MƯƠI ĐIỀU VỀ ALASKA, ĐẤT MẶT TRỜI NỬA ĐÊM (phần 1).

(*Nếu cần bấm hai lần vào tựa bài để mở bài).

 MƯƠI ĐIỀU VỀ ALASKA, ĐẤT MẶT TRỜI NỬA ĐÊM.

(phần 1).

Nguyễn Xuân Quang

Trở lại thăm Alaska lần này chúng tôi khởi đầu đi bằng tầu tuần dương (oceanic cruise) du lịch rồi đi thêm sâu vào nội địa bằng đường bộ và xe lửa. Alaska chỉ đi thăm miền duyên hải phía Tây Nam bằng tầu tuần dương du lịch chưa thưởng thức hết được cái hùng vĩ của thiên nhiên vùng đất mà dân bản địa gọi là Alyeska, vùng Đất Vĩ Đại (Great Land).

1. Tổng quát

Alaska là tiểu bang thứ 49 của Hoa Kỳ, nằm ở cực Tây Bắc của Bắc Mỹ, không dính với 48 tiểu bang còn lại phía dưới (Lower 48).

Alaska có nhiều biệt danh: ‘Great Land’ dịch từ tiếng thổ dân Aleut Alyeska có nghĩa là Đất Vĩ Đại, Đất Mặt Trời Nửa Đêm (Midnight Sun Land), Đất Tiền Phương Khai Phá Cuối Cùng (Last Frontier), ‘Hộp Băng Đá của Seward’ (‘Seward’s Icebox’; Seward là bộ trưởng ngoại giao Hoa Kỳ đóng vai chính trong vụ mua Alaska của Nga)….

Alaska là tiểu bang lớn nhất nhưng ít dân cư nhất Hoa Kỳ. Diện tính khoảng 586.412 dậm vuông (1.477.300 km2) với dân số trên 700.000 người, tính ra mỗi đầu người có 91 dậm vuông.

clip_image002

(nguồn: snipview.com).

Alaska phía đông giáp Yukon và British Columbia của Canada, phía tây giáp Biển Chukchi, phía bắc giáp Biển Bắc Cực, phía Nam giáp Vịnh Alaska và Biển Thái Bình Dương.

.Cờ Alaska:

clip_image003

Cờ Alaska.

Lá cờ do cậu bé Benny Benson 13 tuổi học lớp 7 gốc người bản địa Aleut lai Thụy Điển thiết kế. Cậu giải thích mầu xanh là mầu trời Alaska và mầu hoa forget-me-not (lưu ly thảo), hoa biểu của Alaska. Sao Bắc Đẩu (North Star) là Tương Lai của Alaska, là bang ở miền cực bắc của liên bang. Chòm sao cái môi (vá) (dipper) còn gọi là Gấu Lớn (Đại Hùng Tinh) biểu tượng cho Sức Mạnh. Gấu cũng là một loài thú thấy nhiều ở Alaska.

.Bài hát biểu tượng của tiểu bang:

Dựa vào ý nghĩa lá cờ, Marie Drake làm một bài thơ và Elinor Dusenbury phổ thành bài hát lá cờ tiểu bang. Bài hát trở thành bài hát biểu tượng của Alaska:

clip_image005

(ảnh của tác giả).

Tám ngôi sao vàng trên nền mầu xanh.

Cờ mang ý nghĩa rành rành,

Mầu xanh biển cả, mầu xanh chiều trời.

Mầu xanh hồ núi, hoa đồi.

Vàng là giầu mộng ‘sao đô’(1) một thời.

Vàng là kim quí suối đồi.

Những sao phương Bắc sáng ngời không trung.

Là chòm sao Vá, Đại Hùng,

Đèn trời Bắc Đẩu là phương hướng đồ.

Đơn sơ, cờ chỉ là cờ

Tiền phương khai phá cõi bờ cuối sau.

(tác giả phỏng dịch).

(1) sao-đô’ là sourdough chỉ người kỳ cựu, dân gốc gác Alaska. Sau này chỉ dân thường trú hay những người đã sống ít nhất bốn mùa ở Yukon.

Tên sourdough phát gốc từ thứ meo làm bánh mì mà những người tiên phong, khai phá mang theo khi đi tìm vàng. Dough là bột nhồi làm bánh [donut có gốc là doughnut, bánh làm bằng bột nhồi dough, lúc đầu có hình viên tròn, hạt tròn (nut) về sau có hình vành tròn có lỗ hổng ở giữa trông giống cái nút ốc (nut) vặn vào bù lon]. Bột nhồi (dough) có meo và lactobacilli tạo ra vị chua chua (sour) của bánh mì.

.Khẩu hiệu tiểu bang:

Phương Bắc hướng về Tương Lai.

.Chim Biểu của tiểu bang:

Chim biểu này dân dã gọi là Gà Tuyết ‘snow chicken’, gọi theo tên động vật là willow ptarmigan, một loài chim thuộc họ nhà gà hoang ở Bắc Cực (và ở vài nơi khác), sống trong vùng rừng cây liễu hay đồng cỏ hoang Bắc Cực.

clip_image007

Gà tuyết Alaska (ảnh của tác giả).

Về mùa hè, lông có mầu nâu nhưng về mùa đông đổi thành mầu trắng. Chân có lông giống chân thỏ nên có tên họ là lagopus (lago-, thỏ, pus, chân).

Ta thường nghe dân Alaska nói diễu để nhớ cách viết tên loài này không bị sai là không một ai có thể nghe thấy được con ptarmigan đi tè vì nó đi ‘pi’ rất im lặng. Chữ p (pi) đầu của tên ptarmigan là chữ p câm (silent p).

.Cá biểu của tiểu bang:

Cá hồi vua (King salmon).

clip_image009

Tượng cá hồi vua ở Suối cá hồi, Ketchikan (ảnh của tác giả).

Cá hồi vua là loại cá hồi lớn nhất có chứa dầu Omega 3 nhiều nhất trong 5 loại cá hồi ở Alaska, còn có tên gọi là Chinook.

.Hoa biểu

Lưu ly thảo forget-me-not.

clip_image011

Forget-me-not (ảnh của tác giả).

.Địa khai

Mammoth lông len.

clip_image013

Ngà mammoth chụp tại Bảo Tàng Viện Anchorage (ảnh của tác giả).

.Đá biểu tượng của tiểu bang:

Ngọc thạch (nephrite jade).

clip_image015

Tảng ngọc thạch nặng 5.114 cân Anh tìm thấy khoảng 30 dậm ở phía bắc con suối Dahl, chi lưu của sông Kobuh, Alaska.

Tảng ngọc thạch này để trước cửa phòng thông tin du khách Anchorage cho mọi người thưởng lãm mà không sợ bị giới chức lãnh đạo, quyền thế ăn cắp. Đây là bằng chứng cho thấy giới chức lãnh đạo, quyền hành Hoa Kỳ quả thật rất sợ bị tội ăn cắp, biển thủ, tham ô.

.Côn trùng:

Các em học sinh tiểu học đã chọn con chuồn chuồn bốn đốm đen bay là là mặt nước làm loài côn trùng biểu tượng cho tiểu bang, đánh bại các loài khác được người lớn đề nghị là muỗi, bươm bướm và ong bầu.

clip_image017

(nguồn: Jean Francois).

Ta thấy tinh thần các nhà lãnh đạo Alaska rất trọng ý kiến của các học sinh trẻ như chọn lá cờ, côn trùng do các em đề nghị làm bang biểu, khác hẳn ở các nơi khác chỉ do những người tự cho mình là đỉnh cao trí tuệ toàn quyền định đoạt.

.Thú đất:

Hươu vỏ cây moose.

clip_image019

Một con hươu ăn vỏ cây còn tơ (ảnh của tác giả chụp ở Công Viên Quốc Gia Denali).

Moose có nguồn gốc ngôn ngữ Algonquian moos, moz, mooz có nghĩa là lột, bóc vỏ cây. Theo biến âm mẹ con m=m, ta có mos = mọc, mộc (cây). Theo m=b (mồ hôi = bồ hôi), ta có có moo = bố (vải làm bằng vỏ cây) và mos- = móc = bóc. Loài hươu moose này móc, bóc vỏ cây ăn vào mùa đông, vào mùa xuân và mùa hè ăn các cành bụi cây nhỏ thấp, chúng thích nhất là loại cây liễu Aslaska. Cây liễu này có nhiều vitamin C và có Aspirin. Con đực mang cặp sừng khổng lồ nặng cả tấn trên đầu nên cần Aspirin cho khỏi nhức đầu, mỏi cổ!

Moose là hươu vỏ cây.

.Loài có vú biển:

Cá voi đầu cung (bowhead whale).

.Khoáng sản:

Vàng.

Alaska có vàng và đã tạo ra các cuộc đổ xô đi tìm vàng,  hàng ngàn người chết trong băng tuyết.

.Thể thao:

Môn thể thao biểu tượng của tiểu bang là đua chó kéo xe lướt tuyết (dog mushing). Nổi tiếng nhất là Dog mushing Iditarod và Rondy World Championship Sled Dog Race.

Tầu của chúng tôi khi tới Juneau được đoàn chó mushing kéo vào bến (dĩ nhiên chỉ là tượng trưng thôi).

clip_image021

Tầu tuần dương du lịch đến Juneau được đoàn chó mushing kéo vào bến (ảnh của tác giả).

.Thực vật

Cây tùng Sitka (spruce).

.Chó:

Chó Malamute Alaska.

clip_image023

clip_image025

(ảnh của tác giả).

Chó này rất đẹp có mắt xanh lơ, có lịch sử lâu đời nhất trong các loài chó ở Alaska, các nhà khảo cổ học xác thực chúng đã có mặt từ thuở con người đầu tiên định cư tại đây, khoảng 5.000 năm trước. Chó giúp dân Alaska qua mọi thời đại. Ngày nay vẫn được dùng trong các cuộc thám du Bắc Cực bởi vì chúng chịu đựng được lạnh, không cần mang giầy vớ, mặc áo hay nằm ổ rơm.

Dĩ nhiên loài chó này được dùng nhiều trong mushing.

. Đất biểu tượng Alaska.

Đất Tanana gọi theo tên sông Tanana được chọn làm đất biểu tượng của Alaska vì rất phì nhiêu. Thực vật trồng ở đây đều khổng lồ như bí ngô nặng tới ngàn cân Anh, cà rốt nặng 19 cân Anh, bắp cải nặng 106 cân Anh…

clip_image027

2. Vài Dòng Lịch Sử.

Dựa theo văn hóa và ngôn ngữ dân bản địa Alaska được chia ra làm 6 nhóm chính: Unangan/Aleut, Sugpiaq/Alutiiq (Eskimos Thái Bình Dương), Yupiit (Eskimos Bering), Inupiaq (Eskimos Bắc), Athabascans (Thổ dân Mỹ châu Nội địa) và Tlingit, Haida (Thổ dân duyên hải đông nam) (Tlingit đọc là Klingit có nghĩa là Người Thủy Triều và Haida có nghĩa là Ngưòi. Haida biến âm với Ainu, Hán Việt gọi là Hà Di, thổ dân ở phía bắc nước Nhật cũng có nghĩa là Người).

Lưu Ý

Từ Eskimo được tin là có nguồn gốc từ ngôn ngữ Algonqian có nghĩa là ‘người ăn thịt sống’. Tại Aslaska từ này được dùng từ năm 1830 để chỉ những người sống ở Bắc Cực nhưng tại Canada và Greenland từ Inuit (có nghĩa là People, Người) được dùng thay thế cho Eskimo. Dân bản địa Alaska thích dùng từ Yup’ik (‘real people’). Từ Eskomo vẫn dùng ở đây có mục đích chỉ các tộc người ở mạn Bắc Cực dựa theo vị trí địa lý.

Con người di cư tới Alaska được cho là từ khoảng giữa 50.000 năm và 15.000 trước đây trong thời băng đá cuối cùng. Lúc đó mực nước biển thấp hơn ngày nay đến 350 bộ khiến vùng Tây Bá Lợi Á nối liền với phía Tây Alaska bằng một cầu đất đồng cỏ gọi là Bering. Làn sóng di dân đầu tiên gọi là Người Thổ Dân Mỹ châu Cổ đại (Paleo-Indians). Họ đi theo các đoàn voi khổng lồ mammoth, bò hoang Bắc Mỹ (bison, thường gọi lầm là buffalo và dịch lầm theo là trâu) và cả các loài thú ăn cỏ lớn khác. Những đoàn người này được tin là phần lớn xuôi nam xuống Bắc, Trung, Nam Mỹ qua một thời gian nhiều ngàn năm. Các bằng chứng khảo cổ học về người cổ đại này rất hiểm hoi, chỉ tìm thấy ở phía bắc sông Yukon.

Tổ tiên dân bản địa Alaska hiện nay được cho là do những đợt di cư muộn sau này khoảng từ 15.000-5.000 năm.

Ngôn ngữ dân bản địa Alaska chia ra làm hai họ ngôn ngữ chính: Eska-Aleut (gồm Aleut và Eskimo) và Na-Dene (gồm Athabascan, Eyak và có thể cả Tlingit). Ngôn ngữ Athabascan gồm vùng Bắc, British Columbia (Canada), California cũng bao gồm cả Apache và Navajo miền Tây Nam Hoa Kỳ. Hai họ ngôn ngữ này cho thấy Alaska là ngã tư đường của lục địa Mỹ châu.

clip_image029

Bản đồ các sắc dân và ngôn ngữ bản địa Alaska.

Người Eskimo Alaska liên hệ di truyền với người Tây Bá Lợi Á như người Chukchi chẳng hạn (có lẽ những người Tây Bá Lợi Á và Alaska này cùng phát xuất từ Đông Nam Á đi lên rồi tách ra làm hai, một nhánh đi về phía Tây Bá Lợi Á và một nhánh đi qua Bering sang Bắc Mỹ).

Dân Alaska nội địa liên hệ di truyền nhiều với thổ dân Mỹ châu. Đây có thể là đám dân ở lại trong nội địa, không xuôi nam xuống Bắc, Trung, Nam Mỹ châu.

Thời Thuộc Địa.

Vào khoảng thế kỷ 17, những người Nga đầu tiên bị bão tấp vào vùng đất Alaska và rồi họ định cư ở lại nơi mà ngày nay là đảo Kodiak.

Người Âu châu đầu tiên tới Alaska là người Tây Ban Nha vào khoảng 1774-1800. Năm 1789 các pháo đài của Tây Ban Nha xây tại vùng biển hẹp Nootka. Ngày nay còn dấu vết Tây Ban Nha là tên các vùng như vùng biển hẹp Valdez, Bucaredi và Cordova. Vào đầu và giữa thế kỷ 19 các công ty Nga khai thác lông thú bành trướng chính sách thực dân. Sitka trở thành thủ đô của Nga ở Alaska. Tuy nhiên Nga không bao giờ chiếm trọn được hết cả Alaska và không khai thác được nhiều lợi nhuận.

Tiểu Bang Mỹ.

Ngoại trưởng William H. Seward của Hoa Kỳ mua Alaska của Nga. Lúc đó mọi người gọi là cái Khùng Điên của Seward (Seward’s Folly) vào năm 1867 với giá 7.2 triệu Mỹ kim, chỉ có 2 xu một acre.

clip_image031

Tấm ngân phiếu mua Alaska (ảnh của tác giả).

Lúc đầu Alaska được quân đội quản trị lỏng lẻo. Sitka vẫn là thủ đô, là nơi duy nhất có người Hoa Kỳ trú ngụ.

Khởi từ năm 1890 đến 1910, những cuộc đổ xô đi tìm vàng ở Alaska và Yukon (Canada) mang tới hàng ngàn ngàn các thợ mỏ, dân đi tìm vàng và các người định cư tiên phong.

clip_image032

Thợ mỏ và dân tìm vàng leo con đường mòn Chilkoot trong cuộc Đổ Xô Đi Tìm Vàng ở Klondike, 1898.

Alaska chính thức trở thành lãnh địa vào năm 1912. Thủ đô được dời về Juneau.

Các di dân từ Norway, Thụy Điển bắt đầu tới lập nghiệp ở vùng Tây Nam Alaska để đánh cá và khai thác gỗ.

Thời Thế Chiến thứ II ba đảo nhỏ thuộc quần đảo Aleut bị Nhật chiếm đóng.

Alaska trở thành những căn cứ quân sự tiền đồn của Hoa Kỳ. Sự xây dựng các căn cứ quân sự này giúp gia tăng dân số ở vài thành phố Alaska.

Ngày 3, tháng 1, 1959, Alaska chính thức tuyên bố là một tiểu bang Hoa Kỳ.

3. Cốt Lõi Văn Hóa

Lòng tin chính của dân bản địa Alaska là tôn thờ thiên nhiên, người Tây phương thường cho là thờ thần vật (animism) (với nghĩa miệt thị). Sống trong một môi sinh khắc nghiệt của thiên nhiên nên sự thờ thiên nhiên, thần vật của người Alaska rất mãnh liệt vì đây là một vấn đề hiện hữu, sống còn. Người bản địa Alaska coi vũ trụ, muôn sinh và con người là một cá thể: cá thể người (human person) và không người (non human person). Hai cá thể này là một. Ví dụ hình vẽ hải cẩu dưới đây:

clip_image034

Người hải cẩu hay hải cẩu mặt người (Mũi đất Vancouver, thế kỷ 19).

Tôn kính và thờ phượng là cột trụ để bảo đảm sự trở lại của những thứ không phải là người trong tương lai và bảo tồn còn mãi mãi về sau. Con ngưòi và thiên nhiên sống hài hòa với nhau.

Họ cũng tin có cõi người sống và cõi người chết, có sự tái sinh.

Sự thành quả tái sinh của muông thú như hải cẩu, cá hồi, cá voi và các động vật, cây cỏ khác bảo đảm sự sống còn của con người hiện thời và các đời sau. Sự tồn tại chỉ hoàn tất được bằng sự tôn kính, bằng các hành vi thờ phượng, bảo tồn. Ví dụ như trước khi giết một con vật họ đọc lời cầu nguyện hóa kiếp cho con vật. Họ ném trả bong bóng hải cẩu xuống biển khi giết thịt con vật, ném trả xương cá hồi xuống dòng suối để cầu mong chúng tái sinh.

Sự tương kính này chính là quan niệm bảo vệ môi trường sống mà con người được cho là văn minh ngày nay mới nhận ra.

Quan niệm con người và vũ trụ là một và sự tái sinh này chính là một hình thức của vũ trụ giáo. Vũ Trụ giáo thấy rất rõ trong niềm tin của họ. Ví dụ rõ nhất thấy qua kiến trúc các ngôi nhà cộng đồng, nhà đình, nhà làng.

Khái niệm nòng nọc, âm dương thấy rõ qua kiến trúc hai ngôi nhà nam và nữ của tộc Qasgiq.

man house

Nhà phái nam (ảnh của tác giả chụp tại Trung Tâm Văn Hóa Truyền Thống ở Anchorage).

Nhà phái nam này là một hình thức nhà đình của Việt Nam. Nhà đình là nhà đinh (con trai, đàn ông, người Mường gọi là nhà Lang cũng có nghĩa là con trai, phái nam). Nhà có hình tháp cụt đầu mang dương tính của phía nọc âm giống như những tháp cụt đầu của Maya (theo dòng nọc âm thái dương), trong khi tháp nhọn đầu mang tính nọc dương của ngành nọc dương thái dương.

Nhà này giống như những ngôi nhà nọc, mặt trời tiền thân của nhà đình Việt Nam thấy trên trống Ngọc Lũ I và các trống họ hàng. Ta có thể gọi là nhà lang, nhà làng.

clip_image038

Nhà nọc, mặt trời, nhà lang trên trống ngọc Lũ I.

Nhà nữ có mái vòm mang âm tính.

nha nang

Nhà phái nữ (ảnh của tác giả).

Đây là nhà nòng, không gian giống như nhà nòng không gian có mái vòm trên trống Ngọc Lũ I và các trống họ hàng. Ta có thể gọi là nhà nàng.

clip_image042

Nhà nòng, không gian, nhà nàng trên trống Ngọc Lũ I.

Nòng nọc, âm dương sinh ra lưỡng nghi, tứ tượng, tam thế. Tam thế diễn tả bằng Cây Vũ Trụ thấy rõ qua cấu trúc của ngôi nhà làng Haida dưới đây.

clip_image044

Cấu trúc một căn nhà Haida cho thấy các tầng vũ trụ, tam thế

(theo Nabokov và Easton).

Lưu ý trụ chính giữa nhà là Cây Vũ Trụ. Trên là cõi Trời, Thượng Thế, nền nhà là Trung Thế với bốn hướng ứng với tứ tượng và đầu dưới, rễ Cây Vũ Trụ là cõi âm, Hạ Thế.

Tam thế thấy rõ qua một điêu khắc ở Anchorage, dưới có tấm bảng đồng tưởng niệm William Seward, người đã mua Alaska từ Nga:

clip_image046

Tượng ‘Tam Thế’ phần trên có trời, trăng là cõi trời hay vũ trụ, thượng thế, phần giữa có rừng cây tùng, bách diễn tả cõi đất hay trung thế và phần dưới có hình cá là cõi nước hay hạ thế (chụp tại Anchorage).

Thầy mo, thầy pháp, đồng bóng Shaman giữ một vai trò cột trụ trong đời sống tâm linh của họ. Shaman có thể là phái nam hay nữ. Các shaman là trung gian giữa con người và thế giới thần linh, chữa bệnh, tẩy trần, trừ tà ma, giải hòa, tiên đoán tương lai, thời tiết và quyết định cả chiến tranh…

4. Sự Tương Đồng với Cổ Việt.

Sẽ có bài viết riêng ở đây chỉ xin nêu ra vài điểm chính.

Những tộc người từ Đông Nam Á đi lên và dừng lại ở Alaska có những sự tương đồng với người cổ Việt Đông Nam Á như sau:

.có DNA Á châu liên hệ với cổ Việt Đông Nam Á.

.có ngôn ngữ liên hệ với cổ Việt.

Ví dụ các từ chỉ sông, nước đều có gốc na như sông Tanana, Talkeetna, susitna… liên hệ với gốc Việt ngữ na- là nước như (lã, nước ngọt), nác, nát (có nhiều nước như nấu cơm ‘trên sống dưới khê, tứ bề nát bét’)…; kon cũng có nghĩa là sông như Yukon là Sông Lớn, kon ruột thịt với Việt ngữ kông, sông như Mê Kông là Sông Mẹ; như đã nói ở trên moo = bố (vải vỏ cây), bóc (vỏ cây); caribou, phát gốc từ ngôn ngữ Micmac (Algonquian) kaleboo có nghĩa là ‘scratcher’ (cào, bới) vì loài này về mùa đông bới tuyết để ăn cỏ, rêu. Ta thấy car-, kal- biến âm với Việt ngữ cào: car(ibou) = kal = cào. Caribou là hươu cào.

…..

Nhiều ngôn ngữ thổ dân Mỹ châu có những từ tương đồng với Việt ngữ. Rõ nhất là ngôn ngữ Maya ruột thịt với Việt ngữ (Tiếng Việt Huyền Diệu).

.Họ tự nhận mình là Người Inupiaq, Inuit, Yup’ik (Người Thứ Thiệt), Haida giống như chúng ta người Việt là Man Mán Mường có nghĩa là Người.

.theo thần giáo shamanism tương tự cổ Việt và họ cũng có bà đồng bên cạnh ông cốt như Việt cổ.

.theo Vũ Trụ Tạo Sinh, Vũ Trụ giáo như đã nói ở trên giống như Việt Nam.

.Thờ Totem.

Từ totem có gốc từ ngôn ngữ Ojibway ododem có nghĩa là họ hàng, anh chị em, cùng huyết tộc.

Totem sau dùng rộng ra dưới mọi hình thức có hình tượng thú vật, người, cây cỏ, thần vật siêu nhiên… và dùng cả dưới dạng các cột trụ gọi là trụ totem để làm biểu tượng, biểu hiệu dòng tộc gia đình, một nhóm người, để tôn vinh, thờ phượng, tộc trưởng, tù trưởng, anh hùng, thánh thần, vũ trụ, trời đất, dùng làm ‘sách’ ghi lại gia phả, truyền thuyết, truyện kể, lịch sử…. Trong bài thơ Alaska Trắng, tôi đã viết:

Ngàn năm trang sử cột thờ totem.

và ngay cả dùng để ‘nêu’ tội người khác, ‘lêu lêu’ bêu xấu, làm nhục người khác… Trụ totem có một khuôn mặt là cây nêu của Việt Nam. Ở diện nêu tội, bêu xấu làm nhục người khác, nêu Việt Nam cũng ‘nêu’ tội người khác như ‘Đánh ghen gái góa, cắm nêu ruộng chùa’ (Đánh ghen gái góa thiếu tình và cắm nêu ruộng nhà chùa không có tóc thì… coi như bù) (xem Nêu, ‘Cái Nêu’ Nhân Chủng Học trong Khai Quật Kho Tàng Cổ Sử Hừng Việt).

Hình thức totem này cũng thấy trong cổ Việt qua đồ đồng Đông Sơn. Ví dụ trong đồ đồng Điền Việt  trước các căn nhà tổ, nhà làng cũng có các trụ khắc vật tổ. Căn nhà dưới đây, trụ totem có con rắn, thuộc ngành nòng âm không gian Thần Nông thái âm:

clip_image047

Một ‘đền thờ’ của một tộc rắn Điền Việt có trụ ‘bảng tên’ bộ tộc totem hình rắn trước đền.

Totem Điền Việt này giống hệt như các totem khắc vật tổ thú vật tên của các tộc Tlingit, Haida ở Đông Nam Alaska.

clip_image049

Totem tại làng Saxman, Ketchikan, Alaska.

 Nhiều trống đồng nòng nọc, âm dương của đại tộc Đông Sơn cũng mang một khuôn mặt totem, là trống biểu của ngành, nhánh, đại tộc, tộc của liên bang Hùng Vương. Ví dụ trống Quảng Xương là trống biểu của Văn Lang 100 Lang Hùng gồm hai nhánh Người Chim Cắt Tiên và Người Rắn Dải Rồng. Trống Miếu Môn I là trống biểu của Văn Lang thế gian Hươu Mang Hùng Kì-Sói Lang Hùng Lang. Trống Đông Sơn IV là trống biểu của đại tộc Man Việt dòng Đế Minh. Trống Phú Xuyên là trống biểu của đại tộc Kì Việt dòng Kì Dương Vương. Trống Hòa Bình là trống biểu của đại tộc Lạc Việt, tộc Sấu Dao dòng Lạc Long Quân. Trống Việt Khê là một trong những trống biểu của đại tộc Lang Việt dòng Tổ Hùng (xem Trống Đồng của đại tộc Đông Sơn là Bộ Sử Đồng Của Đại Tộc Việt).

Những mặt nạ của dân bản địa Alaska cũng mang triết thuyết vũ trụ và totem giống như các mặt nạ bằng đồng hay vàng cách đây 5.000 năm của nước Thục (thường gọi là Ba Thục, thật ra Ba và Thục là hai nước) liên hệ với cổ Việt. Đôi khi những mặt nạ của Thục cũng cắm trên các trụ giống như trụ totem của Tlingit, Haida…

tamtinh doi

Các mặt nạ đồng hay vàng của nước

Thục cắm trên các trụ mang hình ảnh cột totem (ảnh của tác giả chụp tại Viện Bảo Tàng Bowers, Quận Cam, Nam Cali).

Totem được cho là có nguồn gốc từ cổ Á châu rồi lan tỏa đi khắp nơi. Totem Alaska cổ khoảng 1.000 năm.

……

.Vẽ Quang tuyến X

Hình vẽ của dân bản địa Alaska đôi khi mang lối vẽ theo quang tuyến X. Ví dụ một căn làng Kwakiutl có con cá voi, thần cõi dưới, vẽ theo lối quang tuyến X thấy rõ trọn bộ xương.

.

clip_image052

Mặt tiền nhà Kwakiutl ở vịnh Alert, British Columbia cho thấy chim sấm sét (lôi điểu), thần cõi trên và cá voi, thần cõi dưới.

Con hải cẩu dưới đây cũng vẽ theo lối Xray:

clip_image053

Hình hải cẩu vẽ theo lối quang tuyến X (Mũi Vancouver, thế kỷ 19).
Lối vẽ Xray này giống như thổ dân Úc châu và trên trống đồng nòng nọc, âm dương của đại tộc Đông Sơn.

clip_image054

Một ngôi nhà nọc, mặt trời trên trống Ngọc Lũ I vẽ theo lối quang tuyến X.

Lối vẽ Xray này thấy ở văn hóa Đông Sơn Việt Nam, Alaska và Úc châu cho thấy ăn khớp với con đường di dân của người cổ từ Đông Nam Á cổ Việt đi lên Alaska và đi xuống Úc châu.
…..
(xem bài viết riêng Sự Tương Đồng Giữa Dân Bản Địa Alaska và Cổ Việt).

(còn nữa).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: