JORDAN: PETRA, THÀNH PHỐ HỒNG, MỘT KỲ QUAN THẾ GIỚI MỚI (phần 1).

(*nếu cần bấm hai lần vào tựa bài để mở bài).

 JORDAN: PETRA, THÀNH PHỐ HỒNG, MỘT KỲ QUAN THẾ GIỚI MỚI.

(phần 1)

Nguyễn Xuân Quang

Vài Hàng Tổng quát về Jordan.

Petra thuộc Jordan, tên chính thức gọi là Vương quốc Hashemite Jordan, là vương quốc ở vùng Tây Á, trên bờ Đông của Sông Jordan.

clip_image002

Vị trí Jordan (Nguồn: geography.howstuff.com)

Jordan phía nam và đông giáp Saudi Arabia, phía đông-bắc giáp Iraq, phía bắc giáp Syria và phía tây giáp Israel và Palsetine (có vùng Bờ Tây thường nghe nói tới). Jordan chỉ có mỏm phía nam là bờ biển dài khoảng 25 km dọc theo vịnh Aqaba, mở ra Hồng Hải.

Dân số 8 triệu người (gồm 2 triệu dân Palestine tị nạn), 92% theo Hồi giáo, 6 % theo Thiên chúa giáo. Những người Thiên chúa giáo là thành phần giầu có, một nửa giữ vai trò trọng yếu trong kinh tế.

Từ thuở ban sơ của văn minh nhân loại, Jordan đã là giao lộ của Trung Đông nối kết mạng lưới chiến thuật giữa Á, Phi và Âu châu.

Jordan được coi là một phần của cái ‘nôi của nền văn minh’ vùng Levant của khu vực Lưỡi Liềm Phì Nhiêu (Fertile Crescent) (Levant gốc tiếng Pháp nghĩa là lên, mặt trời mọc, chỉ vùng Đông Địa Trung Hải, vùng phía mặt trời mọc). Khảo cổ học cho thấy có dấu vết người ở từ thời Cổ Thạch.

Vùng đất này đã từng bị xâm chiếm bởi tất cả các cường quốc từ xưa tới nay: Ba Tư, Assyria, Babylon, Ai Cập cổ, Hy Lạp, La Mã, Nababtaean, Ả Rập, Thập Tự Chinh, Ottaman và Anh Quốc.

Sau thế chiến thứ I, Jordan được độc lập dưới tên là Vương Quốc Hashemite Transjordan.

Vị vua đầu tiên là Abdullah I, đổi tên nước là Vương Quốc Hashemite Jordan.

Những biến loạn chính vào giữa thế kỷ 20:

-Năm 1948: Israel thành hình, gây biến loạn trong vùng. Làn sóng dân Palestine tị nạn tràn ngập Jordan. Jordan chiếm Bờ Tây (West Bank) và Đông Jesusalem.

-Năm 1951, Vua Abdullah I bị ám sát tại Jesusalem. Cháu là Hussein lên kế vị.

-Năm 1967: Trận Chiến 6 Ngày, Do Thái đánh bại liên quân Jordan-Ai Cập-Syria và chiếm vùng Bờ Tây và Đông Jesusalem. Một làn sóng dân Palestine tị nạn lại chậy qua Jordan.

-Năm 1970: ‘Tháng Chín Đen’ (‘Black September’). Chỉ trận nội chiến ở Jordan bắt đầu từ tháng 9 năm 1970 và chấm dứt vào tháng bẩy, 1971 giữa chính phủ của vua Hussein của Jordan và phong trào PLO (Palestine Liberation Organisation) của Yasser Arafat. PLO muốn lật đổ vua Hussein chiếm quyền cai trị Jordan nhưng thất bại. Kết quả hàng ngàn người chết. PLO bị đánh đuổi chạy qua Lebanon.

-Năm 1971: Người Palsetine lại nổi dậy trong ba năm nhưng bị đánh bại. Một làn sóng người Palestine nữa chậy qua Lebanon.

Vị vua hiện nay là Vua Abdullah II, cháu của vua Abdullah I lên ngôi tháng 2, 1999.

Vị vua trẻ này ký thỏa ước hòa bình với Israel, trở thành một đồng minh với Hoa Kỳ, cải cách xã hội, kinh tế, mở rộng quyền tự do báo chí và quyền phụ nữ. Ông đẩy mạnh du lịch. Chính mình quảng bá du lịch bằng cách tự mình đóng vai hướng dẫn viên du lịch trong một chương trình ‘Jordan: The Royal Tour” của Kênh Discover. Jordan trở thành một địa điểm du lịch chính trong vùng vì được coi là một trong những nước an ninh nhất Trung Đông và nhất trong các nước Ả Rập. Ngày nay Jordan trở thành một nước quân chủ lập hiến được Ngân Hàng Thế Giới xếp vào hạng thượng-trung lưu của thế giới.

Petra, Thành Phố Đá, Thành Phố Hồng, Một Kỳ Quan Thế Giới Mới.

 

Một trong những nguồn lợi chính của Jordan là du lịch và Petra là điểm được thăm viếng hàng đầu. Petra đã có cách đây 2.000 năm, là một Di Sản Thế Giới UNESCO và được cho là một Kỳ Quan Thế Giới Mới. Tạp chí Smithsonian cho Petra là một trong 28 nơi mà một người phải thăm viếng trước khi chết.

Chúng tôi tới cảng Aqaba theo ngả đi qua kênh đào Suez, vào Vịnh Suez, vòng quanh qua mũi chóp bán đảo Sinai, nơi có vùng bờ biển Sharm el-Sheikh, một trung tâm nghỉ mát, du lịch sang trọng nhất của Ai Cập. Du khách phần lớn là người khối Ả Rập, Nga và Âu Châu.

clip_image004

Đây chính là vùng chiếc máy bay Nga vừa bị Nhà Nước Hồi Giáo ISIS đặt bom nổ. Nghe nói có tới 80.000 người Nga bị kẹt lại ở đây.

Đi lên hải cảng Aqaba của Jordan nằm ở chóp đỉnh (hay túi cùng, cul-de-sac) của Vịnh Aqaba. Vùng biển này là vùng chung của Jordan (Aqaba), Israel (vùng Eilat), Ai Cập (Sinai) và Saudi Arabia.

Từ Cảng Aqaba tới Petra phải dùng xe bus, lâu khoảng hai tiếng đồng hồ.

Dọc đường, tài xế lái xe chúng tôi, dù là xe của công ty du lịch chính thức thầu những cuộc du ngoạn cho tầu, bị phạt hai lần vì chậy nhanh. Điểm này cho thấy luật lệ Jodan rất chặt chẽ, hơn Việt Nam xa. Có nhiều người than vì bị phạt nên mất gần một nửa giờ thăm viếng nhưng về mặt tích cực thì đây là biện pháp tốt để bảo vệ sinh mạng du khách.

Vài Hàng Lịch sử Petra.

Như đã nói ở trên, Jordan đã từng là đất của nhiều đế quốc, vương quốc trong đó có Vương Quốc Nabataean. Petra là thủ đô của Vương Quốc Nabataean từ thế kỷ 1 Trước Dương Lịch.

clip_image006

Vương quốc Nabataean và mạng lưới các con đường thương buôn (trade routes).

Người Nabataean không rõ từ đâu tới. Có tác giả cho rằng họ đến từ vùng Lưỡng Hà, có người lại nói họ đến từ vùng Vịnh Ba Tư. Có một điều biết chắc chắn là họ đã định cư tại thung lũng Petra này từ cuối thế kỷ thứ 4 TDL. Người Nabataean chọn Petra vì ba lý do. Trước hết là chỗ giao điểm của những con đường thương buôn bằng lạc đà caravan: những đường từ Assyria (Damacus), Baghdad, từ Ai Cập (Alexandria, Cairo), từ phía nam bán đảo Ả Rập (Aden, Medina, Hegra). Đây chính là giao điểm của con Đường Tơ Lụa trên đất liền nối Ấn Độ và Trung Hoa với Ai Cập, thế giới Hy Lạp và con Đường Hương Thơm từ Arabia đến Damacus.

Thứ đến là lõm vực Petra có những nguồn nước suối quanh năm.

Thứ ba khe vực trong núi là một thành trì thiên nhiên kiên cố.

Họ nói tiếng Aramaic, Semitic, tiền thân của tiếng Arab hiện nay.

Người Nabataean đã có chữ viết (xem hình ở dưới).

Về tôn giáo họ theo tín ngưỡng đa thần, thờ thần vật, tiền-vũ trụ giáo trước thời Islam đến. Vị thần chính là Dushara, Thần Núi (Shara, Núi), cai quản các hiện tượng thời tiết, giúp đất đai phì nhiêu, sự sống và cuối cùng chăm sóc cho các vương triều.

Ở đây tôi tìm được mắt xích nối liền tín ngưỡng đa thần vật thiên nhiên với vũ trụ tạo giáo. Tôi gọi mắt xích này là tiền-vũ trụ giáo. Người Nabataean thờ các vị thần tạo sinh vũ trụ được diễn tả bằng các khối đá coi như thần vật thiêng liêng gọi là beatyls. Các khối đá thần (god blocks) này tạc theo các hình dạng hình học không có trang trí gì cả, diễn tả thần linh thiên nhiên sáng thế mang tính vũ trụ tạo sinh, dịch như hình vòm diễn tả vòm vũ trụ, vòm trời, hình trụ vuông diễn tả Đất (Núi Trụ Thế Gian hay Trục Thế Giới) (xem hình ở dưới). Các khối đá thần thiêng liêng thờ phượng này thay thế cho các hiện vật có sẵn trong thiên nhiên (như tảng đá, khúc cây…).Về sau các khối đá thờ này biến thành các hình tượng thần linh dạng thần thoại, rồi đến các ảnh tượng tôn giáo, thần thánh… Cuối cùng là những ảnh tượng của các thần nhân, anh hùng ngày nay (đón đọc bài viết Petra và Vũ Trụ Giáo).

Vương quốc Nabataean trở nên hùng mạnh, giầu có nhờ giao thương buôn bán nhựa thơm của cây Frankincenes (sẽ có bài viết về cây này), cây myrrh và gia vị. Nabataean đã để lại một kỳ quan khắc tạc vào đá là thành phố Petra. Có người cho rằng tên Petra là chữ Hy Lạp có nghĩa là Đá. Nhưng có người nghi ngờ cho là chưa chắc đúng vì có một tỉnh tên là Petra cách nơi đây mấy chục cây số. Lý luận này cũng không vững vì tỉnh lỵ Petra này có thể lấy theo tên thủ đô Petra này (giống như tên Saigon ở Hoa Kỳ lấy theo tên Saigon cũ ở Việt Nam). Petra còn được gọi là Thành Phố Hồng (Pink City, Rose City) vì đá ở đây có mầu sắc hồng.

Năm 363 Sau Dương Lịch, Petra bị một trận động đất tàn phá và các lộ trình giao thương đổi hướng, nên Petra suy tàn, bị bỏ hoang, chỉ còn một số bộ lạc du mục Bedouin ở lại.

Năm 1812 nhà thám hiểm người Thụy Sĩ Johannes Burckhardt, ông sống và ăn mặc như người Ả Rập nên được các người Bedouin hướng dẫn khám phá ra Petra. Nhờ vậy phương Tây bắt đầu biết tới Selah (Petra).

Thành phố Petra có đền đài, hí trường, chợ, nhà ở và nghĩa trang (Nabataean chôn người trong hang đào trong vách đá. Người sống và người chết sống chung bên nhau vì thế nhà và mồ có khi khó phân biệt).

Như đã nói ở trên, Petra là ổ trục của các con đường thương buôn lạc đà vì thế thu nhập mọi nền văn minh: Assyria, Ai Cập, Hy Lạp, La Mã… cho nên kiến trúc Petra bao gồm các kiến trúc Nabataean, Ai Cập, Assyria, Hy Lạp, La Mã…

Thành phố Petra chiếm một vùng rộng lớn. Vì chỉ có gần 5 tiếng đồng hồ thăm viếng và ăn trưa, chúng tôi chọn lộ trình chính là lộ trình số 1 đi qua các địa danh lịch sử chính: Khe Vực (Siq), Cung Điện Kho Tàng (Treasury), Đường Phố Mặt Tiền (Street of Facades), Đỉnh Cao Hiến Tế (High Place of Sacrifices), Lăng Mộ Hoàng Gia (Royal Tombs), Tu Viện…

Cửa ngõ để tiếp cận vào Petra là thành phố Wadi Moussa (Musa), Thung Lũng Sông Moussa (River of Moses). Wadi chỉ sông ngòi ở sa mạc, chỉ có nước vào mùa mưa và chỉ cả thung lũng của con sông đó. Wadi có gốc chữ wa-, va-, nước. Việt ngữ (cỏ và là cỏ mọc bên bờ nước, là chẩy ra nước (vã mồ hôi), hất nước lên (vã nước lên mặt), vại, vật đựng nước, vàm, đầm nước, vắt (vặn cho nước chẩy ra). . ., vat (Anh ngữ): thùng lớn; vatten (Đức ngữ), nước, vodka (Nga ngữ), rượu, Anh ngữ water, nước…

clip_image008

Thành phố Wadi Moussa ở thung l ũng Sông Moussa cửa ngõ vào Petra (ảnh của tác giả).

Trung Tâm Du Khách

Khởi đầu đi từ Trung Tâm Du Khách tới bến xe ngựa.

Nếu gặp trở ngại về di chuyển, ta có thể lấy xe ngựa đến khu Cung điện Kho Tàng. Đi một quãng xa nữa là bến cưỡi ngựa. Nếu đã thấy mỏi chân, cũng có thể dùng ngựa tới khu Cung Điện Kho Tàng. Đây là cơ may cuối cùng cho đôi chân đễ bị mỏi. Tuy nhiên nếu không có trở ngại về di chuyển, sức khỏe thì nên đi bộ vì quãng đường tới Cung Điện Kho Tàng có rất nhiều di tích lịch sử thời người Nabataean còn thờ đa thần.

Đi vào nữa là:

Bab Al Siq

Bab al Sig, Cửa Ngõ vào Siq, là một thung lũng rộng dẫn vào Siq (Bab là khe, cửa như Bab el Mandeb, Eo biển Nước Mắt và Siq là khe vực, họng sông).

Như đã nói ở trên, ở đây có nhiểu điện thờ tạc lõm sâu vào vách đá hay các điện biệt lập thờ các vị thần Nabataean qua các tảng đá thần có hình dạng khác nhau. Đây là dạng thờ thần vũ trụ của thời chuyển tiếp từ thời thờ đa thần bằng các hiện vật có sẵn trong thiên nhiên (hòn đá, khúc cây) sang thời thờ đa thần vũ trụ bằng các tảng đá thần hình học do bàn tay con người khắc tạc.

MO HINH TRU

Mộ hình trụ vuông (ảnh của tác giả).

Nhà mồ có kiến trúc hình trụ này mang tính nọc, dương. Mồ hình trụ mang hình ảnh trục thế giới. Hồn người chết chôn trong mồ dùng trục này về cõi trên.

mo vom

Mộ hình vòm (ảnh của tác giả).

Kiến trúc hình vòm này mang âm tính, nòng. Vòm biểu tượng vòm trời, vòm vũ trụ. Mộ có nóc vòm giống như các nấm mồ hình cầu tròn của Đại Hàn, mộ hình trứng của Việt Nam. Người chết chôn trong các mộ vòm là chôn trong dạ con, trứng vũ trụ để được tái sinh hay về miền vĩnh cửu theo vũ trụ giáo.

Ta thấy rõ người Nabataean có hai loại nhà mồ nòng nọc (âm dương) theo dịch giống như hai loại nhà nòng nọc (âm dương) trên trống đồng nòng nọc (âm dương) của đại tộc Đông Sơn.

-Trụ Djinn Thờ Vong Hồn.

clip_image014

Trụ vuông Djinn thờ vong hồn (ảnh của tác giả).

Trụ Djinn. Tiếng Ả rập Djinn là vong hồn, hồn ma, thần linh, Anh ngữ jinx, bị dớp, bị huông, bị vía, bị ám, vật mang lại điều xấu, xui xẻo. Việt ngữ vía là một thứ hồn (hồn vía) nhưng có khi mang ý nghĩa hồn xấu, âm hồn. Phải vía là bị hồn xấu ám vì thế có tục đốt vía.

Trụ Djinn được các học giả hiện nay cho là Đài Trụ Thờ Vong Hồn, Âm Hồn vì bên trong một trụ thấy có hình hai ngôi mộ. Ở một góc cạnh nào đó, có nghĩa tương đương với am cô hồn của Việt Nam.

Thật ra, theo tôi, phải hiểu theo vũ trụ giáo mới thấu đáo được. Thật vậy, ta phải hiểu trụ Djinn là một thứ mộ tháp giống như mộ tháp stupa của Phật giáo. Stupa vốn nghĩa là mộ, mả. Ở Việt Nam có những tháp stupa hình trụ vuông trong chôn các vị cao tăng ở sân chùa. Trụ thờ vuông Djinn mang hình ảnh Núi Trụ thế gian, Trục Thế Giới (giống như các tháp Phập hình Núi Vũ Trụ Meru) dùng làm mồ chôn người chết, giúp hồn người chết có đường lên cõi trên. Tháp Phật stupa mang hình ảnh Cây Vũ Trụ có Trục Thế Giới cũng vậy.

Rõ như ban ngày Trụ Djinn của Nabataean đã mang ý nghĩa Tháp Trụ, Núi Trụ Thế Gian, Trục Vũ Trụ của vũ trụ tạo sinh, dịch không phải chỉ đơn giản mang nghĩa một trụ đá thờ vong hồn, hồn ma như ngày nay đang hiểu như vậy.

Ngoài các hình tượng thờ đặc thù Nabataean còn có :

-Đền thờ Thạch Bi (Obelisk Temple).

clip_image016

clip_image018

Đền thờ Thạch Bi (ảnh của tác giả).

Đền xây từ thế kỷ thứ nhất Sau Dương Lịch có 4 thạch bi (obelisk) hình kim tự tháp Nafesh. Trong lõm vách có những tảng đá thần biểu tượng cho 5 ngươi chôn tại đây. Hiển nhiên đây là một kiến trúc bị ảnh hưởng văn hóa Ai Cập cổ. Đây là một chứng thực cho thấy văn hóa Nabataean có yếu tố văn hóa Ai Cập cổ và cũng cho thấy có thể các thương buôn người Ai Cập cổ đã lưu lại Petra và đã đến đây lễ bái, cầu nguyện

Phía dưới là ba phòng đại tiệc (triclinium).

Điểm này cho thấy người Nabataean tin là có cuộc đời sau khi chết (giống Ai Cập cổ và Việt Nam) và thờ cúng tổ tiên như chúng ta. Phòng đại tiệc là chỗ sửa soạn cỗ bàn cúng tổ tiên và là nơi họp mặt ăn uống sau khi đã cúng giỗ.

Kế tiếp là dấu tích chữ viết Nabataean còn khắc trên vách đá:

clip_image020

Chữ viết Nabataean (ở trên) và Hy Lạp ở dưới) (ảnh của tác giả).

Một chứng tích cho thấy người Nabataean có chữ viết.

Đập Nước

Rãnh hầm dài 88 m dùng để đổi hướng cuồng lưu của sông Wadi Mousa qua sông Wadi Mudhlim và Wadi Mataha để tránh ngập lụt cho siq.

Khe Vực Sig

Siq là khe vực, họng sông.

clip_image022

Lính Nabataean gác cửa vào Siq (ảnh của tác giả).

clip_image024

Khe vực Siq.

 Khe vực Siq nguyên thủy do động đất tách ra rồi sau bị nước sông Wadi Moussa bào mòn thêm.

Siq dài hơn một dậm Anh.

Mặt đường còn những dấu tích cho thấy đã trải đá.

clip_image026

Hai bên có đường dẫn nước vào thành phố.

clip_image028

Đường dẫn nước (ảnh của tác giả).

Hai bên vách khắc tạc nhiều di tích cổ sử.

clip_image030

Hình khắc mặt tiền một đền thờ (ảnh của tác giả).

clip_image032

Một am thờ với nhiều tảng đá thần khác nhau (ảnh của tác giả).

clip_image034

Am trong vách đá thờ tảng đá thần hình vòm để trên bệ trụ tròn (ảnh của tác giả).

Tảng đá vòm, qua các dòng chữ Hy Lạp ghi lại, cho biết là biểu tượng của Thần Núi Dushara, vị Thần Núi tối cao của Nabataean.

Để hiểu rõ, ta phải nhìn theo vũ trụ tạo sinh, vũ trụ giáo. Nhìn theo duy dương (vì là nam thần núi) thì tảng đá có vòm là qui đầu. Cả tảng đá vòm và trụ bệ tròn là dương vật. Ở đây ta thấy rất rõ Thần Núi Dushara tương đương với Kì Dương Vương có một khuôn mặt là Thần Núi Trụ (Núi Kình Thiên Trụ), Shiva và Thần Đất Keb Ai Cập cổ. Như đã biết, Kì Dương Vương là Vua Núi Trụ Thế gian có Kì là Kẻ, Cây, Nọc Trụ, Bộ Phận Sinh Dục Nam (theo truyền thuyết ta có Núi Nam Giới ở Hà Tĩnh). Shiva là Cọc Lửa, có một khuôn mặt Núi Trụ Thế Gian Meru, Kailash có biểu tượng là Linga (bộ phận sinh dục nam). Thần Đất Keb có Ke- = Kè (cây có thân thẳng như trụ cột, palm) = Ke, cổ ngữ Việt có một nghĩa chỉa bộ phận sinh dục nam (Từ Diển Việt Bồ La, Alexandre de Rhodes) có dương vật là Núi Trụ Chống Trời:

clip_image036

Thần Đất Keb Ai Cập cổ.

 

Theo ki = si = shi, ta có Kì = Ke(b) = Shi(va) = Sha(ra). Ta có Thần Núi Kì (Dương Vương) = Thần Đất Keb = Thần Núi Vũ Trụ Meru, Kailash Shiva = Thần Núi Dushara.

Ta cũng thấy qua bằng chứng là Thần Núi Dushara có thú biểu là con bò tót và Thần Shiva có thú biểu là con bò Nandi. Kì Dương Vương có thú biểu là con hươu cọc, hươu sừng. Bò và hươu là thú bốn chân sống trên mặt đất có sừng đều là thú biểu tượng cho đất dương, núi. Kì Dương Vương là Thần Mặt Trời trên đỉnh trục thế gian, thượng đỉnh và Dushara cũng có một khuôn mặt là thần mặt trời, đi cùng với nữ thần mặt trăng Allat và nữ thần Sao Mai Venus Al Uzza tạo thành bộ ba thần soi sáng…

Rõ hơn, ở những chỗ khác Thần Núi Dushara thường được biểu tượng bằng tảng đá hình trụ (cũng dễ hiểu vì bộ phận sinh dục là cọc, là một khuôn mặt của trụ, cột). Hình trụ biểu tượng cho Núi Trụ Thế Gian cho Đất Dương như thấy trong tín ngưỡng thờ cự thạch. Tảng đá hình trụ biểu tượng cho Núi Trụ, Đất. Điểm này cũng thấy qua chữ Thổ (đất) trên giáp cốt có hình tảng đá lớn hay cây trụ cắm trên mặt đất (Kẻ Sĩ).

clip_image037

Trong giáp cốt văn Thổ (tũ) được diễn tả bằng một trụ đá hay một cây cọc cắm trên mặt đất.

Rõ ràng Thần Núi Bushara được diễn tả bằng một tảng đá thần hình trụ mang hình ảnh Núi Trụ Thế Gian, chữ Thổ trong giáp cốt văn…

Không còn gì nghi ngờ nữa tảng đá thần hình vòm trên trụ tròn là dương vật biểu tượng của Thần Núi Bushara. Tôn giáo gốc của Nabataean là vũ trụ tạo giáo cùng với Việt Nam (rõ nhất thấy qua trống đồng nòng nọc của đại tộc Đông Sơn) Ai Cập giáo, Ấn giáo. Các học giả hiện nay không nhìn dưới lăng kính vũ trụ giáo nên hãy còn đi chân chữ bát khi viếng thăm Petra.

Ở đây cũng có một điện thờ một tảng đá thần cho thấy đã bắt đầu bước vào giai đoạn khởi đầu của sự thờ phượng hình tượng. Tảng đá thần này có hình giống như hai con mắt và mũi.

clip_image039

Điện thờ Tảng Đá Thần hình trụ có hình giống như hai mắt và mũi.

Tảng đá thần này được cho là hình tượng của nữ thần Uzza, vị nữ thần tối cao. Khi bị ảnh hưởng văn hóa Hy Lạp La Mã, Uzza tương đương với Aphrodite-Venus, khi bị ảnh hưởng với văn hóa Ai Cập thì tương đương với Isis và dĩ nhiên tương đường với Âu Cơ (đón đọc bài viết Petra và Vũ Trụ Giáo).

…..

Ngoài ra cũng có dấu tích của những đoàn thương buôn lạc đà caravan (Ba Tư ngữ karwan, đoàn người du hành trong sa mạc, liên hệ với Phạn ngữ karabhah, lạc đà).

clip_image041

Hình người dắt lạc đà trong đoàn caravan đã bị mòn mờ phần trên (ảnh của tác giả).

Cung Điện Kho Tàng (Al Khazneh).

Đến một khúc quẹo, khe vực tối sầm lại như chui vào hầm. Rồi ánh sáng cuối con đường hầm hiện ra: đã tới đầu cuối của khe vực Siq. Khe đá hé cho thấy một cảnh quan làm nín thở. Một góc Cung Điện Kho Tàng nguy nga, tráng lệ, đẹp hơn cả vàng bạc, châu báu hiện ra. Một cảnh quan đáng giá một triệu đô-la!

clip_image043

clip_image045

Một góc Cung điện Kho Tàng al Khazneh thấy qua khe vực.

Rồi tỏa sáng rạng ngời, Cung Điện Kho Tàng Al Khazneh hiện ra nguyên hình:

clip_image047

Cung Điện Kho Tàng Al Khazneh.

Ngẩn ngơ. Choáng váng. Lịm người. Hóa Đá với Petra.

(còn nữa).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: