MƯƠI ĐIỀU VỀ ALASKA, ĐẤT MẶT TRỜI NỬA ĐÊM (phần 7): DU LỊCH NỘI ĐỊA ALSAKA.

MƯƠI ĐIỀU VỀ ALASKA, ĐẤT MẶT TRỜI NỬA ĐÊM.

(phần 7)

DU LỊCH NỘI ĐỊA ALSAKA

Nguyễn Xuân Quang

7. Đường Ống Dẫn Dầu Xuyên Bang Alaska.

Tại đây chúng ta có dịp đi thăm Hệ Thống Ống Dẫn Dầu Xuyên Bang Alaska (Trans Alaska Pipeline System, TAPS). Đây là phần ống nổi trên mặt đất ở phía nam (ngoài ra còn phần nổi ở mạn bắc về phía Fairbank).

Năm 1973 xẩy ra trận chiến giữa Do Thái và Ả Rập. Lúc đó Kissinger vốn gốc là người Do Thái đã ngả về Do Thái bỏ nhiều nước thân Mỹ trong đó có các nước thuộc khối Ả Rập hay thân Ả Rập và Việt Nam. Hoa Kỳ cung cấp vũ khí cho Do Thái. Khối Ả Rập dùng OPEC (Organization of Petroleum Exporting Countries) trả đũa phong tỏa không bán dầu cho Mỹ và đồng minh. Mỹ bị khủng hoảng dầu hỏa vì hậu quả trận chiến Ả Rập-Do Thái.

Vụ khủng hoảng dầu này dẫn tới việc Mỹ xây hệ thống ống dẫn dầu xuyên bang Alaska.

Đã từ lâu chính quyền Hoa Kỳ đã biết mình có một lượng dầu rất lớn ở Alaska, như ở vịnh Prudhoe đã biết từ năm1968. Hệ thống ống dẫn dầu này làm để chuyển dầu thô từ vùng Vịnh Prudhoe ở bờ bắc của Alaska tới hải cảng Valdez ít bị băng đá nhất ở bờ phía nam của Alaska. Từ Valdez dầu được các tầu bồn chở tới các nhà máy lọc dầu ở Mỹ.

clip_image002

Ống dẫn dầu xuyên bang Alaska từ vịnh Prudhoe tới vịnh Valdez của hãng dầu Alyeska.

Công Ty tư nhân Alyeska Pipeline Servics Company (xin nhắc lại Alyeska là tên thổ dân gọi Alaska có nghĩa là Đất Vĩ Đại) chỉ trong vòng hai năm, hoàn tất vào năm 1977 với giá xây cất là 8 tỉ Mỹ kim thời đó.

Hệ thống này dài nhất thế giới, là một Kỳ Quan kỹ nghệ của loài người, dài 800 dậm Anh (1300 km) chậy ngang qua những đồng cỏ, rừng bắc cực, 800 con sông, suối, ba đường rãnh động đất chính và ba rặng núi hiểm trở. Hệ thống này cũng băng ngang qua 550 hành lang di chuyển của động vật hoang dã như hươu ăn vỏ cây moose, hươu cào tuyết caribou và các loài khác.

clip_image004

Một đoạn ống dẫn dầu nổi trên mặt đất có chỗ ngoằn ngèo đi qua rãnh nứt động đất

(nguồn: breakingenergy.com).

clip_image006

Ống dẫn dầu.

Phần lớn đất nằm dưới hệ thống ống là lớp đất gọi là permafrost. Permafrost là phần đất đóng băng quanh năm ở dưới mặt đất. Khi có những chỗ mặt đất nóng làm tan chẩy băng thì sẽ gây ra những chỗ lún sụp, lồi lõm trong hệ thống đường xá ở Alaska. Rừng cây mọc trên lớp permafrost thường là cây nhỏ và mọc không cao vì rễ dừng lại tại lớp permafrost. Những nơi có lớp permafrost bị tan chẩy, cả khu rừng nghiêng ngả gọi là rừng cây say rượu (drunken forest).

Hơi nóng từ dầu trong ống (nhiệt độ có thể lên tới 65 độ C) có thể làm tan lớp đất permafrost này nếu ống được chôn dưới đất, gây ra lún, sụp làm vỡ ống dẫn dầu. Vì thế mà hơn một nửa của hệ thống phải làm nổi trên mặt đất. Do đó ở chân các trụ chống đỡ ống phải được cách nhiệt và có hệ thống máy đóng băng giữ cho pertmafrost không tan.

clip_image008

Trên đầu mỗi cột đỡ ống dẫn dầu có hai máy làm đóng băng thường trực permafrost dưới chân cột.

clip_image010

Thiết diện một ống dẫn dầu cho thấy các lớp cách nhiệt và bảo vệ ống với máy làm đông lạnh permafrost (ảnh của tác giả chụp tại Anchorage Museum).

Ở những chỗ có rãnh nứt động đất, ống làm ngoằn ngoèo hình chữ chi và làm như hệ thống cầu treo để khi có động đất, ống xàng xê qua lại không bị vỡ. Ở những hành lang thú đi qua đường ống phải làm cao lên không cản trở đường thiên di của thú…

Đúng là một kỳ công.

Vì thế hệ thống TAPS của Alaska với phần nổi trên mặt đất trở thành một cảnh quan tuyệt đẹp thu hút du khách.

Xây hệ thống ống dẫn dầu này lại tạo ra một cuộc ‘Đổ Xô Đi Làm Vàng Đen’ ở Alaska. Vào lúc cao điểm của xây cất đã dùng tới trên 28.000 nhân công. Lương của một người làm việc phụ như trong dịch vụ nấu ăn, giặt giũ, lau chùi nhà… bằng năm bằng mười lần lương của một giáo viên ở các tiểu bang khác ở Hoa Kỳ lúc bấy giờ. Những thành phố kiểu miền Viễn Tây Hoa Kỳ đi tìm vàng như Skagway, Copper Center… với nhà trọ, saloon, rượu, gái, ca vũ nhạc… mọc lên như nấm.

Một số khá lớn ngững công nhân này ở lại thành dân Alaska ngày nay, trong số này có một số người Việt tỵ nạn năm 1975.

Chính phủ Alaska dành 25% lợi tức dầu vào quỹ tiết kiệm và chỉ được chi tiêu vào số tiền lời có được mà thôi. Công dân thường trú Alaska được lãnh một chi phiếu chia tiền lợi nhuận về dầu hàng năm.

Quyền lợi về lợi tức dầu đã khiến ngân quĩ quốc gia tăng vọt và thay thể được hẳn thuế lợi tức đánh vào người dân từ năm 1980.

TAPS của Alaska quả đúng là một kỳ quan nhân tạo của con người. Nước Mỹ khi bị dồn ép vào thế cùng sẽ nhẩy vọt vươn lên.

8. Động Đất.

Như vừa nói ở trên, Alaska là xứ động đất nằm trong vòng đai lửa động đất của Thái Bình Dương.

clip_image012

Địa điểm động đất và đổ dầu ở Valdez.

Ngày 27 tháng 3 năm 1964, một trận động đất rất lớn với 9.2 độ Richter xẩy ra ở vùng Prince William Sound cách Valdez 90 km về phía tây. Đây là trận động đất lớn thứ nhì trên thế giới sau trận động đất 9.5 ở Chile năm 1960.

May mắn vì ít dân cư, tổng số người thiệt mạng chỉ có 136 người (115 ở Alaska, 16 người ở Oregon và California). Thiệt hại khoảng 300-400 triệu Mỹ kim (thời năm 1964).

9. Công Viên Quốc Gia Denali.

Chúng tôi rời Copper River Princess Wilderness Lodge hướng về Denali Princess Wilderness Lodge ở Công Viên Quốc Gia Denali.

clip_image014

Bản đồ vị trí Công Viên Quốc Gia Denali.

Con đường Denali Highway này cũng là một đường cảnh quan ngoạn mục của Alaska.

clip_image016

clip_image018

clip_image020

Thiên nhiên điêu khắc một người tuyết nằm, mặc dù đóng băng mà vẫn ‘chào cờ’được! (ảnh của tác giả).

Thỉnh thoảng bên đường cũng gặp một vài loài chim muông và thú rừng.

clip_image022

Một con hươu cào tuyết caribou cái (ảnh của tác giả).

Chúng tôi dừng chân ăn trưa ở MacLaren River Lodge.

clip_image024

clip_image026

Một nhà trại bên dòng sông McLaren trên mái có những sừng hươu ăn vỏ cây moose (ảnh của tác giả).

Ở đây có đủ các dịch vụ về thú vui thiên nhiên. Có thể dùng cả trực thăng ngoạn cảnh.

clip_image028

Nhà hàng có món tráng miệng kem làm với các trái quả viên tròn (berries) mọc tự nhiên trong rừng rất ngon.

Cao điểm của con đường này là có một điểm có thể thấy được Núi Denali, ngọn núi ở Alaska cao nhất Bắc Mỹ.

clip_image030

clip_image032

Núi Denali (ảnh của tác giả).

Núi Denali thường có mây khói che lấp, chỉ 1/3 du khách có duyên mới thấy được vào những lúc trời quang đãng vì thế ở đây mới có một câu lạc bộ gọi là 30% Club của những người đã thấy được núi Denali.

Núi có nhiều tên. Người Nga đầu tiên gọi là Bulshaia Gora có nghĩa là ‘Núi Lớn’. Nhà tìm vàng Mỹ William Dickey chọn tên ứng cử viên tổng thống McKinley từ Ohio. Người Athabascan Koyukon gọi là Deenaalee, ‘Đấng Cao’, ‘Đấng Cả’. Ngày nay dân Alaska thích gọi là núi Denali và từ chối không gọi là McKinley. Đã nhiều lần họ xin đổi tên nhưng bị ngăn cản bởi một đạo luật do một thượng nghị sĩ ở Ohio đưa ra và đã được quốc hội chấp thuận.

Vài ngày trước đây (ngày 31 tháng 8, 2015), tổng thống Obama trong lần viếng thăm lịch sử Alaska để nói về thay đổi khí hậu, đã chiều lòng thổ dân, đổi tên McKinley thành Denali (chắc chắn sẽ lấy được nhiều phiếu của dân Alaska cho đảng Dân Chủ) và bị giới lập pháp Ohio phản kháng kịch liệt.

Nhà trại McKinley Princess Wilderness vào loại 4 sao.

clip_image034

Dĩ nhiên tại đây có thể nhìn thấy rõ núi Denali.

clip_image036

Núi Denali (McKinley) ở phía sau.

Núi Denali trước đây được cho là có chiều cao là 20.320 bộ vì thế tại đây có một nhà hàng ăn lấy tên là 20. 320.

clip_image038

Và có cả bảng số xe 20-3-20

clip_image040

Hiện nay núi Denali đo cao hơn tới 20237 bộ (6.168 m).

Ở đây vui hơn ở Copper Center, có cả một khu thương vụ cho du khách.

clip_image042

Ở đây cũng gần Tổng Hành Dinh của công Viên Quốc Gia Denali.

clip_image044

Tổng hành dinh của Công Viên Quốc Gia Denali.

Chúng tôi đi thăm khu thung lũng có người ở lâu đời nhất ở đây. Từ hơn mười ngàn năm trước Denali và quanh Denali đã là nơi cư ngụ theo mùa của các thổ dân thuộc nhóm Athabascan gồm 5 tộc Tanana, Koyukon, Kuskokwim Thượng, Dena’ina và Atna. Như đã nói ở trên, họ chọn nơi định cư tạm theo mùa bên dòng sông nơi có cá và dọc theo hành lang của các loài hươu đi qua.

Đi thăm nên đi vào sáng sớm hay gần tối là lúc thú rừng đi ăn, ta có thể gặp được đủ loại thú.

clip_image046

Một con hươu ăn vỏ cây có lông nâu lẫn vào mầu nâu đồng cỏ (ảnh của tác giả).

clip_image048

Hai con hươu cào tuyết caribou trắng (ảnh của tác giả).

clip_image050

Gấu nâu đang ăn các quả viên tròn (ảnh của tác giả).

Trên những đỉnh núi cao có cả giống dê núi Dall sheep trắng mầu tuyết.

Gần về tới khu nhà trại, chúng tôi gặp một con hươu ăn vỏ cây còn non (chừng hai tuổi) ngay ở bên vệ đường.

clip_image052

Một con hươu ăn vỏ cây còn non (ảnh của tác giả).

Cũng nên biết loài hươu này rất nguy hiểm, nhất là những con mẹ đang nuôi con. Chúng là loài thú nguy hiểm chết người đứng vào hàng thứ nhì sau hà mã. Vì to lớn nên gấu cũng phải nể sợ. Vì thế phải cảnh giác né tránh không nên đụng đầu với chúng. Thấy bãi phân động vật có sơ vỏ cây còn mới là phải tìm cách… trốn tránh cho nhanh.

Leo Núi Denali.

Giống như ở Copper Center, cửa ngõ vào Công Viên Quốc Gia St Elias-Wrangle, thú Vui Thiên Nhiên ở đây cũng không thiếu một thứ gì: đi câu cá, đi săn, đi rừng, đi núi, đi xe lướt tuyết chó kéo, vãn cảnh bằng máy bay, đi thuyền, đi bè, kayaking… nhưng cao điểm nhất là leo lên đỉnh núi Denali dành cho những người còn có thể lực tốt.

Như đã biết núi Denali là ngọn núi cao nhất Bắc Mỹ. Núi Everest được cho là núi cao nhất thế giới (8. 848 m). Tuy nhiên núi Everest nằm ở chỗ mặt đất cao hơn mặt biển. Nếu tính từ chân núi ở mặt đất sát mặt biển lên tới chóp đỉnh cao nhất thì núi Denali cao nhất thế giới.

Người leo núi phải có đủ thể lực và kinh nghiệm, phải được huấn luyện cả tháng và có thể cả năm trời. Đã có gần trăm người chết khi leo núi. Dưới chân núi có một nghĩa trang chôn cất những người chết vì leo núi.

Hàng năm vào mùa leo núi tháng 5 và tháng 6 hàng ngàn người ở Mỹ và khắp nơi trên thế giới ghi danh leo núi. Chỉ khoảng một nửa có thể leo lên được đến đỉnh.

Núi cao, có nhiều khe vực và bão tuyết xẩy ra bất cứ lúc nào. Phải leo từ từ rất chậm mất khoảng hai tuần rưỡi để hoc ơ thể thích ứng với độ cao có không khí loãng dần, dễ bị chứng say cao độ (altitude sickness).

Susan Butcher, người nữ thắng giải Iditarod đã dẫn được đàn chó kéo xe lướt băng lên đến đỉnh núi Denali.

clip_image054

Lớp trong một đôi giầy leo núi (ảnh của tác giả).

Ngày nay những người leo núi được trực thăng bốc lên thân núi nên bớt đi được một đoạn đường khá nhiều.

Chi phí cho một huấn luyện-hướng dẫn viên vào khoảng trên 10.000 Mỹ kim.

Nhìn qua các tài liệu nói về dân Á châu đã leo lên tới đỉnh núi thì nhiều nhất là dân Đại Hàn, Nhật Bản, Nam Dương…

clip_image056

Cờ và các vật lưu niệm của các quốc gia có người đã leo lên tới được đỉnh núi Denali.

nhưng thấy chưa hề có một người Việt Nam nào, ngay cả tuổi trẻ sinh đẻ ở Hoa Kỳ và hải ngoại. Người Việt ít trọng về thể lực.

Có một điều đáng nói thêm ở đây là người Mỹ tuyệt đối bảo vệ môi trường. Những người leo núi phải mang theo một thùng vệ sinh để đi tiểu và đại tiện vào và phải mang xuống khi trở về.

clip_image058

Thùng vệ sinh (ảnh của tác giả).

(còn nữa).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: