NABATAEA, PETRA, JORDAN Và VŨ TRỤ GIÁO (2 và hết).

 

NABATAEA, PETRA, JORDAN Và VŨ TRỤ GIÁO.

(2 và hết)

Nguyễn Xuân Quang.

Chữ Nòng Nọc Vòng Tròn-Que Trong Văn Hóa Nabataea.

Ở trên ta đã thấy vào giai đoạn sau của sự thờ bái các tảng đá thần đã thấy xuất hiện các dấu và chữ nòng nọc vòng tròn-que. Ví dụ tảng đá thần có hình mặt trời, tảng đá chữ nọc que, tảng đá chữ nọc mũi mác (mũi tên, răng cưa, răng sói) hình núi tháp, tảng đá thần chữ V, nhiều chữ V ghép lại thành hình sóng nước dương nhọn đầu, tảng đá thần có chữ chấm vòng tròn, chữ móc xoắn nước, chữ hình thoi gió dương và âm…. Hình dạng của các tảng đá thần cũng làm theo qui ước, văn pháp của chữ nòng nọc vòng tròn-que ví dụ hình trụ vòm hình dương vật diễn tả cực dương, đi với thần Lửa, hình chữ V đi với thần Nước dương, hình quạt mo đi với thần gió và hình vuông đi với thần đất…

Thấp thoáng tôi cũng thấy một số chữ nòng nọc vòng tròn-que trong văn hóa Nabataea.

Ta thấy rất rõ nếu không đọc theo chữ nòng nọc vòng tròn-que thì không thể hiểu tường tận các tảng đá thần này được.

.Thời kỳ du nhập văn hóa tiếp cận.

Về sau khi tiếp cận với các văn hóa khác, người Nabataea hội nhập gần như tất cả các nền văn hóa này.

Thoạt đầu các vị thần Nabataea có tên chuyển qua tên Ả Rập như Al Qaum (thần chiến sĩ bảo vệ các đoàn thương buôn); Al Kutbay, thần học hỏi, thương mại, chữ viết và bói toán ; Allat, Nữ Thần Suối và Mắn Sinh; Al Uzza, nữ thần tổ; Manawat, nữ thần định mệnh… Vào thời Edom, Thần Núi lấy theo thần Núi của Edomite là Dushara (Dushares) (Dush là Lord, Shara là Mountains).

Nhiều học giả cho rằng Tam Thần (Triad) của Nabataea là: Al-Qaum, nam thần mặt trăng, Dushara, thần mặt trời và nữ thần Al-Uzza, nữ thần bình minh và sao. Al-Uzza được nhận diện với vị nữ thần bình minh Ấn-Âu Ostara và Vệ Đà Usa.

Al Uzza có khuôn mặt tương đồng với nữ thần Ai Cập Isis, Âu Cơ, Nàng Lửa, thái dương thần nữ, thần nữ bình minh (Âu biến âm với au là đỏ, với aurora, bình minh) và sao mai. Ta nhận thấy Uzza, Ostara, Usa và Âu (Cơ), U (Cơ) gần âm với nhau.

Qua nhiều bài viết về Ai Cập cổ (Sự Tương Đồng Với Ai Cập Cổ), Ấn Độ (Kiến Trúc Đền Khajuraho và Vũ Trụ Giáo), Tháp Champa và Vũ Trụ Giáo, Angkor Watt và Vũ Trụ Giáo, Tháp Phật và Vũ Trụ Giáo… Chúng ta đã biết các nền văn hóa này đều là di duệ của Vũ Trụ Giáo. Các nền văn hóa cổ ở Cận Đông và Âu Châu cổ cũng đã thấy thấp thoáng Vũ Trụ Giáo qua các bài viết của tôi khi nói tới các nền văn hóa đó (sẽ có những bài viết riêng). Hiển nhiên văn hóa La-Hy có liên hệ với văn hóa Ai Cập cổ và Ấn Độ nên cũng có sự hiện hữu của Vũ Trụ Giáo.

Do đó nền văn hóa gốc của Nabataea vốn có tín ngưỡng đa thần vật thiên nhiên đã chuyển qua thờ kỳ ban sơ của Vũ Trụ Giáo khi gặp các nền văn hóa này cũng theo Vũ Trụ Giáo thì họ kết hợp ngay, như có tác giả đã ví văn hóa Nabatea là một miếng bọt biển thu hút ngay các văn hóa kể trên khi họ tiếp cận.
Khi tiếp xúc với Hy Lạp, Nabataea nhận diện các vị thần của mình cùng với các vị thần Hy Lạp như Dushara với Zeus, Al Kutbay với Hermes/Mercury, Al Qaum với Ares/Mars, Manawat với Nemesis, Allat với Athena/Minerva và Al Uzza với Aphrodite, Urania/Venus và Caelestis. Allat cũng được cho ngang bằng với Urania/Venus và Caelestis. Uzza và Allat vì thế có khi được coi như là một. Al Uzza cũng liên kết với nữ thần Ai Cập Isis. Sự kết hợp giữa Isis-Al Uzza được cho là thấy qua tượng nữ thần tạc ở Cung Điện Kho Báu Al Khazneh.

Khi tiếp xúc với văn hóa Ai Cập cổ, các tảng đá thần đất hay núi vũ trụ (tam thế, đời sống) của Nabataea có thể chuyển qua dạng kim tự tháp và có cả Mộ Thạch Bi (Obelisk Tomb).

Khi tiếp xúc với văn hóa La-Hy, các vị thần tảng đá Nabataea đôi khi được diễn tả theo các tượng có hình dạng người hay đồng hóa hẳn với các thần của La Hy.

clip_image002

Thần Dushara đồng hóa với thần Zeus hay Jupiter (nguồn: Fabio Bourbon).

Khi tiếp xúc với văn hóa Ấn Độ, vị thần Núi và tạo hóa Dushara có nhiều nét giống thần Shiva ví dụ như Shiva cũng có một khuôn mặt là thần Núi ở rặng Kailash, Himalaya; Dushara được thờ qua tảng đá trụ nọc thì Shiva cũng có lúc thờ bằng tảng đá hình trụ nọc (tảng đá hình trụ nọc là dạng nguyên sơ của nõ. Nọc là cọc, là cược, là cặc tức linga). Vì thế Dushara khi biểu tượng là tảng đá thần dương vật thì Shiva thờ qua linga; Dushara có thú biểu là con bò mộng thì Shiva là con bò Nandi)…

Để vắn tắt chỉ xin đưa ra một hai kiến trúc tiêu biểu của Nabataea đã hòa nhập với các nền văn hóa chính mà họ tiếp xúc, giao lưu.

-Kiến trúc Nabataea và La Hy qua Vũ Trụ Giáo.

Ví dụ

.El Deir (Tu Viện).

.

clip_image004

Tu Viện (El Deir) (Fabio Bourbon).

Trông giống như Cung Điện Kho Tàng,  tuy nhiên mặc dù kiến trúc tu viện này đã làm theo kiến trúc La-Hy nhưng còn giữ được nhiều nét đặc thù của văn hóa Nabataea. Đó là lối kiến trúc giản dị, mái tam giác tách đôi, phần đầu cột bằng, đơn giản, có sừng của kiến trúc Nabataea. Đầu cột có các hình sừng có thể liên hệ với vị thần tổ tối cao của Nabataea là Thần Núi Dushara.

Bây giờ ta hãy nhìn qua lăng kính Vũ Trụ Giáo.

Đặc điểm nhất là chóp vòm mái đền trụ tròn tholos ở đây khác với ở Cung Điện Kho Tàng mang tính đặc thù của kiến trúc Nabataea.

clip_image006

Chóp vòm mái đền hình trụ tholos (Fabio Bourbon)

Đỉnh chóp có hình bầu nậm nòng nọc (âm dương) rõ ràng hơn vì rất mộc mạc, không có trang trí. Đế đầu cột hình vuông có bốn sừng. Đây là kiến trúc đặc thù giữ truyền thống Nabatea. Không cần nhắc lại, qua chóp bầu nòng nọc (âm dương) diễn tả thượng thế này ta thấy cũng giống như ở Cung Điện Kho Tàng, tholos, ở đây, kiến trúc đền hình trụ tròn tholos cũng diễn tả vũ trụ tạo sinh, vũ trụ giáo.

.Cung Điện Kho Tàng (Al Khazneh).

Như đã nói ở trên, Cung Điện Kho Tàng có kiên trúc giống Tu Viện chỉ khác là có nhiều trang trí, ảnh tượng La Hy. Tóm tắt chỉ xin so sánh phần chỏm bầu của đền thờ trụ tròn tholos.

clip_image008

Như đã biết chóp đỉnh bầu tròn này gọi là bình mai táng (urn) để đứng trên một cái bệ vuông là đầu cột Corinthian của kiến trúc Hy Lạp. kiến trúc ‘pediment’ hình tam giác ở trên cùng mặt tiền tầng dưới nguyên vẹn không cắt ra làm hai đúng theo kiến trúc La Hy (như đã biết trong văn hóa Nabataea cắt ra làm đôi).

clip_image010

Phần trên tầng dưới với pediment hình tam giác (ảnh của tác giả).

Xin nhắc lại những sắc thái của kiến trúc Cung Điện Kho Tàng:

-Sắc thái Nabataea: phần mặt tiền tam giác cắt ra làm hai.

-Hy Lạp thấy qua phần mặt tiền tam giác, đầu cột Corinthian, thần Castor, Pollux, Amazon, nữ thần chiến thắng Nike…

-Ai Cập cổ thấy qua hình mặt trời đĩa tròn nằm giữa hai sừng bò, biểu tượng của nữ thần Isis và cái bình cho là kho tàng của Pharaoh…

-Kiến trúc của Cung Điện Kho Tàng nhất là qua kiến trúc của tholos làm theo vũ trụ tạo sinh, vũ trụ giáo. Kiến trúc này cho thấy Cung Điện Kho Tàng nghiêng nhiều về phía lăng mộ. Người chết (vua) chôn ở đây có đường về thượng thế để tái sinh hay sống hằng cửu đúng theo vũ trụ giáo.

.Đàn Cao Hiến Tế

Nơi hiến tế có sân giữa có bàn thờ đá thiêng liêng hình chữ nhật:

clip_image012

Sân có bàn thờ thiêng liêng (nguồn: Fabio Bourbon, Petra, An Archaeological Guide, History, Civilisation and Monuments).

Bàn thờ dùng để các tảng đá thờ baetyls.

Bên trái bàn thờ là bệ hiến tế:

clip_image013

Bệ hiến tế.

Ở giữa bệ khắc lõm tròn ba tầng vành tròn được cho là để hứng máu các hiến sinh động vật như dê, cừu và chứa nước để thanh lọc, tẩy trần.

Hiến tế đặt trên đỉnh cao mang hình ảnh đỉnh trục vũ trụ, trục thế giới giống như các đài cao, đàn cao, tháp cao, núi cao ở những nơi khác dùng làm nơi dâng các lời cầu nguyện lễ vật để tế vũ trụ trời đất trong vũ trụ giáo (giống đàn hiến tế ba tầng vòng tròn ở Thiên Miếu Bắc Kinh). Hiến tế máu sinh vật mang sắc thái tế lễ mặt trời (như người Aztec). Xin nhắc lại là vị thần tối cao của Nabataea là thần Núi Dushara có một khuôn mặt là mặt trời tương tự như Kì Dương Vương, Thần Đất Keb Ai Cập cổ. Hiến tế dê, với dê có một khuôn mặt là thú biểu của mặt trời (như Ai Cập cổ) cũng là chứng tích thờ mặt trời. Đền Tổ Hùng ở núi Nghĩa Lĩnh.

clip_image014

Như đã biết qua bài viết Ý Nghĩa Cấu Trúc Đền Hùng, giải tự từ Nghĩa ta thấy có phần đầu chữ dương (đầu con dê) ở trên, ở dưới có chữ thủ (tay) và chữ qua (là thứ khí giới cán dài, một thứ rìu, một thứ việt). Như thế, theo mặt chữ, từ Nghĩa có nghĩa là “cầm rìu giết con dê”, “cầm rìu chặt đầu con dê”. Chặt đầu con dê để hiến tế mặt trời, vũ trụ. Tổ Hùng là Thần Tổ Mặt Trời Viêm Đế, Hùng Vương là Vua Mặt Trời.

.Đường Phố Mặt Tiền Nhà.

Ở đây ta thấy có nhiều loại kiến trúc mộ của Nabataea mang sắc thái của các nền văn hóa khác từ Hy lạp La Mã, tới Assyria. Các nhà mộ này cũng làm theo Vũ Trụ Giáo mang hình ảnh cây vũ trụ (cây tam thế, cây đời sống), trục thế giới để các hồn người chết chôn trong các nhà mộ này được về thượng thế hầu được tái sinh hay sống hằng cửu.

Hãy lấy ví dụ kiến trúc Assyria ở mặt tiền có hình tháp có bậc cấp:

clip_image016

clip_image018

Mộ mộ có kiến trúc Assyria có hình kim tự tháp có cấp bậc (ảnh của tác giả).

Tháp có cấp bậc có một khuôn mặt là đường về cõi trên thượng thế.

Hay ngược lại có hình tháp ngược, nhìn theo mặt nổi là hình hai cầu thang tam cấp.

…..

Nabataea và Việt Nam.

-Vũ Trụ Giáo

Nabataea có văn hóa gốc thờ Vũ Trụ Giáo, thờ Mặt Trời, thờ Tổ Tiên như chúng ta.

-Đã dùng chữ nòng nọc vòng tròn-que trên các tảng đá thần vào giai đoạn sau. Chữ nòng nọc vòng tròn-que nầy giống chữ nòng nọc vòng tròn-que trên trống đồng nòng nọc của đại tộc Đông Sơn.

-Kì Dương Vương

Như đã nói ở trên, Thần Núi kiêm thần tạo hóa thế gian tương đồng với Kì Dương Vương ví dụ như cả hai cùng là thần núi, cùng là mặt trời chính ngọ, cùng có thú biểu là con thú bốn chân có sừng (bò, hươu)…

-Lạc Long Quân

Thần rắn thấy qua sự thờ phương con rắn khổng lồ ở Đài Rắn cho thấy người Nabataea cũng thờ thần mặt trời nước, thờ Nước tương tự như chúng ta thờ Lạc Long Quân.

-Âu Cơ

Như đã nói ở trên ta thấy nữ thần Al Uzza được nhận diện với thần nữ Isis. Như thế có một khuôn mặt tương đồng với Âu Cơ.

Kết Luận

Văn hóa nguyên thủy, chính gốc Nabataea mang sắc thái vũ trụ tạo sinh, vũ trụ giáo ở giai đoạn chuyển tiếp từ thờ đa thần vật thiên nhiên qua Vũ Trụ Giáo ban sơ.

Kiến trúc Petra nguyên thủy và sau khi giao lưu với các nền văn hóa tiếp cận làm theo Vũ Trụ Giáo.

Điểm này cũng không có gì là ngạc nhiên. Như đã biết, có sử gia cho rằng họ từ vùng Lưỡng Hà hay Ba Tư đến. Nếu đến từ Lưỡng Hà thì qua những bài viết trước đây về Ai Cập, ta đã thấy văn hóa vùng này theo vũ trụ tạo sinh, vũ trụ tạo sinh. Ai Cập cổ có dịch truyền thuyết Cửu Thần (Ennead) có một khuôn mặt tương tự với dịch Truyền Thuyết Cổ Sử Việt (Sự Tương Đồng Giữa Ai Cập và Cổ Việt). Còn vùng Ba Tư với văn hóa của người Aryan khi đến vùng Bắc Ấn tiếp xúc với nền văn hóa Thung Lũng Sông Ấn đã đóng góp nhiều vào sự ra đời của Ấn giáo nguyên thủy Vệ Đà hay ngược lại bị ảnh hưởng của Ấn giáo (như đã biết Ấn giáo nguyên thủy là di duệ của vũ trụ giáo).

Hiển nhiên dù họ đến từ ngả nào đi nữa thì văn hóa gốc cội của Nabataea cũng mang những hạt mầm của vũ trụ tạo sinh, vũ trụ giáo. Không có gì là nghịch lý cả. Điều quí giá nhất là vũ trụ giáo của Nabataea là giai đoạn mới nẩy mầm, nẩy chồi thành một cây non, ở vào giai đoạn khai sinh, chuyển tiếp từ sự thờ phượng đa thần thiên nhiên qua sự thờ phượng đa thần nhân tạo ban sơ của vũ trụ giáo.

Tôn giáo gốc của Nabataea là vũ trụ tạo giáo cùng với Việt Nam (rõ nhất thấy qua trống đồng nòng nọc của đại tộc Đông Sơn), Ai Cập giáo, Ấn giáo nguyên thủy. Các học giả hiện nay không nhìn dưới lăng kính vũ trụ giáo nên hãy còn đi chân chữ bát khi viếng thăm Petra.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: