NHẬT BẢN: HIROSHIMA: CÔNG VIÊN HÒA BÌNH, MƯƠI HÌNH ẢNH…

HIROSHIMA: CÔNG VIÊN HÒA BÌNH, MƯƠI HÌNH ẢNH…

Nguyễn Xuân Quang

1. Tổng Quát.

Du khách viếng Nhật Bản thường vì cảnh đẹp như xem hoa anh đào, núi Phú Sĩ, tắm suối nước nóng, ôn tuyền (onsen), vì ẩm thực như ăn thịt bò Kobe, vì nền một văn hóa tuyệt vời và một xã hội tân tiến siêu đẳng. Tuy nhiên một nơi cũng được viếng thăm đứng vào hàng đầu là Công Viên Hòa Bình Hiroshima.

Số blog hôm nay (4-8-2017), gần kề ngày tưởng niệm hai quả bom nguyên tử ném xuống Hiroshima và Nagasaki ngày 6-8-1945, xin gởi tới độc giả mươi hình ảnh về Công Viên Hòa Bình Hiroshima.

Nếu mỗi tấm ảnh nói lên hằng ngàn, hằng trăm ngàn lời nói thì mươi tấm ảnh nói lên cả triệu lời nói.

Đến thăm nơi đây, mỗi người tùy theo quĩ đạo mình sống có những suy tư khác nhau. Người Nhật thế hệ già cúi đầu, ngậm ngùi cho quá khứ thảm khốc của chiến tranh. Có người oán hận chung cho chiến tranh và tự trách nước mình đã gây ra thảm họa nguyên tử. Ngược lại những người Nhật với lòng ái quốc cực đoan vẫn còn oán thù Mỹ. Những người oán thù Nhật như Trung Quốc, Đại Hàn cho rằng công viên là một tấm bình phong dùng để che đi những dã man, tàn bạo của quân đội Nhật. Họ cho rằng số nạn nhân do quân đội Nhật gây ra còn hơn gấp trăm gấp ngàn lần con số nạn nhân của trái bom nguyên tử nổ tại đây…

Nhưng dù gì, ở một khía cạnh nào đó, trái bom hạch nhân ‘Little Boy” cũng đã mang lại hòa bình cho thế giới đúng như tên Công Viên Hòa Bình.

Công Viên Tưởng Niệm Hòa Bình Hiroshima [Peace Memorial Park (広島平和記念公園 Hiroshima Heiwa Kinen Kōen)] thường được biết đến với tên Vòm bom nguyên tử (A-Bomb Dome), tọa lạc ngay tại vùng thành phố đã bị san bằng bởi bom nguyên tử nổ. Công viên được tạo dựng lên để ghi nhớ cho Hiroshima, thành phố đầu tiên trên thế giới bị tấn công bằng bom nguyên tử và để tưởng niệm các nạn nhân trực tiếp và gián tiếp. Con số nạn nhân lên tới 140.000 người (dân số Hiroshima lúc bấy giờ vào khoảng 360.000 người).

Tại sao chính phủ Mỹ chọn Hiroshima và Nagasaki? Lý do chính là vì hai nơi này là hai thành phố từ xa xưa đã mở rộng cửa ra ngoài thế giới bên ngoài nên là hai thành phố tân tiến và kỹ nghệ hóa như Tây phương. Đây là nơi đồn đóng quân sự, chế tạo và chuyển vận vũ khí…

2. Trung Tâm Điểm Bom Nổ (hypocenter).

Trước khi vào Công Viên, hãy đến thăm trung tâm điểm bom nổ (hypocenter) nằm bên ngoài đường phố cách Vòm Bom Nguyên Tử chừng 150 m.

IMG_3777

(ảnh của tác giả).

clip_image004Trung Tâm Bom Nổ (quang cảnh tàn phá phía bắc trung tâm điểm) (ảnh của Quân Đội Hoa Kỳ).

Quả bom nổ từ 600m ở trên cao chỗ này vào lúc 8 giờ 15 phút ngày 6-8-1945. Thành phố bị tàn phá bởi sức nổ, hỏa ngục lửa với nhiệt độ nóng từ 3.000 đến 4.000 độ bách phân cùng với gió bão phóng xạ. Hầu hết mọi người trong vùng này chết ngay lập tức.

clip_image006Mô hình thành phố Hiroshima bị san bằng sau vụ nổ ở Bảo Tàng Viện Hòa Bình. Trái cầu tròn diễn tả quả cầu lửa bom nguyên tử nổ ở độ cao 600m trên tâm điểm (nguồn: Wikipedia).

3. Vòm Bom Nguyên Tử (A-Bomb Dome, Genbaku Dome).

Vì trung tâm bom nổ chỉ cách khoảng 160m về phía đông nam tòa nhà Hiroshima Prefectural Industrial Promotion Hall (Đại Sảnh Phát Huy Kỹ Nghệ Địa Phận Hiroshima) nên tòa nhà được coi như là nằm trong vùng tâm điểm. Vì sức tàn phá tỏa ra khắp nơi nên tòa nhà vẫn còn đứng vững và trở thành một bộ xương. Tòa nhà hư hại được lưu giữ nguyên trạng cho tới hiện nay và được gọi là Vòm Bom Nguyên Tử.

clip_image008

Vòm Bom Nguyên Tử được dùng làm một biểu tượng cho sự kinh hoàng của vũ khí hạt nhân, lòng cầu nguyện của nhân loại cho hòa bình và ước mong hủy bỏ vũ khí hạt nhân.

Vòm Bom Nguyên Tử đã được thừa nhận là một địa danh Di Sản Thế Giới UNESCO bất chấp có một vài ý kiến chống đối.

4. Tháp Tưởng Niệm Học Sinh,

Sinh Viên Bị Động Viên (Tower to the Mobilized Students).

Để đáp ứng với nhu cầu chiến tranh, các em học sinh, sinh viên tuổi từ 11 tới 14 bị động viên để chăm sóc hậu phương và hậu thuẫn chiến trường.

clip_image010Tháp Tưởng Niệm Học Sinh Sinh Viên Bị Viên (ảnh của tác giả).

Tháp Tưởng Niệm có tượng Nữ Thần Hòa Bình và 8 con him bồ câu ở quanh tháp.

clip_image012Tượng Nữ Thần Hòa Bình.

Bên cạnh tháp có những tấm bảng đồng diễn tả các công việc các học sinh, sinh viên làm như trong các nhà máy, xưởng may, chế biến thực phẩm… Ngoài ra các sinh viên cũng tham dự vào đoàn dọn dẹp đổ nát. Khoảng 6. 907 em trong số 8.387 em bị động viên chết trong vụ nổ.

5. Đài Hòa Bình Trẻ Em (Children’s Peace Monument).

Đài tưởng nhớ tất cả các trẻ em nạn nhân, nhất là các trẻ em vô danh. Đài gợi ý từ cái chết của em gái Sadako Sasaki bị nhiễm phóng xạ vào lúc hai tuổi. Mười năm sau Sadako bị ung thư bạch huyết cầu (leukemia, thường nói chung là ung thư máu).

clip_image014

clip_image016Đài Hòa Bình Trẻ Em (ảnh của tác giả).

Theo lòng tin dân gian Nhật, ai gấp được 1.000 con hạc giấy sẽ được thần ban cho một điều ước.

Sadako tin rằng nếu em gấp được 1.000 con hạc giấy thì em sẽ đạt được điều ước là lành bệnh.

clip_image018Những con hạc giấy của Sadako hiện trưng bầy trong bảo tàng viện tại đây.

Thật chẳng may Sadako chết khi gấp được gần tới con số 1.000.

Tượng em gái trên nóc tượng đài được cho là tượng Sadako. Ngày nay để tưởng nhớ, các trẻ em Nhật và nhiều người khắp thế giới gấp các con hạc giấy tặng.

clip_image020Những món quà hạc giấy do dân Nhật và khắp thế giới gởi tặng Sadako (ảnh của tác giả).

6. Chuông Hòa Bình.

Trong công viên có ba chiếc chuông hòa bình. Chiếc được biết tới nhiều nhất là chiếc ở ngay bên cạnh Đài Hòa Bình Trẻ Em.

clip_image022Dóng lên tiếng chuông hòa bình thế giới.

Du khách được mời dóng lên những tiếng chuông kêu gọi hòa bình thế giới. Trên mặt chuông có hình bản đồ thế giới và có một ‘điểm ngọt’ (‘sweet spot’) là một biểu tượng nguyên tử.

7. Đống Tưởng Niệm Bom Nguyên Tử (Atomic Bomb Memorial Mound).

clip_image024

Đống Tưởng Niện Bom Nguyên Tử chứa tro than của 70.000 nạn nhân vô danh.

Lưu ý đống là một nấm mồ hình vòm vũ trụ biểu tượng cho vòm hư vô, cho vòm vũ trụ, dạ con vũ trụ, nơi con người sinh ra và khi chết trở về với vũ trụ. Gò đống này là một thứ gò đống mai táng thấy từ thời tiền sử, trong các tín ngưỡng theo vũ trụ giáo. Ví dụ điển hình nhất là các lăng mộ các vị Vua Triều Tiên (và ngay cả các mộ thường dân ở Nam Hàn hiện nay cũng có hình vòm này).

8. Mộ Bia Tưởng Niệm Nạn Nhân Đại Hàn/Triều Tiên (Cenotaph for Korean Victims).

clip_image026Mộ Bia Tưởng Niệm Nạn Nhân Đại Hàn/Triều Tiên (ảnh của tác giả).

Có khoảng ít nhất 45.000 người Đại Hàn/Triều Tiên chết trong vụ nổ, trong số đó có những tù nhân chiến tranh và lao động cưỡng bách.

9. Mộ Bia Tưởng Niệm (Memorial Cenotaph).

clip_image028Mộ Bia Tưởng Niệm.

Nhìn dưới con mắt Tây phương, đài có hình yên ngựa mang ý nghĩa mái che cho các vong linh người chết. Nhưng nhìn dưới con mắt của vũ trụ giáo thì đài là hình biến thể của vòm nấm mồ hình trứng vũ trụ (giống các mộ dân dã Việt Nam có mái vòm hình trứng). Những người chết chôn trong mộ trứng vũ trụ để được trở về lòng vũ trụ hầu được tái sinh hay sống hằng cửu.

Trên bia mộ có viết hàng chữ

“安らかに眠って下さい 過ちは 繰返しませぬから”, nghĩa là “please rest in peace, for [we/they] shall not repeat the error” ‘Xin yên nghỉ bởi vì (chúng tôi/họ) sẽ không lặp lại sai lầm’. Trong Nhật ngữ thường viết trông không, không có chủ từ vì thế có thể hiểu là we (chúng ta, ám chỉ người Nhật) hay they (họ, ám chỉ Mỹ). Một số người Nhật với tinh thần ái quốc cực đoan chống đối cho rằng hiểu theo nghĩa ‘chúng ta’ là tự trách mình, tự kết án mình, tự nhận lỗi về phần mình… Do đó một người Nhật trong phe nhóm này đã đập phá bia mộ vào tháng 7-2005.

Vì thế sau này phải làm thêm một tấm bảng đồng dịch câu này sang Anh ngữ là “Let all the souls here rest in peace for we shall not repeat the evil” và nói rõ ra là từ “we” chỉ ‘toàn thể nhân loại’ (không ám chỉ người Nhật hay Hoa Kỳ) và ‘error’ (sai lầm) có ý nói là ‘evil of war’ (tàn ác của chiến tranh).

 10. Ngọn Lửa Hòa Bình (Peace Flame).

clip_image030Ngọn Lửa Hoà Bình (ảnh của tác giả).

Ngọn Lửa Hoà Bình có thể nhìn thấy từ viện bảo tàng Tưởng nhớ Hoà bình Hiroshima đã được thắp sáng vào năm 1964 và sẽ không tắt cho đến một ngày tất cả các vũ khí hạt nhân trên trái đất không còn nữa.

11. Sảnh Đường Tưởng Niệm Hòa Bình Quốc Gia Hiroshima Cho Các Nạn Nhân Bom Nguyên Tử.

Tại đây có một tấm bảng nói rõ lý do Hoa Kỳ thả bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki:

clip_image032“Vào một thời điểm ở thế kỷ thứ 20, Nhật Bản đi vào con đường chiến tranh. Rồi vào ngày 4 tháng 12, 1941, Nhận Bản khởi sự thù nghịch với Hoa Kỳ, Anh và các quốc gia khác, lao mình vào cái được biết là Chiến Tranh Thái Bình Dương. Cuộc chiến này xẩy ra ở các chỗ khác thuộc vùng Thái Bình Dương Á Châu, nhưng khi sóng thủy triều quay về phía Nhật Bản, máy bay Mỹ bắt đầu oanh tạc ngay trên đất Nhật. Okinawa trở thành một bãi chiến trường đẫm máu. Trong tình huống chiến tranh, ngày 6 tháng 8, 1945, một khi giới nguyên tử đầu tiên của thế giới, một quả bom với sức mạnh tàn phá chưa biết trước thả xuống thành phố Hiroshima’.

Ở giữa sảnh đường có mô hình nấm nguyên tử. Phần chóp diễn tả chiếc đồng hồ không còn các con số và chỉ còn dấu tích của hai cây kim chỉ lúc 8 giờ 15 phút sáng.

clip_image034Nấm bom nguyên tử và đồng hồ chỉ 8:15 A.M. (ảnh của tác giả).

Quanh tường ghi tên các nạn nhân.

clip_image036Tường ghi tên các nạn nhân (ảnh của tác giả).

 12. Bảo Tàng Viện Tưởng Niệm Hòa Bình Hiroshima (Hiroshima Peace Memorial Museum).

clip_image038Bảo Tàng Viện Tưởng Niệm Hòa Bình Hiroshima (ảnh của tác giả).

Bảo Tàng là chủ thể của công viên nhằm mục đích chính là giáo dục một cách khoa học về bom nguyên tử, thể hiện một dữ kiện lịch sử thuần túy, tránh tuyên truyền hay khuynh đảo.

Bảo Tàng Viện trưng bày:

-Những hình ảnh, lưu vật, dữ kiện về Hiroshima trước và sau vụ nổ bom.

-Sự tàn phá thành phố cũng như con người do sức nổ, nấm lửa và phóng xạ.

-Hậu quả về lâu về dài của phóng xạ nguyên tử lên con người, sinh vật và môi trường…

clip_image040Mờ giác mạc do phóng xạ gây ra.

……
12. Lễ Hội Hoa Hiroshima (Hiroshima Flower Festival).]

Dù thế nào đi nữa, bước ra khỏi Bảo Tàng Viện cũng thấy lòng mình trùng xuống, đầy trầm cảm.

May mắn thay, lòng buồn tan biến nhanh.

Chúng tôi tới thăm vào đúng dịp Lễ Hội Hoa Hiroshima từ ngày 3 tới 5 tháng 5, trong Tuần Lễ Vàng, tổ chức ngay tại Công Viên Hòa Bình và Đại Lộ Hòa Bình.

Ngay bên cửa Bảo Tàng Viện là khán đài lễ hội. Mọi người vui như Tết. Cái thảm khốc của bom nguyên tử trong quá khứ dường như được gạt qua một bên. Phải sống với hiện tại và hướng về tương lai.

clip_image042 Những cánh hạc giấy Lễ Hội Hoa trước Bảo Tàng Viện Hòa Bình (ảnh của tác giả).

Hiroshima đã chọn trung tâm bom nổ này làm Lễ Hội Hoa.

clip_image044Tháp nón hoa của Lễ Hội Hoa Hiroshima .

Tháp hình nón làm liên tưởng tới nấm nguyên tử ngày nào. Bây giờ là tháp hoa muôn mầu với trái tim tình yêu thương… Đuốc lửa tưởng niệm những nạn nhân quá cố và cũng là ngọn lửa của sức sống bùng lên.

Cũng nên biết hoa trúc đào (oleander) là hoa biểu của Hiroshima bởi vì hoa này là loại hoa đầu tiên nở lại sau trái bom nguyên tử nổ.

Lể Hội Hoa có cả các phần trình diễn văn nghệ do các đoàn thể ở các tỉnh hạt ở khắp Hiroshima đóng góp.

clip_image046

clip_image048

clip_image050(ảnh của tác giả).

Hoa nở trở lại trên đống đổ nát do bom nguyên tử tàn phá ngày nào.

Rời Lễ Hội Hoa, chợt nghĩ tới “Hoa Mùa Hạ’ của nhà văn thi sĩ nổi tiếng Tamiki Hara, một người dân Hiroshima sống còn trong vụ nổ nguyên tử. Ông đã viết rất nhiều tác phẩm liên quan tới thảm họa bom nguyên tử. Trong tác phẩm nổi tiếng Hoa Mùa Hạ Natsu no Hana (Summer Flowers) đoạt giả thưởng Takitaro Minakami và các bài thơ khác ông diễn tả lại những kinh nghiệm kinh hoàng của bom nguyên tử. Ông tự tử vào lúc 46 tuổi bằng cách nằm trên đường rầy xe lửa.

Bia mộ tưởng nhớ ông được đặt gần Vòm Nguyên Tử có khắc ghi lại bốn câu thơ trong tác phẩm cuối cùng của ông nhắc tới ‘Ảo thị của một đóa hoa’:

clip_image052

Bốn câu thơ của thi văn sĩ Hara Tamiki ở đài tượng niệm (ảnh của tác giả).

Xin tạm dịch:

Khắc vào đá từ xưa xa,

Bị vùi chôn trong cát lở,

Giữa một thế giới đổ vỡ,

Ảo thị của một đóa hoa.

Ảo thị một đóa hoa trong thế giới đổ nát của Tamiki phải chăng đã thành hiện thực trên những khuôn mặt tuổi hoa Hiroshima trong lễ hội hoa này.

Nỗi ám ảnh thảm họa nguyên tử tái diễn cho người Nhật hiện nay là Bắc Triều Tiên. Một hướng dẫn viên du lịch nói đùa với chúng tôi là nước Nhật rất an ninh ngoại trừ hỏa tiễn nguyên tử bắn từ Bắc Triều Tiên…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: