GIBRALTAR, CHỖ Ở CUỐI CÙNG CỦA THỦY TỔ NGƯỜI âU CHÂU NEANDERTHAL.

(*Nếu cần bấm hai lần vào tựa bài để mở bài).

GIBRALTAR, CHỖ Ở CUỐI CÙNG CỦA THỦY TỔ NGƯỜI ÂU CHÂU NEANDERTHAL.

Nguyễn Xuân Quang

Gibraltar chỉ là một mỏm núi đá nhưng là một địa mốc quan trọng từ thượng cổ tới ngày nay. Thời thượng cổ Gibraltar là vùng đất sống của thủy tổ Người Âu châu Neandethal cuối cùng và thời nay là một cứ điểm chiến lược quan trọng kiểm soát cửa ngõ ra vào giữa Đại Tây Dương và Địa Trung Hải.

Hiện nay Gibraltar là lãnh địa hải ngoại của Vương Quốc Anh ở cực nam của bán đảo Iberia, ngay cửa ngõ vào Địa Trung Hải. Gibraltar chỉ rộng có 6 cây số vuông, dân số 300.000 người, có biên giới phía bắc giáp với Tỉnh Cádiz, Andalusia, Tây Ban Nha.

clip_image001

Vị trí Gibraltar (nguồn: istanbul_city_guide.com)

clip_image002

Gibralta nhìn từ trên cao (Wikipedia). Những phần đất bằng quanh mỏm đá là đất lấp biển nhân tạo.

clip_image004

Mỏm Đá Gibraltar nhìn gần (ảnh của tác giả).

clip_image006

Cửa vào eo biển Gibraltar.

clip_image008

Eo biển Gibralta, tại địa mốc chia hai Địa Trung Hải và Đại Tây Dương trên phần đất gần Tangier, Marốc.

clip_image009

Cờ Gibraltar.

Tên Tây Ban Nha Gibraltar phát nguồn từ tên Ả Rập là Jabai TTărig, ‘Núi Tariq’, đặt theo tên tướng Tariq ibn-Ziyad. Trước đó gọi là Mons Calpe, một trong các Trụ Cột Hercules.

Gibraltar được mệnh danh là ‘Cái Nôi của Lịch Sử’.

clip_image011

Gibralta ‘Cái Nôi Lịch sử’ (nguồn webrefs.fr).

Thượng Cổ Sử: Chỗ Ở Cuối Cùng của Nhánh Người Thượng Cổ Âu Châu Neanderthal.

Chứng cớ tìm thấy ở hang Gorham, Gibraltar cho thấy có sự định cư của người thượng cổ nhánh Âu Châu Neandderthal giữa năm 28.000 và 24,000 Trước Dương Lịch.

Xin nhắc lại, các nhà di truyền học chứng minh là con người thượng cổ phát xuất từ Đông Phi, đợt di cư đầu tiên ra khỏi Châu phi khoảng 60.000 năm trước qua con đường phía nam qua Ấn Độ, Đông Nam Á xuống Úc và lên Trung Hoa.

Một nhánh thứ hai muộn về sau đi lên Âu châu lúc đó Âu châu không còn quá lạnh nữa.

Một nhóm nhà di truyền học khác lại cho là nhóm Âu châu không phát xuất trực tiếp từ Phi châu mà chỉ là một cành nhỏ (offshoot) từ nhánh di cư đầu tiên, Nhánh con này đi lên Ấn Độ, Iran để tới Cận Đông và Âu châu.

Dù gì đi nữa thì nhánh Âu châu cũng được gọi là người Neanderthal.

Người Neanderthal Gibraltar được khám đầu tiên và có thể là nhóm người cuối cùng của nhánh người này. Sọ của một người đàn bà khám phá vào năm 1848 tại một mỏ đá ở Gibraltar. Đây là chiếc sọ đầu tiên trong hai chiếc sọ tìm thấy của người Neanderthal. Tám năm sau khi tìm thấy sọ Gibraltar, mới khám phá ra chiếc sọ thứ hai ở làng Neandertal, Đức. Chiếc sọ đầu tiên ở Gibraltar không được nghiên cứu kỹ lúc tìm ra nên chiếc sọ ở làng Neandertal, Đức nhờ nghiên cứu biết được là thuộc nhánh thủy tổ người Âu châu vì thế được đặt tên là nhánh Âu châu Neanderthal theo tên làng Neandertal ở Đức. Vì vậy mặc dầu tìm ra trước và cũng thuộc nhánh thủy tổ người Âu châu mà đành phải chịu gọi là Người Calpican (gọi theo tên Mons Calpe, tên cũ của Gibraltar) hay Gibraltar.

Năm 1926 lại tìm được một chiếc sọ trẻ em gần chỗ chiếc sọ đàn bà ở Gibraltar.

Các cuộc khảo cứu cho thấy có 10 chỗ ở của nhánh người này ở mỏm phía nam của bán đảo Iberia. Đây là chỗ ở đông nhất của người Neanderthal so sánh với bất cứ nơi nào khác ở Âu châu.

Khai quật các hang ở Gibraltar cho biết rõ về đời sống và bối cảnh tiền sử. Lúc đó ở đây là một cánh đồng phì nhiêu, giờ bị chìm xuống biển. Ở đây có nhiều muông thú, cây trái khác với miền bắc Âu châu. Khảo sát xương chim trong các hang động cho thấy người Neanderthal Gibraltar là người đầu tiên biết bắt chim bồ câu ăn thịt.

Về sau vì thay đổi khí hậu dẫn đế sự tuyệt chủng của nhánh người Neanderthal này. Ở những nơi khác người Neanderthal tuyệt chủng trước và Gibraltar là điểm cuối cùng.

Tại Viện Bảo Tàng Gibraltar có trưng bầy những khảo cổ vật về người Neanderthal. Rất tiếc không được phép chụp ảnh. Xin mượn một vài hình ảnh trên internet.

clip_image013

Sọ người Gibraltar 1 là chiếc sọ Neanderthal đầu tiên tìm thấy ở Gibraltar năm 1848.

clip_image014

Đồng 1 pound mang hình chiếc sọ người Neanderthal tìm thấy năm 1848 tại Gibraltar.

clip_image016

Người Neanderthal mô phỏng từ xương cốt của họ.

clip_image018

Một gia đình Neanderthal.

clip_image020

Dấu tích của Người Neanderthal ở Âu Châu và Tiểu Á.

Trong các hang động Gibraltar cũng khám phá ra những hình khắc trên đá của người Neanderthal Gibraltar.

clip_image021

Hình khắc trên đá trong hang Gorham, Gibraltar, Bảo Tàng Viện Gibraltar cho rằng cổ hôn 29.000 năm, thời người Neanderthals sống tại đây (nguồn phys.org, credit: EPA/Stewart Finlayson).

Những hình khắc này hình như đã mang những ẩn ý gì, nghĩa là đã khởi đầu của một biểu tượng.

Sử Hiện Đại

Theo tài liệu, người Phoenix đầu tiên cư ngụ tại đây vào khoảng 950 Trước Dương Lịch. Sau đó theo truyền thuyết Hy Lạp nói vều sự tạo sinh ra eo biển Gibraltar của Heracles thì Gibraltar được cho là một trong những Cột Trụ của Hercules.

Kế tiếp là người Carthage và La Mã. Khi Đế Quốc La Mã xụp đổ, người Valdals kiểm soát một thời gian ngắn, sau đó là Vương quốc Hispania từ 414 SDL chiếm giữ cho tới khi người Hồi chiếm bán đảo Iberia năm 711 SDL.

Ngày nay Tháp Homage của Lâu Đài Moorish xây từ thế kỷ 14 vẫn còn tồn tại.

clip_image022

Tháp Homage của Lâu Đài Moorish (Wikipedia).

Sau đó Gibraltar bị Nasrids của Granada, Marinids của Ma Rốc cai trị.

Sau cùng rơi vào tay vương triều Tây Ban Nha.

Năm 1704 trong Trận Chiến Kế Vị Vua Tây Ban Nha (War of the Spanish Succession), hải đội hỗn hợp Anh-Hòa Lan chiếm Gibraltar dưới danh nghĩa giúp Archduke Charles của Áo muốn trở thành vua Tây Ban Nha.

Năm 1713 nhường quyền kiểm soát Gibraltar cho Anh quốc.

Tây Ban Nha nhiều lần muốn lấy lại như cuộc bao vây 1727 và Cuộc Bao Vây Lớn (1779 đến 1783) nhưng thất bại.

Gibraltar trở thành một căn cứ thiết yếu cho Hải Quân Hoàng Gia Anh và giữ một vai trò quan trọng trước Trận Chiến Trafalgar và trong trận chiến Crimea 1854-56 nhờ vị trí chiến lược.

Vào cuối thế kỷ 19 nhiều thành quách, chiến lũy, đường hầm và hải cảng được cải tiến.

Thế Chiến Thứ II, Gibraltar trở thành một thành trì. Nhà độc tài Francisco Franco ngần ngại không muốn cho Quân đội Đức vào đất Tây Ban Nha để chiếm Gibraltar.

Sau đó Franco đòi lại Gibraltar. Cuộc trưng cầu dân ý năm 1967 hầu hết dân Gibraltar quyết định ở lại với Vương Quốc Anh.

Đáp trả lại, Tây Ban Nha phong tỏa hoàn toàn Gibraltar. Mãi tới năm 1985 trước khi được nhập vào Cộng Đồng Âu Châu, Tây Ban Nha mới bãi bỏ phong tỏa.

Cuộc trưng cầu năm 2002 hầu hết dân Gibraltar cũng vẫn quyết định ở lại với Vương Quốc Anh.

Trong những lần bị Tây Ban Nha bao vây và phong tỏa, binh lính Anh và dân Gibraltar (phần lớn người Tây Ban Nha, Ma Rốc, Ấn Độ…) đã phải sống trong một hoàn cảnh khốn khổ. Phải hứng nước mưa và dùng lương thực khô… Mỏm đá Gibraltar trở thành một pháo đài tử thủ. Như đã nói ở trên, thời thế chiến Gibraltar (và cả ngày nay) là một yếu điểm kiểm soát cửa ngõ ra vào giữa Đại Tây Dương và Địa Trung Hải.

Nhiều ổ đại pháo được bố trí quanh Gibraltar.

clip_image024

Thành quách phòng thủ (ảnh của tác giả).

clip_image026

Một trong những lô-cốt với đại pháo phòng thủ (ảnh của tác giả).

clip_image028

Đại pháo Harding (ảnh của tác giả).

Nhiều con đường hầm trong núi:

clip_image029

Đường hầm trong núi ngày nay chỉ dành cho quân đội (nguồn tripadvisor.co.uk).

clip_image031

Đường Hầm Thế Chiến Thứ II (ảnh của tác giả).

…..

MỘT VÀI ĐỊA ĐIỂM ĐÁNG THĂM VIẾNG.

Cao điểm nhất của viếng thăn Gibraltar là lên tới đỉnh hòn đá. Cách hay nhất là khi lên dùng xe dây treo (cable car) khi xuống thì đi bộ xuống. Lên đỉnh thấy rõ được cả eo biển Gibraltar, hai biển Địa Trung Hải và Đại Tây Dương và toàn cảnh Gibraltar.

Hôm chúng tôi đến, không được may mắn là trời lúc nắng, lúc mưa và gió giật rất mạnh nên xe dây treo khi đi, khi ngừng, chúng tôi sợ bị mắc kẹt trên đỉnh núi về không kịp nên đành dùng tour xe hơi chỉ lên được gần đỉnh núi mà thôi.

clip_image033

Bến cảng Gibraltar nhìn từ trên cao (ảnh của tác giả).

clip_image035

Hang Thánh Michael (ảnh của tác giả).

‘Dân hoang dã’ Gibraltar, loài khỉ macaques, đã hội nhập vào nếp sống du lịch của con người. Chúng đã học được những mánh khóe, những tinh ma của con người cộng thêm các trò khỉ của mình nên rất thân thiện mà lại rất tinh ranh. Du khách phải coi chừng mất thức ăn, kính đeo mắt, máy ảnh, viết và các bà các cô mặc váy cực ngắn, coi chừng mất cả quần lót…

clip_image037

Cho chụp chung một tấm ảnh!

clip_image039

clip_image041

Chỗ Nữ Hoàng Anh và Công Tước Edinburgh đứng nhìn xuống eo biển Gibraltar năm 1954 (ảnh của tác giả).

Cuộc viếng thăm này đã dấy lên một sự chống đối mãnh liệt của Tây Ban Nha.

Sau khi lên cao xong, trở về thăm ‘thành phố Mỏm Đá’.

clip_image043

Vì không có đất, con đường chính dẫn vào Gibraltar băng ngang qua phi đạo (ảnh của tác giả).

clip_image045

Đồng hồ mặt trời (ảnh của tác giả).

clip_image047

Con phố chính của Gilbraltar (ảnh của tác giả).

Ngày xưa chỉ là một con đường chính trong pháo đài, ngày nay là một trung tâm hành chánh,

thương mại, tài chính, đầy đủ các dịch vụ du lịch như ăn uống, giải trí, mua sắm. Đặc biệt ở đây, Gibraltar sống nhờ về du lịch và về đánh bạc. Đỏ đen có cả kiểu đánh bạc thời đại i (internet, iphone, ipod, ipad…) nghĩa là đánh bạc online.

clip_image049

Nhà Quốc Hội (ảnh của tác giả).

clip_image051

Khu tư pháp, tòa án (ảnh của tác giả).

Khu này rất nổi tiếng với đám cưới của nhiều cặp danh nhân như John Lennon của Ban Tứ Quái làm đám cưới với Yoko Ono năm 1969 tại đây.

Đi xa hơn là giáo đường Hồi giáo.

clip_image053

Giáo đường Hồi giáo Ibrahim-al-Ibrahim do vua Fahd của Saudi Arabia tặng.

Cuối cùng muốn biết thêm về Gibraltar, chỗ ở cuối cùng của người thượng cổ Âu Châu Neanderthal thì ghé vào Bảo Viện Gibraltar.

clip_image055

Bảo Tàng Viện Gibraltar.

Gibraltar, một địa mốc lừng danh từ cổ chí kim.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: