MƯƠI ĐIỀU VỀ ALASKA, ĐẤT MẶT TRỜI NỬA ĐÊM (phần 3)

(*Nếu cần bấm hai lần vào tựa bài để mở bài).

MƯƠI ĐIỀU VỀ ALASKA, ĐẤT MẶT TRỜI NỬA ĐÊM.

(phần 3)

Nguyễn Xuân Quang

THỦ ĐÔ JUNEAU

Sáng sớm tầu đến Juneau.

clip_image001

(nguồn: kids.juneau.com).

Tầu được đoàn chó mushing kéo tượng trưng vào bến Juneau, mang tới một niềm vui nho nhỏ cho những du khách dậy sớm bên cốc cà phê.

clip_image003

Sửa soạn cho chó kéo tầu vào bến (ảnh của tác giả).

Từ trên tầu nhìn xuống, người điều khiển đoàn chó trông giống Libby Riddles, người phụ nữ đầu tiên thắng giải Đua Chó Kéo Xe Lướt Tuyết Iditarod. Theo chương trình, chiều nay bà lên tầu thuyết trình về cuộc đua của bà.

Như đã nói ở trên, Juneau, thủ đô của Alaska là một thủ đô duy nhất ở Hoa Kỳ chỉ có thể tiếp cận được bằng đường biển hay đường hàng không, không đến được bằng hệ thống giao thông đường bộ.

Tỉnh gọi theo tên của nhà tìm vàng Joe Juneau. Nghe nói ông đã mua rượu đãi cho những người đi bầu để họ chọn tên ông đặt cho tỉnh này.

Tên Tlingit là Dzántik’I Héeni Đáy Sông Cá Lưỡi Trâu (thờn bơn).

Tỉnh có dân số 32.660 người (thống kê năm 2013).

Juneau là chỗ bắt cá ưa chuông của hai tộc người Auke và Taku thuộc sắc dân Tlingit đã từ hàng ngàn năm trước.

Hôm nay tầu ở lại tới đêm vì Juneau có nhiều nơi thăm viếng hơn Ketchikan.

clip_image005

Bến cảng Juneau (ảnh của tác giả).

Vì đã tới đây một lần rồi. Chúng tôi quyết định xuống phố tự mình thực hiện chương trình thăm viếng những chỗ theo ý mình thích nhất. Cũng nên nói một chút kinh nghiệm về cách tự mình thực hiện các cuộc du ngoạn khi đi du lịch. Ở những quốc gia an ninh, có hệ thống pháp luật nghiêm chỉnh và trình độ dân trí cao như Hoa Kỳ, Canada, Anh, Úc, Nhật, Singapore, Đại Hàn… chúng ta có thể xuống bến tự thuê phương tiện để đi thăm viếng những nơi mình thích. Chỉ cần tìm các cơ sở cung cấp dịch vụ đã có uy tín (có thể kiểm chứng qua mạng internet như qua Tripadvisor chẳng hạn).

Đi riêng một mình có khi tiết kiệm được đến cả trăm Mỹ kim. Tuy nhiên ở các quốc gia khác thì phải thận trọng vì dễ bị lường gạt, tài xế thường không có kiến thức nhiều và thường dành nhiều thì giờ đưa tới các cạm bẫy du khách để ăn chia tiền. Nhiều khi còn có thể gặp phải rủi ro như một lần tới Bali, Indonesia, một cặp vợ chồng du khách bị người tài xế taxi đưa lầm về một bến cảng khác cách xa cả chục cây số nên bị lỡ tầu, ở lại, sáng hôm sau phải lấy máy bay đuổi theo tầu.

Khi xuống, vừa rời khỏi bến, một ngạc nhiên thích thú là thấy một đàn cả chục con chim ưng sói đầu (bald eagle), chim biểu của Hoa Kỳ, bay liệng trong sớm mai đi tìm mồi. Lần đầu tiên chúng tôi thấy chim ưng nhiều như thế. Với chiếc máy ảnh thường mà tội chụp được một lúc năm con đậu trên một cây thông.

eagle copyclip_image002

Năm con chim ưng sói đầu, chim biểu của Hoa Kỳ, đậu trên một cây thông (ảnh của tác giả).

Đàn chim ưng bay liệng trên bầu trời trông thật oai phong, dũng mãnh.

Chúng tôi dùng xe buýt đi thăm băng hà nổi tiếng nhất Mendenhall ở gần thành phố chỉ tốn 20 Mỹ kim một người, đi và về.

IMG_3645

clip_image009

Băng hà Mendenhall.

Băng hà Mendenhall đang từ từ thụt lùi. Hơn hai mươi năm trước chúng tôi đã tới đây. Lúc đó băng hà gần Trung Tâm Du Khách mà bây giờ dòng sông băng đã thụt lùi ra xa đến cả cây số vì băng lở do thay đổi khí hậu toàn cầu.

Vì đã thăm viếng qua rồi, vì đã tới vòng đai Bắc Cực Greenland, Iceland, Nam Cực rồi nên thấy băng hà không còn háo hức như lần đầu. Để đổi hướng nhìn về băng hà, buổi trưa trở về, tôi quyết định dùng máy bay thưởng ngoạn bãi tuyết băng và những băng hà của Juneau từ trên phi cơ nhìn xuống.

Bà xã không đi vì bị say gió khi đi máy bay nhỏ đẩy bằng cánh quạt. Thú thật đi máy bay cánh quạt nhỏ cũng hơi ngại. Ngại vì đã có kinh nghiệm một lần bay từ Mandalay, Miến Điện về Xiêng Khoang thăm Cánh Đồng Chum ở Lào bằng một chiếc máy bay cánh quạt nhỏ cổ lỗ sĩ từ thời thế chiến thứ hai. Khi máy bay mở máy chỉ một cánh quạt quay. Còn cánh quạt thứ hai không chịu quay. Tài xế lái và ếch nhái phụ lái hì hục mãi mà máy thứ hai cũng không nổ nên đành mời hành khách xuống máy bay vào lại phòng chờ ngồi uống nước. Tôi chỉ lạy trời là họ không sửa được để đổi máy bay khác. Nhưng bất hạnh thay điều mong ước của mình không thành. Sau hơn tiếng đồng hồ, hí hoáy làm sao mà mấy ông thợ máy sửa được máy thứ hai chạy và họ mời hành khách lên máy bay trở lại, bay đi Lào. Suốt chuyến bay thấy trời mây gập ghềnh, đầy ‘ổ chim’ (ổ gió), máy bay chao qua, chao lại, mỗi lần máy bay thụt hẫng xuống lại làm thót cả bụng. Ngồi cầu mong sao cho máy bay chóng đáp xuống. Mấy tuần sau về nhà nghe tin có một chuyến bay cùng lộ trình này bị rớt.

Tuy nhiên đi máy bay ở Mỹ yên chí hơn. Máy bay nhỏ là phương tiện chính của dân Alaska. Có nhiều loại máy bay nhỏ như máy bay taxi, máy bay bụi (bush plane) do phi công bụi lái, đậu xuống bất cứ chỗ nào thuận lợi cho dân đi câu cá, đi săn và máy bay phao, máy bay nổi (float plane) hay thủy phi cơ ngoạn cảnh. Loại máy bay phao này có thể đáp xuống nước và băng hà nên an toàn nhất.

Tôi quyết đinh dùng máy bay phao của hãng Wings Airways để quan sát Juneau trừ trên cao.

Tự đi lấy một mình, tiết kiệm được cả trăm Mỹ kim.

clip_image011

Máy bay phao ngoạn cảnh.

Máy bay lượn trên bầu trời cho du khách xem những đỉnh núi tuyết băng và một vùng rộng lớn băng tuyết vạn niên trên đỉnh núi Juneau, từ đó đổ ra hơn 30 băng hà.

clip_image013

Vùng băng tuyết Juneau, nguồn sinh ra hơn 30 băng hà (ảnh của Trung Tâm Khách Viếng Thăm, Juneau).

clip_image015

Một dòng sông băng nhìn từ trên xuống (ảnh của tác giả).

clip_image017

IMG_3709

Một băng hà ‘còn sống’ đang chảy chậm ‘slow motion’ nhích từng tí một, mắt thường không thấy (ảnh của tác giả).

Băng hà còn sống, phần đầu mép tan chẩy của băng hà  tan ít hơn là sự di chuyển tới trước khác với băng hà  có phần đầu tan và soi lở nhiều hơn là tiến tới , đây là băng hà  đang thụt lùi, đang chết dần.

Băng hà lùi này phía trước có vách dựng đứng bạc trắng hay xanh lơ vì băng ở đầu dòng sông bị sụt lở dần dần với thời gian.

clip_image019

clip_image021

Băng hà đầu bạc, xanh lơ đang chết dần, đang thụt lùi vì băng ở đầu dòng bị sụt lở dần dần với thời gian (ảnh của tác giả).

Nhiều lúc máy bay xà sát xuống gần như chạm tới mặt băng nhìn thấy rõ những chỗ nứt nẻ và viền bờ sỏi đá, đất mầu đen (moraine) của dòng sông băng.

Sau mấy vòng lượn đi lượn lại trên trời cho du khách ngoạn cảnh, máy bay đáp xuống Taku Glacier Logde nghỉ và ăn trưa. Như đã biết, Taku là tên một chi tộc Tlingit. Lodge là nhà tạm trú, chỗ trú chân trong rừng núi đôi khi dùng như một trang trại để đi săn hay câu cá. Nhà trại Băng Hà Taku do bác sĩ Harry C, DeVighne, một bác sĩ của công ty Mỏ Vàng Alaska Juneau dựng lên năm 1923. Nhà được dùng làm trại đi câu và săn bắn. Năm 1930, bà Erie L. Smith thăm nơi đây bằng du thuyền ’Stella Maris’. Bà là con gái của một đại chủ khai thác gỗ nổi tiếng ở Michigan. Bà mua lại căn nhà trại này dùng làm nhà ở về mùa hè và mùa đông. Trải qua tay nhiều người, năm 1971 Ron Maas ở Juneau mua lại. Năm1979 Maas làm thành nơi cung cấp dịch vụ Cá Hồi Hoang Dã Nướng và Bay Ngoạn Cảnh (Wilderness Salmon Bake & Scenic Flight). Năm 1993 Maas về hưu bán lại cho một cặp vợ chồng, chủ nhân một thương vụ taxi hàng không. Hai người này thành lập hãng Wings Airways và tiếp tục cung cấp dịch vụ cho tới hiện nay.

clip_image023

Nhà trại Băng Hà Taku và bảng cảnh báo: Coi Chừng Gấu.

clip_image025

Băng hà Taku, trước nhà, bên kia sông Taku.

clip_image027

Phòng khách.

Trong các vật trang trí trong nhà có ảnh Libby Riddles và các trang phục của bà.

clip_image029

Ảnh và các trang phục của Libby Riddles, người nữ đầu tiên thắng giải Iditarod.

Bữa ăn trưa chủ yếu là món cá hồi hoang dã nướng Wilderness Salmon Bake, ăn thả dàn. Cá mới được đánh bắt ở dòng sông Taku trước nhà.

clip_image031

Cá hồi mới đánh bắt từ sông Taku nướng da dòn.

Tôi thường không thích salmon vì ăn ở ‘hạ giới’ là cá hồi nuôi, thịt quá nạc và mủn vì đông lạnh. Tuy nhiên ở đây, thịt cá hồi tươi sống ngoài thiên nhiên hoang dã thịt béo và rắn chắc, nướng da dòn với mật ong rừng và sốt các quả viên tròn (berries) mọc hoang trong rừng, ăn tuyệt cú mèo.

Ăn xong chúng tôi được hướng dẫn đi bộ trong rừng, học hỏi về cây cỏ và chim thú hoang ở vùng này. Về mùa xuân, đây là chỗ ngỗng trời Canada trở về. Đây cũng có rất nhiều chim ưng đầu sói. Rừng có gấu đen, hươu cây mose (ăn nhánh, vỏ cây)… Dưới sông có cá hồi, hải cẩu…

Mới vào đầu mùa nắng nên rêu xanh còn phủ kín cành cây.

clip_image033

Rêu phủ kín cành cây.

Nhưng loài dương xỉ (fern) đã thức dậy sau mùa băng giá, đang hòa tấu vĩ cầm chào mừng mùa nắng ấm trở về. Những cây dương xỉ non (frond) nhô khỏi mặt đất, đầu cuộn tròn lại trông như hàng ngàn đầu cây đàn vĩ cầm gọi là fiddlehead. Rung rung trong gió nhẹ trông như một dàn đại hòa tấu vĩ cầm đang chơi nhạc mừng nắng ấm trở về.

clip_image035

Dương xỉ non đang hòa tấu vĩ cầm chào mừng mùa nắng ấm trở về.

Đầu vĩ cầm này dùng làm rau ăn có chứa nhiều chất kháng oxy-hóa, omega 3, omega 6, nhiều sắt và chất sơ.

Những loài cây rừng có quả viên tròn (berries) như blue berry, cranberry… mọc dại đang ra hoa.

Chúng tôi may mắn đụng đầu với một con gấu đen trong rừng.

clip_image037

Một con gấu đen đang rình săn… người!

Những cây phía trước là cây ‘chùy quỉ sứ’(devil’s club) được dân bản địa dùng trị thấp khớp.

Nhiều người thích thú nhưng nhiều người lo ngại muốn bỏ chậy.

Người hướng dẫn viên cho biết khi đương đầu gặp gấu đừng bỏ chậy, chúng cho là mình có ý gian nên sợ mà bỏ chậy. Phải bình tĩnh giơ hai tay lên cao, không phải là đầu hàng, mà để cho gấu thấy mình không có vũ khí (giống như khi bị cảnh sát thổi phạt, hai tay phải để lên trên tay lái cho các ông cớm thấy tay không, không có vũ khí) và nói to, trò chuyện với gấu. Nghe xuôi ta gấu sẽ bỏ đi. Còn không lọt tai, gấu vẫn tiến lại gần đe dọa thì hai tay ôm sau gáy nằm xuống đất, cong tròn người lại giả vờ chết. Gấu đến ngửi mà thấy là loại người không hại gấu, chúng sẽ bỏ đi. Tôi nói đùa trong đầu, nếu nó ngửi một ông bà Á châu nào thích uống mật gấu, hành hạ dã man loài gấu để lấy mật như ở Việt Nam thì chắc chắn nó moi gan móc mật người đó ra để báo thù cho loài gấu.

Sau khi đi bộ trong rừng và xem thác nước về, một ngạc nhiên đến giật mình là một con gấu đen đang ăn phần cá hồi nướng còn lại ở lò nướng cá. Con gấu này trông giống con gấu vừa thấy trong rừng.

clip_image039

Con gấu đến lò nướng cá Hồi thưởng thức phần còn lại.

Bây giờ mới hiểu rõ những con gấu ở đây đã được ‘nuôi’ nên khi ngửi thấy mùi cá nướng, chúng tìm đến, chờ cho du khách ăn xong và đi chơi, chú đến ăn phần của mình. Có một chú gấu nổi tiếng nhất tên là ‘Mặt Sẹo’ đã đến ăn cá nướng thường xuyên suốt trong 17 năm liền. Năm 2002 không thấy Mặt Sẹo trở lại nữa.

clip_image041

Ăn xong chú trở về rừng nhưng nghe thấy một du khách lớn tiếng gọi vợ đến xem gấu: ‘honey, honey, honey’. Nghe honey chú gấu dừng chân ngoảnh lại…

Hết phần còn lại của buổi xế trưa tôi ngồi một mình đối diện với băng hà Taku.

clip_image043

Ngồi đối diện với băng hà Taku.

Ngồi đây nghe vũ trụ tuần hoàn, thấy cái vũ trụ con trong thân xác mình hòa nhập hài hòa với cái vũ trụ lớn bao la. Trời đất  thanh tịnh.

Ngồi nghe thinh lặng nói lời vô thanh.

Ở đây tinh khiết vô cùng.

Đời ta trắng Eskimo

(Alaska Trắng).

Từ khi chuyển qua viết khảo cứu về cổ sử, trống đồng nòng nọc, âm dương, ngôn ngữ học… tôi ít khi làm thơ. Bây giờ ngồi đối diện với băng hà, tôi lại tìm lại được hứng thơ…

Yêu em trắng giải băng hà,

Trắng từ thiên cổ, trắng già muôn năm…

Khi trở về, máy bay đáp xuống nước thật êm, êm như trên nệm nhung lụa, khác xa máy bay đáp xuống mặt đất.

Bay trên vùng băng tuyết bao la Juneau, nguồn sinh ra của hơn ba mươi băng hà là một trải nghiệm một đời, một kỷ niệm nhớ đời.

Trên đường trở về, đi ngang qua Công Viên Biển, ở đây có tượng nàng chó Patsy Ann.

clip_image045

Patsy Ann đẻ ở Oragon ngày 12 tháng 10 năm 1929 và tới Juneau khi còn là một cô cún. Patsy chết ngày 30 tháng 3 năm 1942.

Ngày hôm sau Patsy chết, một nhóm đông đưa đám ma thủy táng Patsy, quan tài được thả xuống kênh biển Gastineau, cách chỗ tượng này không xa. Chính chỗ này, Patsy đã chờ kiên nhẫn những con tầu vào cảng Juneau dù trời mây mù hay nắng ấm hoặc bao phủ bởi tuyết rơi.

Năm 1934, tỉnh trưởng Juneau chọn Patsy Ann làm Viên Chức Đón Chào Chính Thức những khách đến tỉnh Juneau, Alaska.

Patsy bị điếc bẩm sinh nhưng nó vẫn cảm biết được những con tầu sắp đến từ đằng xa, thật xa, nó phóng tới cầu tầu ngồi chờ. Nó không bao giờ sai. Một lần một đám đông đứng chờ tầu đến ở một cầu tầu. Nó nhìn đám đông thương hại, ra hiệu đi theo nó, rồi chậy tới một cầu tầu khác cách xa đó rất xa, ngồi chờ. Mọi người không tin không đi theo nó nhưng nó đã đoán biết không sai, con tầu đã đến đúng cầu tầu nó ngồi chờ.

Giữa những chuyến tầu, Patsy làm bạn với những người trong tỉnh. Patsy được chụp ảnh còn nhiều hơn con chó Rin Tin Tin. Hình của Patsy in trên bưu ảnh và du khách đến Juneau không thể không tìm gặp Patsy. Một tác giả tại đây đã viết một quyển sách nhỏ về Patsy.

clip_image046

Nàng Patsy Ann chụp với con tầu đang vào bến.

Năm mươi năm sau khi chết tượng Patsy Ann được dựng tại đây. Nó vẫn mãi mãi chào đón hàng trăm ngàn du khách mỗi năm đến từ các tầu tuần dương du lịch tới Juneau giống như các du khách đã được chào đón từ năm 1930.

Về tới tầu, còn kịp nghe Liddy Riddles nói chuyện về cuộc đua chó kéo xe lướt tuyết Iditarod (tên có gốc từ tiếng thổ dân Ingalik là Halditarod, tên một dòng sông). Bà là người nữ đầu tiên đã thắng giải Iditarod Trail Sled Dog Race ngày 20-3-1985.

Đường đua dài trên 1.000 dậm Anh từ Anchorage tới Nome, Alaska. Đây là tuyến đường lịch sử ngày xưa dùng để đưa thư và vận chuyển đồ tiếp liệu, thuốc men. Con đường đua đi qua vùng tuyết hoang dã đẹp cực kỳ và cũng gian khổ, hiểm nguy nhất qua những núi đồi hiểm trở, rừng rậm, sông hồ đóng băng, những vùng đồng băng, bờ biển gió táp, bão tuyết mịt mù, lạnh giá hàng chục độ dưới không độ…

Tối nay tầu rời Juneau đi đến Skagway.

(còn nữa).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: