BẮC ẤN ĐỘ (phần 3): JAIPUR.

(*Nếu cần bấm hai lần vào tựa bài để mở bài).

BẮC ẤN ĐỘ

(phần 3)

Nguyễn Xuân Quang

JAIPUR

Jaipur là thủ đô của bang Rajasthan ở miền Bắc Ấn trong khu Tam Giác Vàng du lịch (Dheli- Jaipur-Agra), một thành phố sống động và mầu sắc nhất ở Ấn Độ, có hơn ba triệu người. Jaipur còn được biết dưới tên là Thành Phố Hồng (Pink City). Vào thời triều đại Sawai Ram Singh II (1835-1880), các cung điện và nhiều lâu đài khác phải sơn mầu hồng để tiếp đón Hoàng Tử xứ Wales (sau là Vua Edward VI). Mầu hồng giúp làm giảm sự phản chiếu lóa mắt của ánh nắng chói chang.

Tên Jaipur có nghĩa là Pur- của vua Jai. Pur- chỉ một thành phố, một thủ phủ như Singapur. Pur liên hệ với Việt ngữ phố, phủ, buôn, bản, mường, búa (chợ búa), với Ấn Âu ngữ -bourg, -burg như Luxembourg, Saint Peterburg… Jai là tên vua Maharaja Sawai Jai Singh II, người trị vì vùng Amber. Jaipur là Thành Phố của vua Jai (Singh II).

Vua Jai Singh II thuộc dòng tộc Kucchwaha, tộc này nắm bá quyền vào thế kỷ 12. Tộc Kucchwaha mặc dầu theo Ấn giáo nhưng liên kết với Đế Quốc Mughal hùng mạnh lúc bấy giờ qua hôn nhân.

Maharaja Man Singh (1590-16190) xây cung điện có thành quách bao quanh ở Amber (Amer). Vì thế kiến trúc ở Amber mang sắc thái hòa hợp của văn hóa Rajput và Mughal.

Amber trở thành thủ đô của các vua dòng tộc Kucchwaha Rajput.

Thành Amber

Sau đây là vài hình ảnh về Amber ngày nay.

clip_image002

Thành Amber (ảnh của tác giả).

Ngày nay Thành Amber được du khách nhớ nhiều là những hình ảnh voi trang trí lộng lẫy mầu sắc, nhất là vào Lễ Hội Voi, chiều đêm hôm trước ngày lễ hội mầu sắc Holi vào tháng Phalgun (tháng 3).

Tới đây du khách dùng voi cỡi từ dưới đất lên thành Amber ở trên đồi cao.

clip_image004

Voi đi qua cổng thành, vào tận  cổng trong Ganesha pole (pol) dẫn tới cung điện (pol = Hán Việt môn, cổng, cửa).

clip_image006

Cổng trong Ganesh Pole (Pol).

clip_image008

Cửa vào với lối trang trí theo kiểu Raj-put (ảnh của tác giả).

clip_image010

Trang trí bên trong cung điện.

clip_image012

Nhìn từ trên thành xuống: hồ và vườn hình mạng mắt cáo (ảnh của tác giả).

Thủ đô Amber về sau suy đồi vì nạn thiếu nước, nên vua Jai Singh II cho xây thủ đô mới Jaipur cách Amber vài cây số.

Thành Phố Jaipur

Thành phố Jaipur được xây theo nguyên tắc kiến trúc cổ Shilpa Shastra dựa theo kinh Vệ Đà là nhắm mục đích giúp người dân sống được thoải mái và thịnh vượng.

Thành phố có thành bao quanh gồm 9 khu (theo Dịch số 9 là số Chấn tầng 2, Nước ngành thái dương) và có 7 cửa gọi là darwazars (con số 7 là con số thiêng liêng của Ấn Độ; theo Dịch con số 7 là số Càn, lửa vũ trụ, mặt trời, Lửa thái dương). Cửa Đông gọi là Cửa Mặt Trời Suraj Pol ( Suraj có Sur- là Việt ngữ Son, Anh ngữ Sun, mặt trời) và Cửa Tây gọi là Cửa Mặt Trăng Chand Pol (Chand là Việt ngữ Chăng, Trăng).

Ta thấy rõ 9 khu Chấn, Nước thái dương hôn phối với 7 cửa Càn, Lửa thái dương theo lưỡng hợp đại vũ trụ. Đối chiếu với văn hóa Việt, đây là hôn phối Viêm Đế (Lửa thái dương) với Thần Nông (Nước ngành thái dương) ở Đại Vũ Trụ.

Trong 9 khu, khu Cung Điện Thành Phố (City Palace) ở trung tâm điểm của Jaipur và 8 khu còn lại làm theo Mandala (mạn đà la) gọi la ‘pithapada’.

Khu Cung Điện Thành Phố gồm điện Chandra Maha, Mubarak, Hawa Mahal và những tòa nhà khác.

Cung Điện Gió Hawa Mahal (Palace of Winds).

Cung điện này được du khách biết tới nhiều nhất, nằm ở trung tâm khu thương mại của Jaipur. Điện cũng là một phần của City Palace. Điện đẹp nhất dưới ánh sáng bình minh.

Hawa là Gió (Hawa có Ha- liên hệ với Việt là thổi hơi vào như hà hơi và Phạn ngữ -wa, ‘to breathe’, thở, ‘to blow’, thổi, liên hệ với Việt ngưữ ùa (gió ùa vào). Hawa là Việt ngữ hà hơi, thổi ùa vào, liên hệ với Gió).

Cung Điện Gió do Maharaja Sawai Pratap Singh cho xây năm 1799 bằng đá sa thạch hồng và do Lal Chand Ustad vẽ kiểu dựa theo hình vương miện của thần Ấn giáo Krishna. Xin nhắc lại, như đã nói ở trên, Krishna là hóa thân thứ 8 của Vishnu thuộc ngành nòng không gian Khôn, Vishnu ứng với Thần Nông vì thế mới lấy tên là Điện Gió (nòng âm Khôn có Khôn dương là thiếu âm Gió và Khôn âm là thái âm, Nước. Ở đây lấy tên Gió là theo duy dương).

Điện có năm tầng.

clip_image014

Điện Gió Hawa Mahal.

Mặt đẹp nhất có 953 lan can cửa sổ hình mạng lưới giúp cho tòa nhà thoáng gió. Thật sự đây là mặt phía sau của tòa nhà. Mục đích chính là để cho các cung phi, các nữ lưu hoàng tộc xem lễ hội ở dưới đất trong khi ngồi sau khung cửa mà không bị các người khác nhìn thấy.

-Điện Chandra Maha.

-/. Cổng vào Điện Chandra Mahal

Đây là khu sân trong để vào Chandra Mahal, có bốn cổng gọi là Ridhi Sidhi Pol trang trí rất mỹ thuật theo đề tài bốn mùa. Cửa đông bắc là cửa Chim Công biểu tượng cho mùa thu và để dâng cúng cho Thần Vishnu.

clip_image016

Cổng chim Công.

Cửa Tây Nam là Cửa Hoa Sen biểu tượng cho mùa hè và để dâng cúng thần Shiva-Parvati. Cửa xanh lá cây Tây Bắc còn gọi là Leheriya (Sóng) biểu tượng cho mùa xuân, để dâng cúng cho thần Ganesha. Cửa Hoa Hồng biểu tượng cho mùa đông và để dâng cúng cho thần Devi.

Ở đây cũng thấy bóng dáng chiếc đèn Cây Vũ Trụ, Cây Tam Thế theo phong thái Ấn Độ (Cơ Thể Học Trống Đồng Đông Nam Á).

clip_image018

Đèn Cây Tam Thế, Cây Vũ Trụ Ấn giáo (ảnh của tác giả).

Đèn cho thấy rất rõ có sự hiện diện của Vũ Trụ Tạo Sinh, Vũ Trụ giáo trong văn hóa Ấn Độ.

-/.Điện Chandra Mahal

Chandra Mahal là Cung Điện Trăng xây bởi vua Jai Singh II.

clip_image020

Điện Chandra Mahal (ảnh của tác giả).

(Chandra là Chăng, Trăng). Ta cũng thấy tên Trăng, một thứ mặt sáng về đêm, thuộc về phía nòng âm Khôn (gió trăng, trăng nước) ứng với Vishnu và Thần Nông.

Cung điện Gió và cung điện Trăng hiển nhiên cho thấy dòng Rajput thuộc về ngành Vishnu.

Đây là chỗ ở của con cháu của các vua chúa ngày xưa của Jaipur.

Điện có nhiều tranh vẽ, các tường gương và các trang trí hoa lá rất độc đáo.

clip_image022

Tường trang trí bằng gương.

-Điện Mubarak Mahal

Mubarak Mahal có nghĩa là Điện Điềm Lành (‘Auspicious Palace’).

clip_image024

Mubarak Mahal xây bởi vua Madho Singh II (ảnh của tác giả).

Điện hai tầng xây bởi vua Maharaja Madho Singh II bằng cẩm thạch theo lối hòa hợp kiến trúc Hồi giáo, Rajput và Âu châu cuối thế kỷ 19. Điện dùng làm trung tâm tiếp tân.

Ở đây coi như là một thứ bảo tàng viện về trang phục vua chúa, hoàng gia, một phần là của Maharaja Sawi Man Signh II và 108 bà vợ.

-Đại sảnh Divan-I-Khas

Là khu dành riêng của các Maharajas.

Ơ đây có hai chiếc bình bằng bạc, mỗi chiếc nặng hơn 340 kg và chứa được 4.000 lít nước. Bình dùng chứa nước thiêng Sông Hằng đem sang Anh Quốc cho vua Madho Singh II dùng khi vua viếng thăm Anh quốc năm 1900 để dự lễ đăng quang vua Edward VII. Vua Madho Singh II sợ mắc vào tội lỗi khi uống nước của Anh quốc.

clip_image026

Bình bằng bạc đựng nước thánh Sông Hằng (ảnh của tác giả).

-Đài thiên văn Jantar Mantar

Đài được công nhận là một Địa Điểm Di Sản Thế Giới UNESCO.

Đài thiên văn Jantar Mantar ngoài trời do vua Maharaja Jai Singh, một ngưới đam mê thiên văn học, vẽ kiểu năm 1728. Ông gởi người đi khắp nơi thu thập học hỏi. Các dụng cụ làm bằng đá và cẩm thạch để có độ chính xác cao. Mỗi một kiến trúc có một múc đích chuyên biệt như đo vị trí các sao trời, cao độ, độ phương vị (azimuth), đo thời gian, tính thời điểm nhật, nguyệt thực…

Các dụng cụ đặc biệt như:

./đồng hồ mặt trời (sundial), chiếc lớn có ‘kim’ (gnomon) cao 27 mét.

clip_image028

clip_image030

Đồng hồ mặt trời.

./Ram yantra

clip_image032

Ram yantra

Dụng cụ tìm khoảng cách thiên đỉnh và cao độ mặt trời (ảnh của tác giả).

./Navivalaya yantra

clip_image034

Narivalaya yantra (ảnh của tác giả).

./Có cả tử vi Tây phương.

clip_image036

Tuổi Song Nam (Gemini).

…….

Tóm lại về kiến trúc ta thấy Jaipur được xây theo nguyên tắc kiến trúc cổ Shilpa Shastra dựa theo kinh Vệ Đà là nhắm vào sự thoải mái và thịnh vượng của người dân ở. Sự thoải mái và thịnh vượng nằm trong nguyên lý hài hòa nòng nọc, âm dương, hài hòa giữa tiểu vũ trụ (con người) với đại vũ trụ tức dựa theo Vũ Trụ Tạo Sinh, Vũ Trụ giáo, Dịch lý.

Ta thấy rất rõ thành phố gồm 9 khu (theo Dịch số 9 là số Chấn tầng 2, Nước ngành thái dương) và có 7 cửa gọi là darwazars (con số 7 là con số thiêng liêng của Ấn Độ; theo Dịch con số 7 là số Càn, Lửa vũ trụ, mặt trời thái dương). Đây chính là 9 khu Chấn, Nước thái dương hôn phối với 7 cửa Càn, Lửa thái dương theo lưỡng hợp nòng nọc, âm dương đại vũ trụ.

Trong 9 khu, khu Cung Điện Thành Phố (City Palace) ở trung tâm điểm của Jaipur và 8 khu còn lại làm theo Mandala gọi la ‘pithapada’. Nhìn chung chung thì mandala là các đồ hình thể hiện một dạng thức hình học của vũ trụ hay của bản thể con người-tiểu vũ trụ (Giải Mã ‘Tảng Đá Bùa’ Ở Đền Hùng, Phú Thọ 2).

Cung điện Thành Phố có hai điện Gió và Điện Trăng là hai khuôn mặt nòng nọc, âm dương, lưỡng cực của phía nòng, Khôn ứng với Vishnu, Thần Nông.

Sân vào Điện Trăng có bốn cửa ứng với Bốn Mùa ứng với tứ tượng.

Những chiếc đèn Cây Tam Thế, Cây Vũ Trụ, Cây Đời Sống diễn tả Tam Thế, Vũ Trụ…

Rõ như ban ngày Jaipur được xây dựng theo Vũ Trụ Tạo Sinh, Vũ Trụ giáo, Dịch lý. Một lần nữa cho thấy có sự hiện diện của Vũ Trụ giáo trong Ấn giáo.

.Một Vài Đặc Điểm Của Jaipur.

Jaipur là đất của lạc đà.

clip_image038

(ảnh của tác giá).

clip_image040

(bưu ảnh).

Ở hình Tuổi Song Nam Gemini ở trên, tác giả mặc chiếc áo lá chữ T Jaipur với đàn lạc đà, biểu tượng của Jaipur.

Ngoài ra còn có voi như đã nói ở trên và khỉ. Khỉ thấy khắp nơi, dọc đường và ở các điện đài.

clip_image042

Dân Jaipur nổi tiếng với y phục rực rỡ mầu sắc. Đàn ông quấn khăn, khăn đỏ là khăn lễ lạc, quí phái.

clip_image044

Đàn ông quấn khăn.

Phái nữ mặc váy xòe cuộn bay gọi là lehengas và mặt che mạng adhni bằng vải in, vẽ, nhuộm với mầu sắc sặc sỡ. Họ đeo các trang sức có tráng men meenakari.

clip_image045

(bưu ảnh).

Trán có trang sức rakhni, mũi có nath (Phạn ngữ nas, mũi), cổ có dây chuyền cổ, vòng kiềng, lưng có đai lưng, cổ tay có vòng tay che gần hết cả cánh tay ngoài và cổ chân có paijeb (Phạn ngữ pad, chân). Chân đi mojris (giầy dép) bằng da lạc đà thêu chỉ hay gắn cườm.

Ngoài ra Jaipur còn nổi tiếng về các loại đá bán quí (semi-precious stone) có thể tìm mua ở khu Johari Bazaar. Và có một loại gốm đặc biệt mầu lam theo truyền thống Rajputana chỉ có ở Jaipur, với đủ hình dáng và trang trí.

……

(còn nữa).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: