USA, SOUTH DAKOTA: MƯƠI ĐIỀU VỀ ĐÀI TƯỞNG NIỆM NÚI RUSHMORE.

USA: SOUTH DAKOTA, MƯƠI ĐIỀU VỀ ĐÀI TƯỞNG NIỆM NÚI RUSHMORE.

Nguyễn Xuân Quang.

1. Tổng Quát.

Hiện nay đi du lịch thế giới không còn thoải mái như những năm về trước. An ninh là vấn đề phiền toái và nguy hiểm nhất trong việc đi du lịch thế giới hiện nay. Điểm thứ hai là người Trung Quốc hiện nay đổ xô đi ra nước ngoài thăm viếng đã làm thế giới mất thiện cảm và kỳ thị người Á châu, người Việt thường bị lầm lẫn nhất với người Trung Quốc.

May mắn chúng tôi đã đi được hết những nơi chính yếu cần thăm viếng trên thế giới. Vì vậy bây giời chúng tôi đổi hướng đi, quyết định đi thăm những nơi từ trước tới nay chưa tới ở đất Mỹ này cho an toàn, thoải mái. Ngoài ra đã từ lâu tôi khám phá một số thổ dân Mỹ châu vốn từ ngàn xưa từ vùng duyên hải Đông Nam Á qua nên có liên hệ mật thiết về văn hóa với Việt Nam (như Maya có DNA và văn hóa giống Việt Nam chẳng hạn). Hiện nay người Mỹ và các con cháu thổ dân Mỹ châu đã nhìn, giải thích và viết sai lệch về lịch sử, văn hóa thổ dân Mỹ châu. Tôi có ý định khi có thì giờ viết lại cổ sử và văn hóa thổ dân Mỹ châu dựa theo cổ sử và văn hóa Việt Nam .

Đặc biệt năm nay Kỷ Niệm 100 Dịch Vụ Công Viên Quốc Gia Hoa Kỳ nên đi thăm các công viên Hoa Kỳ có nhiều đề mục đặc biệt, hấp dẫn và được nhiều ưu đãi.

Cũng nên biết thêm là các công dân lão niên được nhiều biệt đãi ví dụ như mua Thẻ Vàng chỉ mất mười Mỹ kim mà có giá trị suốt đời và dùng cho được cả một xe gia đình vào bất cứ công viên nào trên đất Mỹ và bất cứ lúc nào. Ngoài ra còn có được giảm giá đặc biệt khi dùng các dịch vụ của Công Viên Quốc Gia…

Kỳ này chứng tôi thăm Núi Tưởng Niệm Quốc Gia Rushmore ở South Dakata.

clip_image002

2. Vài Hàng Về Tiểu Bang South Dakota.

South Dakota là một bang ở Trung Mỹ.


clip_image003
Bản đồ South Dakota.

clip_image004Bản đồ chi tiết.

clip_image005Cờ South Dakota.

Tên được đặt theo tộc thổ dân Lakota, Dakota, Sioux.

.Biệt danh: Bang Núi Rushmore, Bang Sói Cỏ (Coyote).

clip_image006

.Chim bang biểu (State Bird): Trĩ cổ vòng (Ring-necked pheasant).

.Hoa bang biểu: Hoa pasque (May Day) (thu mẫu đơn).

clip_image008(nguồn: zazzle.com).

.Bang ít dân cư hàng thứ 5.

.Thủ đô là Pierre (“Đá”, lưu ý Dakota có nhiều địa danh mang tên Pháp vì thuộc vùng đất mua lại của Pháp, xem dưới).

.Sông Missouri chia Dakota ra làm hai vùng: Sông Phía Đông, vùng đất phì nhiêu, đa số dân cư ở vùng này và làm nông. Sông Phía Tây, đất kém phì nhiểu dùng làm trang trại chăn nuôi.

.Du lịch hiện nay là một nguồn lợi quan trọng nhờ có Núi Rushmore, Crazy Horse…

3. Dân Bản Địa.

Chứng tích cho thấy con người đã sống nhiều ngàn năm ở vùng đất South Dakota ngày nay. Những người đầu tiên là người cổ đại nhặt hái-săn bắt thú và họ biến mất vào khoảng 5.000 năm TDL.

Giữa 500 và 800 SDL là Người Xây Gò Đống (Mound Builders) bán du mục sống ở trung và đông Dakota.

Như đã biết các gò đống là dạng nguyên sơ của các tháp, kim tự tháp sau này. Đây là dạng nguyên khởi của vũ trụ giáo. Gò đống giống như các tháp như kim tự, tháp chùa (stupa) thường dùng làm nơi mai táng các nhân vật quan trọng hay chôn cất các bảo vật liên hệ với tín ngưỡng. Gò đống và tháp có một khuôn mặt mang hình ảnh núi trụ thế gian, trục thế giới nối liền tam thế giúp các linh hồn người chết về thượng thế. Chúng ta cũng có nền văn hóa gò đống này như Gò Đống Đa, Đống Lã, Đống Anh, Đống Hoa… Các tộc Xây Gò Đống này cùng theo vũ trụ giáo như chúng ta.

Vào năm 1500, người Arika (Ree) đến lập cư ở thung lũng Sông Missouri.

Vào đầu thế kỷ 19 người Sioux đến thay thế người Arika và trở thành nhóm chiếm đa số.

clip_image010

Từ “Sioux” người Pháp chuyển từ ngôn ngữ thổ dân Ojibwa có nghĩa là “treacherous snakes.” (‘rắn quỉ quyệt’, ‘rắn độc địa’). Người Mỹ phát âm theo âm Pháp là ‘Su’, ‘Sù’. Dân bản địa không thích nghĩa Rắn này. Họ thích gọi là Lakota.

Có một điểm lý thú là không biết có phải là trùng hợp hay không? Lakota có Lak- cùng âm với Việt ngữ Lạc, Nác có nghĩa là nước. Dòng nước ngoằn ngoèo như con rắn hình dải dây uốn khúc nên rắn biểu tượng cho dòng nước. Lạc Long Quân là Vua Rắn Nước thần thoại hóa thành Rồng Nước. Phải chăng tộc Rắn Lakota liên hệ với Rắn Lạc Việt Lạc Long Quân? Dĩ nhiên còn cần phải tìm kiếm thêm nhiều dữ liệu nữa ví dụ như DNA của dân Lakota này chẳng hạn để minh xác.

Một điểm nữa là từ Dokota hiện nay là biến âm của từ gốc Lakota và Nakota. Trong Việt ngữ cũng có biến âm từ âm cổ N qua L và D này. Ví dụ Việt ngữ cổ Nác là nước (trăm rác lấy nác làm sạch), biến âm với Lác (nước) như cỏ lác là cỏ mọc dưới nước (người Bắc gọi là cói), lac là hồ (Hồ Lac ở Đà Lạt), Pháp ngữ Lac, Anh ngữ lake, hồ. Lác = đác (cổ ngữ Việt đác là nước) như lác đác (mưa thưa hạt) ví dụ Dakto (‘nước vú’, sữa)… Cả ngôn ngữ Sioux và Việt ngữ đều có biến âm n=l=d: (Nakota = Lakota = Dakota; Nác = Lác = Đác, nước) và cùng ruột thịt với Rắn.

Ngày nay người Sioux không thích nghĩa Rắn, lấy nghĩa Lakota là”Alliance of friends” “Đồng Minh Bằng Hữu’. Hiểu theo nghĩa này Lakota có nghĩa của sự nối kết tình thân. Với nghĩa này làm liên tưởng tới Lak- có nghĩa là sợi dây cột lại với nhau, liên hệ với Việt ngữ lạt, nạt (sợi dây cột, nuộc nạt), Hán Việt lạc (liên lạc, đường dây liên lạc). Và rắn cũng mang hình ảnh của sợi dây, dải dây vì thế rắn cũng còn gọi tên là con dải. Cá lạc là cá có thân dài như dải dây giống rắn.

Như thế ta thấy Nakota, Lakota, Dakota có nghĩa là Rắn và cũng có nghĩa là sợi dây cột chặt lại hàm nghĩa Tình Bằng Hữu, Đồng Minh.

…..

Ở đây xin nói tới một tục tế lễ làm thanh khiết tâm hồn và thể xác (The Rite of Purification) của người Lakota thấy trên trống đồng nòng nọc (âm dương) của đại tộc Đông Sơn. Đó là tục tế lễ ‘Xuất Mồ Hôi’.

Người Lakota có tục dựng các lều xông hơi làm xuất mồ hôi gọi là sweat lodge Inipi. Inipi có nghĩa là ‘sống lại’, ‘hồi sinh’ (‘to live again’). Đây là một lễ tục thanh khiết hầu mong đạt tới được trạng thái thanh thản và tái sinh tâm linh. Các người cầu nguyện mong hấp thu được tất cả các lực của vũ trụ qua tứ tượng Đất, Nước, Lửa và Không Khí.

clip_image012Cấu trúc của một Sweat Lodge (nguồn: pinterest.com).

Lều hình vòm vũ trụ, không gian, bầu trời. Ngay ngoài cửa vào quay về hướng đông, mặt trời có một mô đất diễn tả núi đất thế gian, có một hố lửa  nung đá. Lửa biểu tượng mặt trời. Một mô đất hình bán nguyệt bao quanh hố lửa diễn tả vầng trăng lưỡi liểm (ta có trời trăng, nòng nọc âm dương). Tất cả diễn tả thế giới bên ngoài tức vũ trụ. Thế giới bên trong là lều hình vòm. Lều diễn tả dạ con của vũ trụ, nơi các linh hồn được hoàn sinh, tái sinh.

Trong lều, các tham dự viên ngồi vòng tròn trên cành lá cây sage (từ bi, đan sâm), một thứ cây thơm, thiêng liêng. Họ chuyền tay nhau hút ông điếu. Đá nung để ở giữa lò sưởi. Nước tưới lên đá nung  để tạo ra hơi nóng xông hơi. Cửa đóng kín lại.

…..

Khi kết thúc, các tham dự viên rời lều từ trong tối đi ra ngoài sáng, biểu tượng cho sự giải phóng khỏi vũ trụ thể chất. Chui ra khỏi lều dạ con vũ trụ  coi như tái sinh trở lại. Tất cả những dơ bẩn bỏ lại trong lều (Nguồn: http://aktalakota.stjo.org/).

Lều vòm dạ con vũ trụ sweat lodge này giống ngôi nhà nòng, không gian mái vòm trên trống Ngọc Lũ I và các trống họ hàng.

clip_image014Một ngôi nhà nòng, không gian mái vòm vũ trụ trên trống Ngọc Lũ I.

Dưới gầm nhà này cũng có lò xông hơi dùng trong tế lễ.

Hiển nhiên qua sweat lodge này ta thấy rõ họ theo vũ trụ giáo như chúng ta. Sẽ có bài viết chi tiết so sánh thêm về văn hóa tộc Lakota và Việt Nam.

…..

Ở South Dakota, phần lớn thổ dân tập trung ở các vùng Tây Sông Missouri. Vùng Đồi Đen Black Hills là vùng núi bao phủ bởi các rừng thông thấp (vì thế có mầu đen) là vùng đất thiêng liêng của tộc Sioux nằm ở vùng tây nam South Dakota. Nơi đây có Núi Rushmore.

4. Người Âu-châu tới Dakota.

-Vào thế kỷ 14, người Âu châu tiếp cận vùng này. Cuộc Thảm sát Crow Creek xẩy ra. Hàng trăm phụ nữ, trẻ em bị giết gần sông Mississipi.

– Anh em La Vérendrye chôn một tấm bảng gần thủ đô Pierre ngày nay để đòi quyền vùng này là sở hữu thuộc Pháp, là một phần của vùng Louisina lớn.

-Từ 1762 đến 1802 vùng này thuộc Louisiana Tây Ban Nha.

-Năm 1803, Hoa Kỳ mua Lãnh Địa Louisiana gồm cả South Dakota từ Napoleon Bonaparte. Tổng thống Thomas Jefferson cho tổ chức nhóm thám sát “Lewis và Clark Expedition’ để khai phá vùng đất mới mua này.

-Năm 1858 dân Yankton Sioux ký hòa ước 1858 nhường hầu hết phần đất South Dakota cho Hoa Kỳ.

.Vào cuối thế kỷ 19, người Mỹ-Âu châu ồ ạt tới định cư qua cuộc đổ xô đi tìm vàng ở Black Hills và xây dựng hệ thống hỏa xa từ miền Đông tới. Sự xâm chiếm đất đại của thợ mỏ và các người định cư này dẫn tới một số trận chiến với thổ dân. Những cuộc chiến này chấm dứt bằng cuộc Thảm Sát Wounded Knee năm 1890.

…..

5. Cửa Ngõ Vào Rushmore: Thành Phố Rapid.

Chúng tôi dùng thành phố Rapid để vào thăm Núi Rushmore.

clip_image016

Rapid được coi là ‘Cửa Ngõ Vào Black Hills’ nơi có Đài Tưởng Niệm Rushmore.

Tên Rapid có nghĩa là Ghềnh nước được gọi theo Rapid Creek nơi thành phố thành hình. Rapid là thành phố lớn thứ nhì ở South Dakota (sau Sioux Falls). Dân số 67.956 (năm 2010).

clip_image018(ảnh của tác giả).

Rapid được mệnh danh là ‘Thành Phố Tổng Thống’. Tại bốn góc mỗi ngã tư hai con phố chính đều có các tượng tổng thống Hoa Kỳ.

clip_image020Vị tổng thống nào đây?

clip_image022Vị tổng thống nào đây?

clip_image024Vị tổng thống nào đây?

…..

Ở đây cũng có bảo tàng viện về các tổng thống Hoa Kỳ.

Ngoài ra Rapid còn có nhiều nơi rất đáng ghé thăm, nhất là Công Viên Tưởng Nhớ (Memorial Park).

Bởi vì thành phố Rapid nằm kề Núi Rushmore được mệnh danh là một Điện Đài của Dân Chủ, Tự Do… vì thế tại công viên Tưởng Niệm này trưng bầy những biểu tượng tưởng nhớ sự chiến đấu dành lấy dân chủ, tự do cho con người. Trong đó có:

.Đài Tưởng Niệm Chiến Tranh Việt Nam.

clip_image026Đài tưởng Niệm Chiến Tranh Việt Nam (1958-1973), khắc lại lời nói của Tổng thống Lyndon B. Johson ngày 29 tháng 7, 1965:Chúng ta không chọn làm người giữ cổng nhưng không có ai khác. Chúng ta ở Việt Nam để hoàn tất một trong những lời hứa thiêng liêng nhất của nước Hoa Kỳ. Nhân dân Việt Nam đã chiến đấu nhiều năm. Hàng ngàn người Việt đã chết. Bây giờ chúng ta không thể nào thất hứa hay từ bỏ giao ước hoặc bỏ rơi những người đã tin vào chúng ta và những người đã tin cậy ở chúng ta về cả những khủng khiếp và đàn áp đến sau đó. Đó, vì thế, hỡi các công dân Hoa Kỳ của tôi, tại sao chúng ta có mặt ở Việt Nam’ (ảnh của tác giả).

Sự sụp đổ của Việt Nam là một chiến bại của dân chủ, tự do.

.Tường Bá Linh, Đức.

clip_image028Một phần tường Bá Linh, Đức (nguồn: visitrapidcity.com).

Sự sụp đổ của bức tường Bá Linh là một chiến thắng của dân chủ, tự do.

…..

Tại đây còn có Căn Cứ Không Quân Ellsworth và Camp Rapid, mộ phần của Quân Phòng Vệ Quốc Gia South Dakota.

Gần đó có tỉnh ‘Old West’ Deadwood lịch sử.

Vùng đồi lân cận Black Hills có những điểm du lịch thu hút là Núi Rushmore, Đài Tưởng Niệm Crazy Horse, Custer State Park và Wind Cave National Park.

6. ĐÀI TƯỞNG NIỆM NÚI RUSHMORE.

Đài Tưởng Niệm Rushmore ở gần Keystone trong vùng Black Hills, South Dakota cách khoảng 23 dậm Anh từ tỉnh Rapid.

Được cho là “Shrine of Democracy” (“Điện Đài Dân Chủ”), mỗi năm có khoảng ba triệu người viếng thăm.

Trước đó người Sioux gọi Núi Rushmore là Núi Sáu Vị Tổ (“The Six Grandfathers) (Họ có 6 vị tổ phụ chính giống chúng ta có  hai thần tổ Thần Nông, Viêm Đếở cõi tạo hóa và bốn thần tổ phụ ở cõi sinh tạo thế gian là Đế Minh, Kì Dương Vương, Lạc Long Quân và Hùng Lang).

Những người lập cư Hoa Kỳ gọi là Núi Báo (Cougar Mountain), Núi Ổ Đường (Sugarloaf Mountain), Núi Lò Sát Sinh (Slaughterhouse Mountain) và Keystone Cliffs.

Vào năm 1884, một luật sư New York là Charles E. Rushmore đến thám sát vùng Black Hills này để phân sử những tranh chấp về đất mỏ trong vùng. Người địa phương cho ông biết vùng núi không biết tên và nói đùa là… núi Rushmore. Thế là từ đó được gọi theo tên ông là Núi Rushmore.

Đây là một tác phẩm tạc đầu bốn vị tổng thống Hoa Kỳ (cao 18m): George Washington (1732–1799), Thomas Jefferson (1743–1826), Abraham Lincoln (1809–1865) và Theodore Roosevelt (1858–1919) vào núi đá hoa cương (granite) do điêu khắc gia Gutzon Borghum, một người Mỹ gốc Đan Mạch và con là Lincoln Borghum.

clip_image030Tượng Gutzon Borghum (ảnh của tác giả).

Năm 1923, nhà sử học Doane Robinson có ý tạc một tượng đài lớn ở South Dakota hầu lôi kéo du khách tới Dakota này. Dựa vào hình trụ nhọn của các trụ đá hoa cương, ông muốn tạc thành một rừng trụ hình ‘Kim’ (Needles) giống các tháp gothic nhà thờ.

Ông chọn vùng Black Hills coi như cửa ngõ đi về miền Tây Hoa Kỳ. Nhưng Gutzon Borglum từ khước tạc Needles vì các trụ đá hoa cương không vững bền. Cộng thêm vào đó chọn vùng đất thiêng liêng Black Hills gặp phải sự chống đối của thổ dân Sioux.

Cuối cùng Núi Rushmore được chọn. Robinson muốn tạc các anh hùng miền Tây như Lewis và Clark, Red Cloud và Buffalo Bill Cody nhưng Borglum quyết định chọn tạc các vị anh hùng quốc gia hơn và chọn bốn vị tổng thống Hoa Kỳ.

Khởi công tạc năm 1927 và mặt các vị tổng thống hoàn tất giữa năm 1934 và 1939. Tháng ba năm 1943 Gutzon Borglum chết, con là Lincoln Borghum tiếp tục. Lúc đầu dự định tạc từ đầu xuống tới thắt lưng mỗi vị tổng thống nhưng vì thiếu tiền nên về sau chỉ tạc mặt mà thôi. Công cuộc tạc tượng chấm dứt vào cuối tháng 10 năm 1941.

Chúng tôi đi thăm vào tháng10 năm nay 2016, đúng dịp kỷ niệm 75 năm hoàn thành.

7. Vài Sự Kiện Đặc Biệt.

.Điêu khắc gia Gutzon Borghum đã từng đi du học về nghệ thuật ở Paris và là học trò của nhà điêu khắc nổi tiếng của Pháp Auguste Rodin.

.Mất 14 năm và 400 người tạc núi. Không có một tử vong nào xẩy ra.

.Phí tổn gần một triệu dollars và làm phần lớn vào thời Đại Suy Thoái (Great Depression).

.Trên 90% tạc dùng dynamite phá các khối đá lớn sau đó khoan tổ ong. Cuối cùng hoàn tất chi tiết dùng chạm và đục tay.

.Mặt Núi Rushmore cao 60 bộ. Cao bằng tòa nhà sáu tầng.

.Mũi tổng thống Washington dài khoảng 21 bộ.

clip_image032

.Mắt mỗi tổng thống rộng 11 bộ và miệng rộng khoảng 18 bộ.

.Tượng đầu tổng thống Washinton khánh thành ngày 4 tháng 7, 1934. Mặt Thomas Jefferson khánh thành năm 1936, Abraham Lincoln ngày 17 tháng 9, 1937 và Theodore Roosevelt năm 1939.

.Mặt Thomas Jefferson trên núi Rushmore lúc đầu tạc đối diện với mặt tổng thống Wasgington ở bên phải nhưng sau 18 tháng, khám phá ra khối đá hoa cương đang tạc quá yếu. Vì vậy phải dùng dynamite phá bỏ và tạc lại ở phía bên trái hiện nay.

.Sau tượng Abraham Lincoln, Gutzon Borghum tạo ra Đại Sảnh Dữ Kiện (Hall of Records) để tàng trữ lại các tài liệu lập quốc và các hiến chương như Bản Tuyên Ngôn Độc Lập và Hiến Pháp (Declaration of Independence and the Constitution).

.Các người tạc Núi Rushmore phần lớn là thợ mỏ đến Black Hills tìm vàng không biết gì nhiều về tạc đá núi. Lương $8 một ngày nhưng tiền tài trợ thường bị hết nên hay bị làm nợ hay bị cho nghỉ việc. Tuy nhiên họ vẫn hạnh phúc trở lại làm việc khi có tài trợ trở lại.

.Năm 1923 chính phủ Canada tặng cho Custer State Park sáu con dê núi. Một số thoát chuồng leo lên ở Núi Rushmore rồi sinh sôi nẩy nở cho tới ngày nay. Vào sáng sớm hay lúc hoàng hôn du khách có thể thấy chúng ở quanh đài tưởng niệm.

clip_image034Dê núi (ảnh của Amy Nguyễn).

….

8. Bốn Vị Khai Quốc Hoa Kỳ.

Gutzon Borghum đã chọn bốn vị tổng thống đã đưa Hoa Kỳ từ thời thuộc địa tới năm 1900. Họ đã giữ vai trò bảo tồn nền Cộng Hòa và bành trướng lãnh thổ:

-George Washington.

Tổng Chỉ Huy Quân Đội Cách Mạng và là vị tổng thống Hoa Kỳ đầu tiên. Một trong các vị Cha Già Lập Quốc Hoa Kỳ . Sau khi chiến thắng quân sự, quyền lực nắm trong tay, ông dễ dàng trở thành một nhà quân phiệt hay một vị vua nhưng ông từ chối độc tài và duy trì chủ nghĩa Cộng Hòa (Republicanism). Ông chủ tọa phiên họp dự thào HIến Pháp Hoa Kỳ. Suốt đời được gọi là ‘Cha Già cùa Quốc Gia’. Khi ông chết, Henry Lee trong bài điếu văn đã viết: ‘Đệ nhất trong thời chiến, Đệ nhất trong thời bình và Đệ nhất trong trái tim các công dân của ông’.

-Thomas Jefferson, tác giả Bản Tuyên Ngôn Độc Lập, vị tổng thống thứ 3 và là người chủ chốt đứng ra mua lại vùng đất của Pháp qua vụ thương thảo Louisiana Purchase.

-Tổng thống thứ 16 Abraham Lincoln thống nhất Hoa Kỳ và chấm dứt nô lệ trên đất Mỹ.

-Tổng thống thứ 26 Theodore Roosevelt cải cách kinh tế Hoa Kỳ như làm kênh đào Panama và chủ trương bảo tồn tài sản và thiên nhiên quốc gia.

……

9. Tham Quan.

Khởi đầu di từ Trung Tâm Du Khách. Đi qua

.Đường Cờ (Flag Avenue).

clip_image036

Đường Cờ gồm 56 lá cờ của 50 tiểu bang và các lãnh địa Hoa Kỳ. Tác giả và thứ nữ Amy Nguyễn.

.Sân Thượng Ngắm Toàn Cảnh (Grand View Terrace).

clip_image038

Toàn cảnh bốn tượng Rushmore (ảnh của tác giả).

.Lincoln Borghum Museum.

Đây là nơi trưng bầy các dữ kiện về việc tạo dựng tượng đài. Ở đây cũng có phòng chiếu phim ảnh tài liệu. Trước khi thăm viếng nên xem qua phim.

.Lối Mòn Tổng Thống (Presidential Trail).

Đây là con đường chính yếu để có thể nhìn thật gần Núi Rushmore. Con đường tạo thành một vòng từ phía nam của Grand View Terrace tới Sculptor’s Studio ở phía bắc. Dọc đường có những chỗ quan sát tuyệt vời để thấy rõ từng khuôn mặt một của bốn vị tổng thổng:

clip_image040Tượng tổng thống Washington nhìn qua khe một hang đá (ảnh của tác giả).

clip_image042Toàn cảnh nhìn gần.

.Studio Điêu Khắc Gia.

Cuối Lối Mòn Tổng Thống là khu Studio Điêu Khắc Gia.

Tại đây trưng bầy những mô hình thạch cao, các dụng cụ tạc đá và những tầm nhìn cùa Gutzon Borghum (mở cửa từ tháng 5 tới tháng 9).

clip_image044Mô hình thạch cao theo tỉ lệ 1/12 (1 inch trên mô hình tương ứng với 1 foot trên tượng núi).

Cà Rem J.

Đi thăm viếng xong ta có thể ghé khu bán kỷ vật, nhà hàng ăn, giải khát. Ở đây có thể ăn món hamburger trâu Mỹ bison. Nhưng có lẽ món đặc biệt không thể bỏ qua là cà rem J.

Cà rem J là cà rem Thomas Jefferson. Tổng thống Thomas Jefferson đã phổ thông hóa cà rem ở Hoa Kỳ. Ông đã làm ra một công thức làm kem (recipe) riêng của ông và đã được một người Mỹ đăng bạ đầu tiên.

clip_image046Cà rem J.

10. Lễ Thắp Đèn Về Đêm.

Vào mùa hè từ tháng năm tới tháng chín. Khi thời tiết cho phép, tại hội trường lộ thiên của công viên mỗi tối có Lễ Thắp Đèn. Các nhân viên kiểm lâm dẫn một chương trình thắp sáng tượng đài, nói về các vị tổng thống lập quốc và lịch sử Hoa Kỳ. Chiếu phim và vinh danh các cựu chiến binh. Khơi dậy lòng ái quốc  ngút cao.

clip_image048Đường Cờ ban đêm.

clip_image050Thắp sáng Tượng Đài.

clip_image052Vinh danh cựu chiến binh.

……

11. Những Bất Đồng Ý Kiến.

Núi Rushmore gây ra những bất đồng ý kiến trong cộng đồng thổ dân bản địa vì Hoa Kỳ chiếm lấy vùng đất của tộc Laokota sau Trận Chiến Great Sioux năm 1876. Hòa Ước Fort Laramie năm 1868 ban cho Lakota vùng đất Black Hills. Các hội viên của Phong Trào Thổ Dân Hoa Kỳ chiếm tượng đài năm 1971 và đặt tên là “Mount Crazy Horse” (‘Núi Ngựa Điên’, tên một vị anh hùng thổ dân bản địa).

12. Những Địa Danh Du Lịch Khác Ở South Dakota.

-Đài Tượng Niệm Crazy Horse tại Black Hills để tưởng niệm lãnh tụ thổ dân nổi tiếng để đáp trả lại Đài Tưởng Niệm Núi Rushmore (xem bài viết tới).

.Devils Tower (xem bài viết tới).

.Công Viên Quốc Gia Badlands và Wind Cave.

.Minuteman Missile National Historic Site.

.Hang Jewel.

.Custer State Park.

.Pine Ridge Indian Reservation,

.Black Hills National Forest.

.Buffalo Gap National Grassland.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: