HY LẠP: DELPHI, RỐN VŨ TRỤ,TRUNG TÂM TIÊN TRI.

(*Nếu cần bấm hai lần vào tựa bài để mở bài).

HY LẠP: DELPHI, RỐN VŨ TRỤ, TRUNG TÂM TIÊN TRI.

Nguyễn Xuân Quang

Delphi ở miền trung Hy Lạp là một nơi thờ phượng quan trọng của Hy Lạp cổ thời với rất nhiều huyền thoại. Delphi là linh địa của Nữ thần Đất Gaia và là nơi nương náu của thần Apollo. Delphi được coi là  Rốn Đất, Rốn Vũ Trụ và là trung tâm tiên tri, sấm truyền (oracle) kỳ bí của cả thế giới Địa Trung Hải thời cổ. Gần đó Núi Parnassus là đất thiêng của Muses (Nữ Thần Nghệ Thuật và Khoa Học) trong thần thoại Hy Lạp.

Đầu thế kỷ thứ nhất Trước Tây Lịch, “rợ’ (Barbarians) đốt cháy đền Apollo và cướp phá Delphi. Năm 66 Sau Tây Lịch, Nero cướp phá Delphi một lần nữa. Trải qua nhiều dâu bể, Delphi hoang tàn bị chôn vùi mãi tới năm 1893 mới được nhà khảo cổ học người Pháp khai quật lại.

 

clip_image002

Phế tích đền Apollo, Delphi.

Delphi là Rốn Đất, Rốn Vũ Trụ

Tại sao Delphi được cho là Rốn của vũ trụ?

Trước hết Delphi với địa thế có núi cao, vực thẳm, biển rộng, lũng sâu giống hệt như rốn quả đất.

Ngày xưa khó mà tiếp cận tới được Delphi. Phải vượt qua bao nhiêu gian khổ và nguy hiểm mới tới được Delphi để tham khảo tiên tri.

Hy Lạp ngữ Delphi có nghĩa là ‘womb’ (dạ con), Mường Việt dạ ngoài nghĩa là bọc (dạ con là bọc sinh con) còn có nghĩa là Mẹ, người đàn đã sinh con như Dạ Dần là Mẹ Đời của Mường Việt, Mẹ Nguyên Khởi của loài người. Mường Việt cũng gọi mẹ là Đẻ. Delphi biến âm với Đẻ. Delphi chính là dạ con, rốn của Mẹ Đất Sinh Tạo.

Về tâm linh, có hai truyền thuyết cho rằng Delphi là Rốn vũ trụ.

Theo truyền thuyết thứ nhất, nguyên khởi Delphi là chỗ ở của Thần Mẹ Đất Sinh Tạo của Hy Lạp là Ge, Gaea hay Gaia (Ge đẻ ra gốc Geo-, Đất; thần Đất Ai Cập tên là Geb hay Keb ruột thịt với Ge; Ge liên hệ với Việt ngữ Kẻ (cọc), Kì, Núi Trụ Thế Gian, Kì Dương Vương  có một khuôn mặt Núi Trụ Thế Gain, Trục Thế Giới, với Gò, Gò Nổng (nổng là núi nống, trụ chống), Mã Nam Dương Gunung là Núi. Mẹ Đất Gaia giao cho con gái Python cai quản Delphi, nên nguyên thủy Delphi có tên là Pytho. Đây là truyền thuyết theo duy âm của ngành nòng âm, theo mẫu hệ (phía Vũ của Vũ Trụ).

Truyền thuyết thứ nhì theo duy dương, theo phụ hệ (phía Trụ của Vũ Trụ) là thần Zeus, cha của thần mặt trời Apollo, muốn tìm trung tâm của ‘Bà Đất’ (“Grandmother Earth”) Gaia nên thả hai con chim ưng bay theo hai hướng đông tây ngược nhau. Delphi là giao điểm của hai đường bay, có nghĩa là trung tâm của quả đất, Rốn của Bà Đất Gaia. Về sau theo duy dương là đất của Apollo và gọi là Delphi.

Vì thế rốn đất có hai khuôn mặt nòng nọc, âm dương thường được diễn tả với hình con rắn (phía nòng) hay hai con chim đi kèm (ph ía n ọc) (xem dưới).

Dù gì thì thuở xưa Delphi được coi là trung tâm của thế giới, nơi trời đất thông thương gặp nhau. Đây là nơi trên trái đất con người gần cận nhất với thượng đế. Đây là Rốn Đất hay Rốn Vũ Trụ.

Một đồng tiền kim loại đúc tại Delphi năm 480 Trước Tây Lịch xác thực Delphi là Rốn vũ trụ.

clip_image004

Một mặt đồng tiền kim loại đúc tại Delphi, năm 480 TTL có hình rốn vũ trụ (Wikipedia).

Lưu ý rốn có hình chữ nòng nọc vòng tròn-que hình vòng tròn-chấm nòng nọc, âm dương ở dạng nhất thể (thái cực) và ở dạng lưỡng cực là lưỡng nghi mang nghĩa sinh tạo, tạo hóa cho thấy rõ rốn là cái nôi sinh tạo ra vũ trụ.

Cũng nên biết chữ nòng nọc vòng tròn-que vòng tròn có chấm theo duy dương cũng có một nghĩa là mặt trời nhất thể sinh tạo như thần Ra của Ai Cập cổ và thần Apollo cũng được diễn tả bằng chữ này. Ở đây qua chữ này ta thấy Apollo vừa là thần mặt trời vừa là Rốn vũ trụ, trung tâm vũ trụ.

Hòn Đá Rốn Đất, Rốn Vũ Trụ.

Vì Delphi là Rốn vũ trụ nên tại đây có thờ hòn đá Rốn Đất, Rốn Vũ Trụ. Như đã nói ở trên, có hai loại đá Rốn vũ trụ nòng nọc, âm dương khác nhau:

clip_image005

Đá Rốn vũ trụ có hình rắn canh giữ thời Python, con gái của Mẹ Đất sinh tạo Gaia. Lúc này Python còn làm chủ vùng Rốn vũ trụ mang tên Pytho trước khi đổi tên qua thành Delphi thời Apollo. Những chiếc lá ở dưới có thể là lá Cây Đời Sống (nguồn http://firstlegend.info/3rivers/thetreeoflifeomphalos.).

clip_image007

Hòn đá Rốn nguyên thủy tại Delphi, được phục dựng lại, hiện để trong Bảo Tàng Viện Delphi. Đá Rốn trên mặt có hình mạng lưới trông mường tượng như quả thông (ảnh của tác giả).

clip_image009

Hòn đá Rốn làm mô phỏng lại sau này để ngoài đền Delphi.

 

Câu hỏi được nhiều người thắc mắc đặt ra là tại sao hòn đá Rốn lại có hình tháp nón tròn?

Xin trả lời thật vắn tắt ở đây là văn hóa Hy Lạp cổ giống Việt Nam theo Vũ Trụ Tạo Sinh, Vũ Trụ giáo (xem Sự Tương Đồng Giữa Hy Lạp và Việt Cổ).

Với nghĩa là trung tâm của đất, của vũ trụ, nên hòn đá rốn phải hiểu theo Vũ Trụ Tạo Sinh. Rốn ở đền Delphi này thật sự diễn tả Trục Vũ Trụ (ax mundi) có hình dạng Núi Trụ Thế Gian, Trục Thế Giới.

Ta đã biết tháp diễn tả núi trụ thế gian trong có Trục Thế Giới nối liền trung tâm điểm của bầu trời là thiên đỉnh zenith và lõm sâu nhất của quả đất hay âm thế là nadir, còn gọi là Rốn đất. Phần đáy tròn của hòn đá mới đích thực là rốn, từ đó mọc lên Núi Trụ Thế Gian, Trục Thế Giới, Tam Thế. Rốn đất, rốn vũ trụ là ‘chỗ chôn nhau cắt rốn’, nơi sinh ra trời đất, vũ trụ, hiển nhiên là trung tâm của vũ trụ.

Ở đây rốn có hình tháp tròn mang âm tính vì rốn liên hệ với sinh đẻ (cuống rốn, cuống nhau), với nữ, âm và như đã nói ở trên, Rốn vũ trụ Delphi là của Mẹ Đất Sinh Tạo Gaia (trong khi Núi Trục Thế Gian hình núi nhọn đỉnh, hình kim tự tháp mang dương tính có góc cạnh và đỉnh đầu nọc nhọn thuộc ngành nọc dương).

Vì thế hòn đá Rốn đúng ra phải gọi là Núi Trụ Thế Gian, Trục Thế Giới mọc trên Rốn vũ trụ, tại trung tâm vũ trụ.

Ta thấy rất rõ qua hình ảnh Cây Vũ Trụ trong có Trục Thế Giới mọc trên hòn đá Rốn:

clip_image011

Đồng tiền kim loại, Syria 246-227 TTL.

(nguồn http://firstlegend.info/3rivers/thetreeoflifeomphalos.).

Trong nhiều nền văn hóa cổ thế giới Rốn Đất, Rốn Vũ Trụ có hình dáng tháp nón tròn xoay này. Ví dụ:

-Ai Cập cổ

Ai Cập cổ có trung tâm vũ trụ ở Đền Amun, là chỗ Trục Vũ Trụ định ra bốn hướng, tứ phương.

clip_image012

‘Rốn’ vũ trụ tại Đền Amun, Ai Cập (nguồnhttp://firstlegend.info/3rivers/thetreeoflifeomphalos.).

.Ta thấy rõ cái gọi là Rốn vũ trụ ở đây thật sự là Núi Vũ Trụ, Núi Trụ Thế Gian trong có Trục Thế Giới qua hình ảnh hai con chim là thái dương và hai con rắn là thái âm. Nòng nọc, âm dương là nguyên lý căn bản của Vũ Trụ Tạo Sinh tạo ra vũ trụ muôn sinh.

-Syria

Hai hình trụ tháp tròn ở hai bên Cây Vũ Trụ được các tác giả Tây phương cho là hai hòn đá Rốn vũ trụ.

clip_image013

Đồng tiền kim loại, Syria 246-227 TTL.

(nguồn http://firstlegend.info/3rivers/thetreeoflifeomphalos.).

Thật ra đây là hình ảnh trụ nọc cắm trên đế bằng là biểu tượng của ông Bàn Cổ (Bàn là phiến đá bằng như bàn thạch là đế giữ trụ cho vững và Cổ là cột trụ cắm đầu vào thân mình). Ông Bàn Cổ là Ông Trụ Chống Trời biểu tượng cho cõi đất thế gian (Khai Quật Kho Tàng Cổ Sử Hừng Việt); là biểu tượng của Núi Trụ Chống Trời, biểu tượng cho Đất thế gian, Núi Trụ Thế Gian, Trục Thế Giới. Chứng tích còn thấy rõ chữ thổ (đất) trên giáp cốt văn. Thổ được diễn tả bằng một trụ đá mang hình ảnh núi trụ thế gian, núi Kì, trụ chống trời, cắm trên mặt bằng mang hình ảnh ông Bàn Cổ.

clip_image014

Trong giáp cốt văn Thổ (tũ) được diễn tả bằng một trụ đá cắm trên mặt đất bằng.

-Trong các văn hóa khác.

Cũng theo nghĩa này mà Núi Trụ Thế Gian, Núi Vũ Trụ Kalash, nơi sinh của Shiva ở Himalaya, Núi Phú Sĩ Nhật Bản, Núi Côn Lôn Trung Hoa, Núi Olympia, Hy Lạp, Núi Kì, Núi Tản Viên… được xem là trung tâm vũ trụ, cái rốn của vũ trụ.

Ở Vatican có một dạng biến thể hình quả thông giống hòn đá Rốn có mạng lưới Dephi.

clip_image015

Thành phố Vatican (nguồn http://firstlegend.info/3rivers/thetreeoflifeomphalos.).

Ở đây có hai con công cho thấy Rốn vũ trụ mang dương tính và gợi nhớ lại hai con chim ưng của Zeus dùng tìm rốn vũ trụ.

….

Delphi là nơi có những lời tiên tri mầu nhiệm.

Vì Delphi là trung tâm thế giới, rốn vũ trụ nên Delphi mới được coi là địa linh. Delphi là nơi thần thánh-đại vũ trụ và con người-tiểu vụ trụ có thể gặp nhau, liên lạc được với nhau dễ dàng nên Delphi trở thành một trung tâm tiên tri, sấm truyền mầu nhiệm, lẫy lừng.

Nguyên thủy, Mẹ Đất Sinh Tạo Gaia giao cho con gái là Python quyền ban phát những lời tiên tri cho dân Hy Lạp.

Đến cuối thời Mycenaean, để giữ cho thế giới được cân bằng, thần Apollo đã giết con trăn Python ở Delphi, chôn xác trăn Python dưới hòn đá Rốn (Omphalos stone). Apollo cướp quyền ban phán tiên tri c ủa Python.

Lưu ý Apollo là vị thần giữ cho thế giới quân bằng có nghĩa là giữ cho trời đất, c àn khôn, vũ trụ giao hòa ổn định hiu theo Dịch.

Một đồng tiền kim loại cổ cho thấy Apollo ngồi trên hòn đá Rốn (ở dưới có chôn xác Python).

clip_image016

 

Thần Apollo ngồi trên hòn đá rốn vũ trụ trong giống hình quả thông tương tự như hòn đá rốn ở Delphi này.

Quả thông cũng được cho là quả của Cây Đời Sống (Đồng tiền cổ Syria 24-227 TTL, nguồn http://firstlegend.info/3rivers/thetreeoflifeomphalos.).

Lưu ý rắn, trăn thuộc dòng nòng âm nước (ứng với Thần Nông Lạc Long Quân) thuộc về phía không gian Vũ của Vũ trụ, Python là con của mẹ Đất sinh tạo Gaia cũng mang âm tính nên nhìn dưới diện tiêu cực Python được cho là tà ma, quỉ quái. Trong khi Apollo có một khuôn mặt dương tính là mặt trời, ánh sáng (ứng với Viêm Đế, Kì Dương Vương) thuộc về Trụ của vũ Trụ. Theo duy dương, dương Apollo ngự trị nên diệt âm Python để giành quyền làm chủ ban phát tiên tri là vậy.

Sự tranh giành quyền cai trị, và cuối cùng sự chiến thắng giữa dương, phụ hệ đối với âm, mẫu hệ thấy rất rõ trong nhiều nên văn hóa theo vũ trụ giáo qua sự chiến thắng của dương, chim đối với âm, rắn. Ở đây Apollo, nọc mặt trời, chim diệt Python, nòng không gian, trăn.

Có truyền thuyết khác lại cho rằng Apollo giết con trăn xong, ném xác xuống vực sâu tại đây. Từ đó vực trở thành độc hại, xông lên khí độc từ thân xác của Python.

Khi cần cầu xin, tham khảo tiên tri, một nữ tu gọi là pythia được chọn làm ‘bà cốt’ và tại một ngôi đền ở mé vực, bà được cho ngồi trên một ghế ba chân (tripod) để nhập đồng, cho phép thần Apollo nhập vào bà. Lưu ý một người nữ được chọn làm đồng cốt xác thực nguyên thủy tiên tri thuộc về phía nữ, Pyhon giống như chúng ta, do bà đồng đảm trách.

clip_image017

Một mặt đồng tiền kim loại đúc tại Delphi, năm 480 TTL có h ình ghế ba chân (Wikipedia).

Ghế ba chân hình kim tự tháp có một khuôn mặt là Trục Thế Giới (của ngành nọc dương Apollo) nên Pythia liên lạc được với tam thế nhất là Thượng Thế, tức liên lạc được với thần Apollo.

Chính luồng khí độc từ đáy vực (có người cho đó là khí ethylene) nơi có con trăn Python chết xông lên khiến pythia đi vào trạng thái nhập đồng.

Một thuyết xác thực là khe vực này có thể gây ra ảo giác, dựa vào sự kiện là một người chăn dê ở vùng núi Parnassus này (nơi có Delphi), một hôm nhận thấy bầy dê bỗng dưng rất sảng khoái, nhẩy quẩng, đùa giỡn cuồng dại gần khe vực. Người chăn dê cúi đầu xuống vực, hít phải hơi từ đáy vực xông lên khiến anh ta ‘phi’, đi vào trạng thái ảo giác lạ lùng (Wikipedia).

Khi pythia nhập đồng đến giai đoạn nói mê, nói sảng (rave), thì những lời này được cho là những lời tiên tri của Apollo. Một tu sĩ của đền diễn dịch những lời nói tiên tri này cho những người muốn cầu xin tiên tri.

Delphi nhờ đó là trở thành nơi hành hương thiêng liêng và phồn thịnh. Tiên tri được cầu xin, tham khảo dưới mọi phương diện cá nhân, gia đình và quốc gia (về quốc sự như quyết định trong chiến tranh: đánh hay lui quân?, thắng hay bại?, có nên chiếm làm thuộc địa không?, hòa giải kh ông?…).

Delphi nổi danh về tiên tri không những trong thế giới Hy Lạp mà tới cả các quốc gia khác bị ảnh hưởng của Hy Lạp như Lydia, Caria và ngay cả Ai Cập. Người La Mã cũng đã biết tới tiên tri Delphi. Vua La Mã cuối cùng Lucius Tarquinius Superbus, nhìn thấy một con rắn gần cung điện của ông, vua cử một phái đoàn gồm cả hai người con tới tham khảo tiên tri Delphi…

Delphi, cái Rốn vũ trụ và nơi thờ phượng thần Apollo, người ban phát tiên tri.

Ngày nay phế tích Delphi gồm có:

.Đền Apollo

 

clip_image019

Phế tích đền Apollo, Delphi (ảnh của tác giả).

Sau khi chiếm đoạt quyền ban phát tiên tri từ Python, Delphi trở thành trung tâm lừng lẫy thờ phượng Apollo. Phế tích Đền Delphi thờ Apollo ngày nay có gốc nguyên thủy xây từ thế kỷ thứ 4 Trước Tây Lịch, đền xây trên phần còn lại của ngôi đền cũ từ thế kỷ thứ 6 TTL.

clip_image021

.Kho Báu Athenes (Treasury of Athens).

Dọc đường vào Kho Báu có nhiều pho tượng và bảo vật được xây dựng bởi nhiều thị bang (city states) Hy Lạp trong nước và hải ngoại để vinh danh các chiến thắng và cảm tạ những lời tiên tri.

clip_image023

Đường vào Kho Báu Athens.

Họ gọi là ‘kho báu’ vì là nơi dâng cúng các lễ vật quí báu tới thần Apollo.

Kho Báu Athens được phục dựng lại ngày nay để tôn vinh sự chiến thắng của dân Athens ở Trận Chiến Marathon năm 490 TTL.

clip_image025

Kho Báu Athens (ảnh của tác giả).

.Hội Trường Giải Trí cổ (Ancient Theatre).

Hội trường xây phía trên đồi cao của Đền Delphi để khán giả nhìn thấy toàn cảnh đền và thung lũng bên dưới, xây từ thế kỷ thứ 4 TTL gồm 35 dẫy có 5.000 chỗ ngồi.

clip_image027 clip_image029

Hội Trường Giải Trí.

.Vận Động Trường

Apollo cũng là thần Olympic nên Delphi trở thành trung tâm thể vận toàn thế giới Hy Lạp, cứ bốn năm một lần (khởi từ năm 776 TTL) các lực sĩ khắp Hy Lạp về đây tranh tài Thể Vận Pythia, tiền thân của Thế Vận ngày nay. Vận Động Trường nguyên thủy xây từ thế kỷ thứ 5 TTL, sau đó được tu bổ thêm. Đường tranh tài dài 177 mét, rộng 25.5 mét, có 6.500 chỗ ngồi.

clip_image031

Vận Động Trường.

…..

Tóm lại

Delphi là Rốn đất, Rốn Vũ Trụ của Hy Lạp tương tự như ở các nơi khác như thành phố Cuzco của Peru, Jerusalem, Roma, Đảo Phục Sinh (Easter Island). Núi Kailash (Ngân Sơn) ở Tây Tạng… cũng được cho là cái rốn vũ trụ. Nhưng đặc biệt ở đây là Delphi được coi là rốn vũ trụ, nơi đại vũ trụ và tiểu vũ trụ-con người có thể liên hệ nhau qua Trục Thế Giới nên trở thành một trung tâm tiên tri nổi tiếng một thời. Đây là một bằng chứng nữa cho thấy văn hóa Hy Lạp theo Vũ Trụ Tạo Sinh và Vũ Trụ giáo, Dịch mà các nhà làm văn hóa Hy Lạp và Tây phương hiện nay chưa nhận ra.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: