ẤN ĐỘ: KOCHI, VŨ ĐIỆU KHATHAKALI.

(*Nếu cần bấm hai lần vào tựa bài để mở bài).

ẤN ĐỘ: KOCHI, VŨ ĐIỆU KHATHAKALI.

Nguyễn Xuân Quang

clip_image001

Vị trí Kochi.

Kochi hay Cochin là một thành phố hải cảng chính ở vùng duyên hải tây-nam Ấn Độ bên Biển Ả Rập và là một phần của phân khu Ernakulam của tiểu bang Kerala.

clip_image003Đường vào cảng Kochi (ảnh của tác giả).

clip_image005Bến cảng Kochi (ảnh của tác giả).

clip_image007Chào đón du khách tới Kochi (ảnh của tác giả).

Trước đây Kochi được xem là Hoàng Hậu của Biển Ả Rập vì là trung tân giao thương gia vị quan trọng ở bờ Tây Ấn Độ từ thế kỷ 14. Bị Bồ Đáo Nha chiếm năm 1503, Kochi là thuộc địa đầu tiên của Âu châu tại Ấn Độ. Cho mãi tới năm 1530 thì Goa thay thế Kochi mới trở thành thủ đô của Phó-Vương Quốc Bồ ở Á châu (xem bài viết về Goa). Sau đó Kochi bị Hoà Lan và Anh Quốc chiếm.

….

Về nghệ thuật, văn hóa vũ điệu Khathakali là một điểm cá biệt, đặc thù của Kochi.

Chúng tôi chọn chuyến du ngoạn có ghé tới làng Greenix, Kochi để xem vũ Khathakali, võ thuật cổ truyền Kalaripayattu và văn hóa của Kerala.

clip_image009Làng văn hóa Greenix

Khathakali có nguồn gốc vào khoảng thế kỷ 17 tại bang Kerala. Khathakali là một loại nghệ thuật kết hợp giữa vũ, kịch, nhạc, văn chương và hội họa.

Vũ điệu này đặc biệt là trang sức hấp dẫn, trang phục lộng lẫy với mặt nạ và tô điểm mặt tuyệt trần, các động tác mắt và tay tinh tế và chuyển động thân mình uyển chuyển hòa điệu theo tiếng trống, nhạc và lời thơ truyện.

Vũ điệu này mang tính cách có chủ đề tôn giáo, trước đây thường được trình diễn ngoài trời ở sân các đền đài, thâu đêm suốt sáng trong các lễ hội của nhiều sắc tộc Ấn Độ ở Nam Ấn. Tuy nhiên ngày nay đã được trình diễn tại các nhà hát, trong các cuộc giải trí đặc biệt của làng, cộng đồng.

Theo truyền thống có 101 vở vũ kịch, ngày nay còn khoảng 30 vở phổ thông được quần chúng ưa chuộng.

Tuy nhiên, ngày này để hiện đại hóa, để thu hút giới trẻ và du khách, nội dung tuồng tích Khathakali đã thêm vào các truyện, thơ, huyền thoại nổi tiếng của các nền văn hóa, thế giới khác như Mary Magdalen từ Thánk Kinh, Homer của Iliad, King Lear của William Shakespeare và Julius Caesar, Fausttoo của Goethe…

Nội dung cổ điển ưa chuộng nhất thường trích từ sử thi Mahabharata, Ramayana và các cổ thư như Puranas.

.Trang Điểm.

Điểm cốt yếu là trang điểm, chia ra làm ba loại: thánh thần, quỉ sứ và người thế phàm.

Trang điểm tỉ mỉ lâu từ 1 tới hai giờ trước khi trình diễm. Dùng bột gạo làm mặt nạ và các mầu tươi sáng, rực rỡ.

Các nhân vật thường chia ra là năm loại căn bản dựa theo loại mầu sắc nào dùng nhiều nhất. Ngũ sắc cho ra năm loại trang trí: Pachcha, Kathi, Kari, Thaadi và Minukku.

clip_image011Mầu dùng trang điểm (ảnh của tác giả).

-Xanh Pachcha

Pachcha có nghĩa mầu xanh. Đây là mầu được dùng trang trí mặt chính, nhiều nhất. Mầu xanh dùng diễn tả cho các nhân vật nam quan trọng thường có hai khuôn mặt mang tính thiện, sùng đạo, hiếu thiện và ác Rajasik (Rajas = darkness).

clip_image013Một vai nam mặt xanh đang trang điểm.

 clip_image015Sau khi trang điểm (ảnh của tác giả).

Các nhân vật Rajasik có thêm những sọc ác quỉ

(“tamasic”= evil) mầu đỏ.

-Đỏ

Quỉ thần dùng nhiều mầu đỏ và râu đỏ.

clip_image017Mặt nạ đỏ (kỷ vật của tác giả).

Thường được dân dã gọi là tên Râu Đỏ.

-Đen

Mặt và mặt nạ dùng nghiều mầu đen và râu đen

để chỉ giới dân đen như thợ săn, tiều phu…

clip_image019Mặt nạ đen (kỷ vật của tác giả).

Dân gã gọi là giới Râu Đen.

-Vàng

Phụ nữ và giới tu khổ hạnh có mặt vàng lợt thuộc vào loại năm.

clip_image021

clip_image023Một vai nữ mặt mầu vàng sau khi trang điểm xong.

Ngoài ra còn có các loại biến đổi khác như loại Râu Trắng Vella Thadi dùng diễn tả Vua Khỉ Hanuman và Pazhuppu dùng cho Shiva và Balabhadra.

.Diễn Xuất

Trình diễn trước đây ở ngoài trời, lộ thiên dưới ánh đuốc Kalivilakku (kali: nhẩy và vilakku: đèn).

Diễn viên không bao giờ nói chỉ diễn tả bằng bộ điệu, nét mặt và nhẩy múa. Có một nhân vật ngâm hay hát tích tuồng riêng. Người này thường dùng ngôn ngữ Malayalam Phạn hoá (sự pha trộn Phạn ngữ và Malayalam gọi là Manipravaalam) giúp phổ biến hơn vì tập thể dân giã không hiểu Phạn ngữ.

Diễn xuất tách rời khỏi ca hát để diễn viên chú tâm hết mình vào diễn tả.

Xúc cảm của mặt là tâm điểm của trình diễn. Mặt nạ có vòng khung trắng với nét đỏ trên nền xanh lá cây, để nhấn mạnh các động tác của nét mặt.

Điệu bộ, chuyển động thân người uyển chuyển nhịp nhàng dựa vào Kalaripayattu, môn võ thuật cổ truyền của Kerala.

Những dấu bàn tay, thủ pháp gọi là mudras gồm 24 loại dùng như một dấu ngữ (sign language).

Nét mặt gọi là rasa. Những nét mặt chính gọi là ‘navarasams có nghĩa đen là Chín Vị (Nine Tastes), theo nghĩa bóng là Chin Cảm Xúc của mặt: Sringaram (yêu), Hasyam (riễu cợt, hài hước), Bhayanakam (sợ), Karunam (cảm tình), Roudram (giận), Veeram (valour Beebhatsam (kinh tởm), Albhutam (thích thú, bàng hoàng, sảng khoái) và Shantam (yên tĩnh, yên bình, thanh tịnh).

.Âm Nhạc

Âm nhạc nền là thứ âm nhạc đền đài cũng chia ra hai phái Bắc và Nam Ấn. Phụ hoạ kèm theo là tiếng trống (madalam và chenda), cồng (chengila), chập choã (elathalam) và những tiếng la hét của quỉ sứ, tiếng kêu chim thú (alarraca)…

Buổi trình diễn chúng tôi tham dự chiều hôm đó là trích đoạn trong truyện Narakasura Vadham.

clip_image025Cúng tổ trước khi trình diễn (ảnh của tác giả).

Nakrathundi được anh mình là Narakasura nhờ lên cõi trời tìm một nàng tiên đem về để vui vầy. Nàng vốn xấu xí nên cải trang thành nàng Lalitha xinh đẹp.

clip_image027Nakrathundi cải trang thành nàng Lalitha xinh đẹp (ảnh của tác giả).

Tại cõi trời Lalitha gặp Jayantha, con của thần Indra, chúa tể cõi trời và đem lòng mê say.

clip_image029Jayantha, con của thần Indra (ảnh của tác giả).

Lalitha mê hoặc, quyến rũ Jayantha.

clip_image031Lalitha quyến rũ Jayantha (ảnh của tác giả).

Lalitha quyến rũ Jayantha bằng ánh mắt:

clip_image033Nét mặt hờn dỗi với ánh mắt đưa tình (ảnh của tác giả).

 clip_image037Giận (ảnh của tác giả).

…..

-Bằng thủ pháp:

clip_image043Diễn tả bằng bàn và ngón tay (ảnh của tác giả).

clip_image045Quyến rũ không được Lalitha hiện ra trở lại nguyên hình Nakrathundi xấu xí của mình và toan tính bắt cóc Jayantha (ảnh của tác giả).

clip_image047Jayantha tức giận rút gươm cắt mũi, tai và ngực Lalitha (ảnh của tác giả).

Vài tấm hình sau khi trình diễn:

clip_image049

Lalitha hiện ra trở lại nguyên hình Nakrathundi xấu xí của mình.

clip_image051

 Bảo Tàng Viện

Điều cần thiết là trước khi vào xem vũ nên nhớ phải ghé vào bảo tàng viện để thấu hiểu rõ được vũ Khathakali. Bảo Tàng Viện ở ngay kế bên nhà hát. Bảo Tàng Viện sưu tập về vũ Khathakali, võ thuật cổ truyền Kalaripayattu và văn hóa Kerala.

Gồm nhiều sưu tập về hình nộm (búp bê), trang phục cổ truyền của vũ điệu Kathakali, đồ gốm, địa khai, tài liệu viết trên lá kè, các đổ vật tôn giáo, điêu khắc, dụng cụ âm nhạc cổ truyền gồm đàn sitars và trống…

Phải trả tiền chụp ảnh nhưng cũng đáng tiền.

 clip_image053

Giải thích các ý nghĩa mặt nạ (ảnh của tác giả).

clip_image055

Hình nộm một nhân vật nam mặt xanh (ảnh của tác giả).

clip_image057

Hình nộm một nhân vật nữ mặt xanh (ảnh của tác giả).

clip_image059

Giải thích các ý nghĩa của thủ pháp mudras (ảnh của tác giả).

clip_image061Một hình nộm mặt đỏ.

clip_image063Kỷ vật áo lá chữ T Khathakali.

Như đã nói ở trên, Khathakali là một loại nghệ thuật kết hợp giữa vũ, kịch, nhạc, văn chương và hội họa. Đến Kochi không nên bỏ qua.

(Đón xem bài viết về Ấn Độ: Kochi…).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: