anh ngữ face biến âm với mask, với mặt, mắt. Mặt trời là một vật sáng nên mặt trời cũng có một nghĩa là mắt, ‘trời có mắt’ (thấy rõ qua chữ nòng nọc vòng tròn-que clip_image008 vừa có nghĩa là mặt trời vừa có nghĩa là mắt), do đó từ mặt thường đi với trời thành một từ đôi. Trời có nghĩa sáng có gốc là chời, chói (sáng) (xin đừng chế riễu những người ở vùng nói chời thay vì trời là ngọng. Nói chời mới thật sự đúng vì chời ruột thịt với chói sáng). Điểm này cũng thấy trong Malagasy Madagascar: mesoandro, mặt trời (meso là mắt và andro là ngày, nhật, mặt chói sáng. Chúng ta nói mặt trời họ nói mắt trời).

.molitra (lip) liên hệ mật thiết với môi, nify (tooth)  với nanh, lela (tongue) với  lãn (cổ ngữ), lưỡi, lè, tanana (hand)  với tay.

…..

-Văn hóa

Văn hóa Madagascar nhánh Malagasy phản ánh nguồn gốc của người Đông Nam Á, Nam Đảo thấy rõ qua:

.Vũ Trụ Tạo Sinh, vũ trụ giáo: các cấu trúc các nhà thờ phượng, nhà mồ mả, nhà ở truyền thống mang ý nghĩa vũ trụ quan và trang trí giống các nhà ở Nam Borneo. Nhà mái cong có hai đầu mái nhọn và có một cột cái chính giữa nhà diễn tả trục thế giới của vũ trụ tạo sinh, vũ trụ giáo. Ở một vài tộc nhà có trang trí sừng bò u zébu. Như đã biết sừng có một khuôn mặt biểu tượng cho mặt trời. Thần mặt trời Viêm Đế có họ Khương, Sừng, thần mặt trời ở Thung Lũng Sông Ấn có đầu sừng (Một Trăm Bằng Chứng Người Việt là Người Mặt Trời). Nhà thờ phượng loại này giống các ngôi nhà hay đền thờ mặt trời (Đền Tổ Hùng Mặt Trời) có mái cong đầu đao dạng nhà sàn tam thế ở trên trống đồng nòng nọc (âm dương) của đại tộc Đông Sơn (Đền Tổ Hùng Trên Trống Đồng). Xin nhắc lại là nhà hay đền thờ mặt trời có mái cong đầu đao trên trống như ở trống Ngọc Lũ I, trống nhánh Hồng của Hồng Lạc là nhà hình mái sừng mang dương tính. Trong khi ở nhánh Lạc như ở trống Hoàng Hạ thì mái nhìn theo duy âm là mái hình thuyền hay mái trăng sừng mang âm tính.

Lúc làm nhà khi dựng cột cái họ làm lễ bôi máu vào cột. Đây là chứng tích thờ mặt trời và các ngôi nhà thờ phượng là nhà mặt trời giống như trên trống đồng nòng nọc của đại tộc Đông Sơn.

Họ thờ Tổ Tiên cũng thấy rõ qua sự kiện họ coi khỉ ma lemur là vong linh tổ tiên của họ, thần linh, thần tổ của họ.

.Thuyền độc mộc.

Họ dùng thuyền độc mộc đến từ Nam Đảo, Hắc Đảo và Đa Đảo. Thuyền độc mộc là loại thuyền đục khoét từ một thân cây duy nhất. Thuyền này có từ ngàn xưa ở Đông Nam Á. Đây là một chứng sử cho biết người Malagasy đến từ Nam Đảo, Đông Nam Á. Thuyền thờ độc mộc còn ghi khắc lại trên trống đồng nòng nọc của đại tộc Đông Sơn. Ví dụ trên trống Ngọc Lũ I và các trống họ hàng có các con thuyền thờ dạng độc mộc có đầu lưỡng hợp Chim-Rắn, Tiên Rồng Picture59 cũng thấy ở các thuyền thờ ở Papua New Guinea, Tiểu Đảo:

clip_image010Thuyền Chim-Rắn, Tiên Rồng ở Papua New Guinea (ảnh của tác giả).

clip_image012Tác giả đi thuyền độc mộc Chim-Rắn, Tiên Rồng ở Papua New Guinea.

clip_image014Đầu thuyền Chim-Rắn, Tiên Rồng (ảnh của tác giả).

Ngồi trên thuyền độc mộc Chim-Rắn, Tiên Rồng ở Papua New Guinea có cảm tưởng như ngồi trên thuyền Chim-Rắn, Tiên Rồng trên trống đồng Đông Sơn cách đây gần 3.000 năm.

Dân Malagasy Madagascar gọi thuyền độc mộc là Lakana, la’kana hay laka:

clip_image016Thuyền độc mộc truyền thống (ảnh của tác giả).

Ngày nay thuyền có làm thêm một thân thứ hai hay chỉ một phần cân bằng ở bên gọi là outriggers.

clip_image018Một người bán hàng rong trên mặt biển. Thuyền độc mộc nhỏ có thêm phần cân bằng (ảnh của tác giả).

Thân chính vẫn làm từ một thân cây khoét rỗng. Rõ nhất laka chỉ thuyền độc mộc thấy qua Pháp ngữ là “piroque” (chỉ cả loại không có phần cân bằng ở bên).

Về ngôn ngữ học ta thấy rất rõ laka liên hệ với Việt ngữ Lạc (Nước dương như thấy qua tên Lạc Long Quân), Nác (nước). Hiển nhiên thuyển ruột thịt với nước. Cổ ngữ Việt có từ nốc ngày nay chỉ thuyền nhỏ (Ăn thì cúi chốc, Kéo nốc thì than). Nốc ruột thịt với nác với laka. Ta cũng thấy nốc ruột thịt với Anh ngữ nog (then cài bằng cây), log (thân cây). Nốc làm từ thân một cây (độc mộc) log ruột thịt với laka. Nốc khoét từ thân cây có hình khe nên biến âm với ghe (thuyền). Ghe, khe, kẽ có một nghĩa chỉ bộ phận sinh dục nữ (cho ‘ăn ba chè’ là cho ‘ăn ghe bà’). Theo n=đ (này = đây) ta có nốc = đốc. Đốc cũng có một nghĩa chỉ bộ phận sinh dục nữ như mồng đốc là hạt tình (clitoris). Theo đ = l (đãng tai = lãng tai), đốc = lốc. Lốc ngoài nghĩa nốc là ghe thuyền cũng có nghĩa chỉ bộ phận sinh dục nữ như thấy qua ‘Cô lô cô lốc, Một nghìn gánh ốc…).

(Khi có thì giờ tôi sẽ viết riêng một bài về sự tương đồng giữa văn hóa Malagasy Madagascar và Cổ Việt).

-Sinh Thái Học (Ecology).

Như đã nói ở trên nhờ cách biệt với các lục địa khác, Madagascar là nơi có rất nhiều cây cỏ và muông thú không thấy bất kỳ ở đâu (điểm này giống Úc châu. Úc châu là một đối thủ của Madagascar về sinh thái đặc thù và khác biệt). Khoảng 90% cây cỏ và muông thú có bản quán, có gốc địa phương (endemique) trong đó độc đáo nhất là loài Khỉ Ma Lemurs, báo Madagascar (fossa) và nhiều loài chim. Sinh thái khác biệt này khiến các nhà sinh thái học gọi Madagascar là ‘lục địa thứ 8” và đảo Madagascar được xếp loại bởi Cơ Quan Bảo Tốn thế Giới (Conservation International) là một điểm nóng Dị Biệt Sinh Học.

Bài viết này chỉ viết về động vật và chuyên chú về loài Khỉ Ma Lemur. Phần thực vật và cảnh quan sẽ viết ở các bài khác.

MADAGASCAR, ĐẤT KHỈ MA LEMUR

KHỈ MA LEMUR.

Madagascar nổi tiếng thế giới vì có loài lemur.

clip_image020

Bonjour! Madame có cái gì trong tay vậy? Để tôi xuống xem nào? (ảnh của tác giả).

clip_image022

Disneyland làm các phim hoạt họa về lemur đã góp một tay vào việc làm cho loài thú này lừng lẫy thêm khắp hoàn vũ và đi vào lòng trẻ em cũng như những người lớn yêu thú vật và yêu trái đất. Có tới ba phim hoạt họa về Lemur: The Madagascar và hai phim nối tiếp Madagascar: Escape 2 Africa và Madagascar 3: Europe’s Most Wanted ngoài ra còn có các loạt phim từng kỳ trên TV: The Penguins of Madagascar.

Từ Lemur phát gốc từ tên lemurs chỉ ma, âm hồn được tế lễ trong các lễ hội Lemuria cổ La Mã. Đầu tiên được dùng để chỉ con slender loris ở Ấn Độ và Sri Lanka. Loris tiếng  Việt là con cù lần, con cu li.

The only nocturnal primate in south India. In Karnataka, they are known as  "kaadupaapa" meaning "forest baby". These primates roll themselves up into a ball and sleep in the trees during the day and come out to feed only after dusk. They are primarily insectivorous but also eat bird eggs, reptiles, berries, leaves and flower buds.

Cù lần mảnh dẻ (Slender loris) (nguồn: Wikipedia).

Sau dùng chỉ Lemur bởi vì loài này có giống sống về đêm, có điêu bộ, dáng đi chờn vờn, chậm chạp như các bóng ma và có tiếng kêu ma quái, rít lên trong đêm. Nhưng cũng có giải thích thứ hai, có lẽ có lý hơn, cho rằng được gọi tên như thế là vì dân bản địa coi lemur là hậu thân của tổ tiên, là vong linh của tổ tiên họ. Vì thờ tổ tiên nên họ rất kính trọng, tôn thờ, không dám làm hại loài này. Cũng nhờ vậy mà lemur còn tồn tại tới ngày nay mặc dù dân Madagascar đói ăn. Ngày nay lemur bị de dọa tuyệt chủng vì sự bành trướng lấy đất rừng làm ruộng, vì đô thị hóa và vì buôn lậu thú vật. Người Tầu thích ăn món óc khỉ sống và cao bú dù.

Lemur sau đó được dùng chỉ loài primate Malagasy có bản quán tại Madagascar vì lemur có những điểm giống với các loài primate gốc, căn cội (basal primates).

Lemur được cho là một loài primate, có gốc Latin primas, primus có nghĩa là nhất, đứng đầu, cao cấp. Primate dịch là linh trưởng có linh 靈: 1. Thần linh. Khí tinh anh của khí dương gọi là thần , khí tinh anh của khí âm gọi là linh , ý nói vật gì được khí tinh anh đúc lại hơn cả trong các vật cùng loài với nó vậy. Như người là giống linh hơn cả muôn vật 2. Linh hoạt, lanh lẹ, không ngu ngốc xuẩn trệ. Trưởng nghĩa là hàng thứ nhất, đứng đầu, có tài  (http://www.vietnamtudien.org/thieuchuu).

Như vậy linh trưởng ở đây là bộ các động vật có độ tinh anh (trí tuệ) cao hàng đầu trong số các động vật trong đó có homo sapiens (‘nguời tinh khôn’), con người. Primates còn được gọi chung là bộ Khỉ (vượn, vọc, đười ươi, dã nhân). Vì tên linh trưởng này lemur thường hay bị nhầm lẫn với linh trưởng gốc tổ mà thật ra lemur không do khỉ và dã nhân (apes) sinh ra mà tiến hóa độc lập.

Việt ngữ có nhiều từ dùng chỉ primate như vọc, vượn, khỉ.

Tôi dùng từ khỉ vì khỉ tổng quát hơn, vì khỉ biến âm với tiếng Magalasy Madagascar gọi lemur là gidro (theo g=c=kh như gặt = cắt = khắc), ta có gi- = khỉ. Lemur tôi dịch là Khỉ Ma vì theo dân bản địa cho lemur là hồn thiêng, là linh hồn, hồn ma của tổ tiên và vì đúng theo nghĩa của từ lemur là ma, vong linh. Tôi dịch lemur là Khỉ Ma để gói trọn cả ý nghĩa của dân bản địa và theo nghĩa Latin của lemur. Nói tới tên Khỉ Ma là hiểu ngay lemur vốn có nghĩa là Ma và lemur được dân bản địa cho là hồn ma linh thiêng của tổ tiên họ. Lemur là loài linh trưởng là loài thú linh thiêng tinh anh như con người.

Ở Việt Nam hiện nay dịch là Vượn cáo. Lemur khác cáo rất nhiều. Lemur tinh anh, hiền dịu, dễ thương, có loài chỉ ăn hoa quả, không quỉ quyệt, ranh ác như chồn cáo… Bằng chứng thấy rõ qua các phim hoạt họa của Disney, cả thế giới yêu thương Khỉ Ma và có loài dùng làm thú cưng. Từ Vượn Cáo không chuẩn, không thích đáng và có tính cách miệt thị.

Lemur được xếp vào loại linh trưởng mũi ướt (Strepsirrhine primates) chỉ có ở Madagascar. Ngày nay tìm được 103 giống khác nhau. Nhỏ nhất là khỉ ma Chuột nặng 30 gm và nặng nhất là khỉ ma Núi Indri nặng 9 kg.

Khỉ ma có những đặc tính chung với các loài linh trưởng gốc là ngón tẽ ra, tay chân có móng thay vì vuốt nhọn thuộc loại linh trưởng dạng người.

Khỉ Ma theo ‘mẫu hệ’ con cái nắm quyền chủ động

Vì có nguy cơ tuyệt chủng Liên Hiệp Quốc Tế Bảo Tồn Thiên Nhiên [the International Union for Conservation of Nature (IUCN)] xếp Khỉ Ma vào loại thú có nguy cơ tuyệt chủng nhiều nhất, có thể 90% đối mặt với tuyệt chủng vào khoảng 20 tới 25 nữa kể từ năm 2013.

Vì yêu thích lemur chúng tôi đi bất cứ chỗ nào có Lemur. Chúng tôi đến thăm cả Lemuria Land ở Nosy Be (Đảo Lớn) Madagascar và ở Vườn Sở Thú Ivoloina Parc Zoologique gần tỉnh Toamasina đông Madagascar.

Sau đây là một vài loại đặc biệt:

Khỉ Ma Đuôi Vòng Maki.

Như đã nói ở trên Maki là thú biểu của Madagascar.

clip_image025Khỉ ma đuôi vòng Maki catta (ảnh của tác giả).

Là loài khỉ ma nổi tiếng và được biết đến nhiều nhất khắp thế giới. Maki đóng vai King Julien XIII là một nhận vật chính trong các phim hoạt họa về Madagascar.

Image result for lemur character madagascar movie

King Julien (nguồn: tvtropes.org).

Khỉ Ma Cổ Khoang Xù Lông (Ruffed lemur).

clip_image029Khỉ ma đen trắng Cổ Khoang Xù Lông (black ruffed lemur) đang ngáp ngủ (ảnh của tác giả).

clip_image031Rồi lăn ra ngủ rất hồn nhiên (ảnh của tác giả).

Thuộc giống Varecia mũi ướt có hai loài đen trắng cổ khoang xù lông và đỏ. Thích phơi nắng.

clip_image033

Giống này là giống duy nhất xây tổ cho con mới đẻ và dùng miệng ngoạm con mang đi.

Khỉ Ma Đen Khoang Cổ Xù Lông còn non (nên lông còn mầu xám) đóng vai Suri trong phim Disney Dinosaur 2000 CGI.

clip_image035Nhân vật Suri (nguồn: http://disney.wikia.com/wiki/Suri).

Suri rất vui tính thích kết bạn nên làm bạn với một con khủng long dinosaur cô đơn…

Khỉ Ma Chuột.

clip_image037Khỉ ma Chuột nhỏ nhất thế giới (ảnh của tác giả chụp từ poster, vì ở đây không có).

Khỉ ma Chuột (của Bà Berthe) nhỏ nhất chỉ nặng tới 30 gm, sống về đêm thuộc loại Microcebus chỉ có ở Madagascar. Được IUCN coi là loài có nguy cơ bị tuyệt chủng vào bực nhất.

Năm 2016 chỉ thấy còn có 24 giống. Vì có di truyền tính giống chuột và người nên được xếp vào loài linh trưởng prosimian (tiền-khỉ, tổ tiên của khỉ).

Khỉ Ma Chuột đóng vai Mort trong phim Madagascar.

clip_image039Nhân vật Mort trong phim Madagascar (nguồn: scratchpad.wikia).

Mort là người hầu cận tận tụy của King Julien nhưng có ‘bệnh’ mê thích hai bàn chân của Julien nên Julien ghét cái tật hay mò mẫm, sờ mó chân của mình này của Mort….

Khỉ Ma Ái Dà, Ái Dà (Aye Aye).

clip_image041(ảnh của tác giả chụp từ poster).

Aye Aye sống về đêm, ẩn kín, đơn độc đặc điểm là có ngón tay giữa rất dài để moi côn trùng trong thân cây mục nát ăn.

Có nhiều giả thuyết về cái tên Aye Aye này. Có người cho rằng Aye Aye là tiếng kêu của loài này giống như tiếng cảm thán bộc lộ một cảm xúc than van, kinh hãi, Aye Aye chính là Ái Dà! Ái Dà. Có người giải thích là gọi theo tiếng địa phương là Hai Hai, Hay Hay, Hen Hen có nghĩa là “I don’t know” “Tôi không biết”. Những người Tây phương đầu tiên tới đảo hỏi con gì vậy?, họ trả lời ‘Tôi không biết”. Thật ra đây là loài khỉ ma dân bản địa kinh sợ nhất, họ cho là ma quái nhất. Nếu Aye Aye thấy xuất hiện ở làng nào thì đó là điềm báo hiệu cho biết trong làng có người sắp chết. Chúng dùng ngón tay dài chọc thủng tim nạn nhân. Vì thế họ sợ tới độ không dám nhắc tới tên. Nếu gặp là họ tìm cách giết rồi treo ngược lên cây để ma quỉ, xui xẻo, chết chóc bám theo những người lạ đi qua mang đi xa (tương tự như ‘đổ cung long’ của người Việt).

Aye Aye đóng vai Maurice trong phim Madagascar.

AHKJ

Aye Aye Maurice (nguồn: madagascar.fandom.com).

 Maurice là người hầu cận và cố vấn của Khỉ Maki King Julien. Maurice rất ghét King Julien nhưng bề ngoài vẫn giả vờ kính yêu King Julien, tâm địa hiểm độc, gian trá giống như Aye Aye bị coi là ma quỉ…

Khỉ Ma Sifaka Trắng .

clip_image049Khỉ ma Sifaka Trắng (ảnh của tác giả).

Đang ngồi mơ mộng?

Khỉ Ma Trắng Phía Trước Lông Mầu.

clip_image045Khỉ ma mặt và phía trước người đen (ảnh của tác giả). clip_image047Khỉ ma phía trước người đen nâu (ảnh của tác giả).

Giống này thực sự trông giống ma.

Khỉ Ma Tre.

clip_image051(ảnh của tác giả).

clip_image053Khỉ ma Tre Bokombolo (ảnh của tác giả).

Được gọi là khỉ ma Tre vì ăn tre, được xếp vào loài Hapalemur. Hapale gốc Hy Lạp hapalos, có nghĩa là “gentle” (dịu dàng). Vì dịu dàng và ăn tre dễ nuôi, được ưa chuộng dùng làm thú cưng nên là loài bị săn bắt nhiều nhất.

Khỉ Ma Thật.

Khỉ ma Thật (Eulemur).

clip_image055Con cái mầu nâu (ảnh của tác giả).

clip_image057Con đực mầu đen (ảnh của tác giả).

Khỉ Ma Đen.

clip_image059Khỉ ma Đen (ảnh của tác giả).

Khỉ Ma Núi Indri.

clip_image061

Đây là loài khỉ ma lớn nhất hiện nay. Trước kia có những giống lớn hơn nhưng giờ đã tuyệt chủng. Loài này thích hú trong núi rừng.

Dĩ nhiên còn nhiều nữa…

Mách Giúp Chỉ Dùm.

.Nếu không có thì giờ chỉ đi được một nơi thôi thì nên đi thăm nơi Bảo Tồn Lemuria Land. Ở đây lemur được thả ngoài thiên nhiên (và một ít nhốt trong lồng) nên thấy lemur sống tự nhiên và liên tác với con người. Còn trong Sở Thú, Lemur bị nhốt trong lồng, nhiều chỗ với điều kiện tồi tệ trông rất tội nghiệp và…bất nhẫn.

.Nếu đi riêng thì nên đi chung thành nhóm vì Madagascar thiếu an ninh và nhiều dân du thủ du thực. Đi riêng chỉ tốn 15 Mỹ kim mỗi người trong một xe chở 8 người, bao nguyên ngày đi vòng quanh hết đảo. Đi theo du ngoạn của tầu tuần dương mỗi người 150 Mk mà chỉ đi được một vài chỗ thôi.

.Nên xem các phim hoạt họa của Disney về Madagascar trước khi đi sẽ thấy các lemur thú vị và đáng yêu hơn.

.Nên mua sắm tại Madagascar rẻ hơn so với các đảo lân cận.

(còn nữa).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: