MYANMAR: MỘT VÀI PHO TƯỢNG PHẬT ĐẶC BIỆT.

MYANMAR

MỘT VÀI PHO TƯỢNG PHẬT ĐẶC BIỆT.

Nguyễn Xuân Quang

Myanmar (Miến Điện) là một quốc gia có cả triệu ngôi chùa tháp. Myanmar theo Phật giáo nguyên thủy nên khuôn mặt chính của chùa là ngọn tháp hình chuông có cán úp khổng lồ, chọc trời thường bọc vàng hay mạ vàng ròng. Khi Marco Polo đến vùng đất Myanmar thấy một rừng tháp chùa bằng vàng, ông đã gọi Myanmar là Xứ Vàng (Land of Gold).

Có hơn một triệu chùa hiển nhiên phải có vài triệu tượng Phật.

Và dĩ nhiên trong vài triệu pho tượng này có rất nhiều pho tượng mang ý nghĩa ý biểu tượng diễn tả giáo lý Phật giáo, đời sống của Phật Tổ và của các vị Phật khác… Nào là các tượng Phật diễn tả cuộc đời Đức Phật từ lúc mới sinh cho tới khi nhập niết bàn. Nào là các tượng diễn tả các tiền kiếp Phật. Nào là các tượng diễn tả các thủ ấn (mudras) Phật. Nào là Phật ngồi, Phật nằm, Phật nửa nằm nửa ngồi, Phật đứng, Phật đi, vân vân…

Ở đây chỉ xin nêu ra đây vài pho tượng Phật có tính cách khác lạ không thấy ở nơi nào khác mà chúng tôi đã có duyên gặp được.

.Tượng Phật Bị Hất Hủi.

Chùa Shwedagon là một ngôi chùa quốc biểu của Myanmar ở thủ đô Yangon. Chùa được coi là cổ nhất ở Myanmar có tuổi hơn 2.600 năm.

clip_image002

Chùa Shwedagon.

Chùa có tàng giữ bốn bảo vật của bốn vị Phật chính là cây Phật trượng của Phật Kakusandha, bầu lọc nước của Phật Konagamana, một mảnh áo của Phật Kassapa và tám sợi tóc của Phật Tổ Gautama.

Shwe- có nghĩa là vàng (gold) và dagon là tên cũ của Yangon. Shwe biến âm với Việt ngữ Khè, kê (loại hạt mể cốc mầu vàng). Ta có từ đôi vàng khè. Theo qui luật từ đôi ta có vàng = khè = Shwe- = kê.

Trong ngôi chùa này có một pho tượng ngọc thạch rất quí nhưng lại bị dân Myanmar hất hủi không ngó ngàng tới.

clip_image004

Lý do là pho tượng này do một tướng lãnh trong tập đoàn quân phiệt cúng tặng. Khuôn mặt tượng giống khuôn mặt của vị tướng này!

Tượng Phật Mắt Biếc.

Gần chùa vàng Shwedagon có ngôi chùa Chaukhtatgyi Paya có một tượng Phật nằm khổng lồ. Tượng này đặc biệt là Phật mở mắt nhìn xuống thế giới. Đôi mắt biếc, long lanh.

clip_image005clip_image005[1]clip_image007

(ảnh của tác giả).

Đôi mắt Phật làm bằng pha lê do công ty chế tạo pha lê, thủy tinh nổi tiếng nhất của Myanmar cúng tặng.

Tượng Phật Mặc Áo Giáp.

Cũng không xa chùa Phật nằm này là chùa có tượng Phật ngồi vĩ đại tên là chùa Ngadatkyi Paya.

clip_image008

Đặc biệt tượng Phật này mặc áo bằng vàng, có cầu vai và tấm chắn che cổ cũng bằng vàng trông như mặc áo giáp vàng. Tượng này do tập đoàn quân phiệt cho làm nên cho mặc áo giáp vàng. Các nhà độc tài lúc nào cũng phải mặc áo giáp mà sống kể cả đức tin.

Vì vậy mà dân Myanmar gọi là tượng Phật mặc áo giáp.

Tượng Phật Da Cóc Vàng.

Tại Madalay có chùa Phật Mahamuni (Đại Mâu Ni Phật). Chùa nổi tiểng có pho tượng bọc vàng da sần sùi như da cóc.

clip_image010

(ảnh của tác giả).

clip_image012

Tác giả đang dán lá vàng.

Tượng Phật rất được tôn sùng vì cho là một biểu ý của đời sống Phật. Đây là một bức tượng làm lúc ngài còn sống. Theo truyền thuyết, Đức Phật tới thăm thành phố Dhaniyawani ở Arakan vào năm 554 TTL, vua Sanda Thuriya xin phép Phật cho làm một pho tượng của ngài. Sau khi làm xong, đức Phật thở vào pho tượng. Vì thế tượng được cho là tượng sống của Đức Đại Mâu Ni Phật.

Dân Myanmar và các Phật tử khắp thế giới đã dán những giấy lá vàng lên tượng (ngoại trừ mặt) khiến cho tượng trông nổi những cục vàng sần sùi. Ngày nay lớp vàng đã dầy trên 15 cm.

Tượng Phật Khối Vàng

Tại vùng hồ Inle tiểu bang Shan có chùa Phaung Dau OO nổi tiếng với năm tượng Phật trông như những khối vàng.

clip_image014

(ảnh của tác giả).

clip_image016

Tác giả mặc chiếc áo của ngưởi hướng dẫn viên du lịch. Buổi sáng lúc rời khách sạn, trời rất nóng, tôi không mang áo ấm theo, về chiều đi thuyền trên hồ Inle gió lạnh. Người hướng dẫn viên đã cởi áo đưa cho tôi mặc, nói rằng tôi phải khỏe mạnh để tiếp tục đi du ngoạn Myanmar, còn anh ta có bị lạnh cũng không sao.Tôi đã đi nhiều nước, chưa có một người hướng dẫn viên nào tử tế như vậy.

Nguyên thủy năm tượng Phật này cũng giống như các tượng Phật khác, các tín hữu Phật tử đã dán những lá vàng lên khắp người tượng khiến cho tượng ngày nay không còn hình dạng tượng Phật nữa mà trở thành năm khối bọc vàng.

Vào khoảng tháng mười có lễ hội rước năm pho tượng này trên chiếc thuyền làm rập theo chiếc thuyền ngự hình chim thần hintha ở Yangon. Thuyền rước tượng đi vòng quanh hồ theo chiều kim đồng hồ (nên nhớ Phật giáo nghiêng về phía Vũ của Vũ Trụ giáo, là một tôn giáo tĩnh mang âm tính nên mọi nghi thức Phật giáo đều vận chuyển theo chiều âm, chiều kim đồng hồ). Thuyền dừng lại các ngôi làng lớn. Tượng được chuyển lên chùa của làng để dân địa phương thờ phượng qua đêm. Hôm sau lại tiếp tục đi.

Vào khoảng năm 1960, thuyền khi đi trên hồ chẳng may gặp phải dông bão bị lật chìm. Các thợ lặn chỉ tìm lấy lại được có bốn pho tượng, còn một pho tượng bị chìm mất.

Khi trở về chùa thì ngạc nhiên thay thấy pho tượng thứ năm bị chìm mất đang ngồi trên bàn thờ.

Từ đó về sau hàng năm chỉ đem có bốn pho tượng đi rước lễ trên thuyền còn để lại chùa một pho tượng.

Tượng Phật Toát Mồ Hôi

Chùa hang Pindaya nhìn xuống hồ Inle có chứa 8000 tượng Phật với sắc diện, mặt, mũi, tóc, tư thế, xiêm y…thiên hình vạn trạng.

clip_image018

Đường lên chùa (ảnh của tác giả).

Các tượng thường có tuổi từ thế kỷ 17 cho tới gần đây.

clip_image020

(ảnh của tác giả).

Có nhiều truyền thuyết nói về chùa. Trong đó phổ thông nhất là truyền thuyết nói rắng có bẩy nàng công chúa tắm hồ bị một con nhện khổng lồ bắt nhốt vào trong hang và được hoàng tử Kummabhaya của xứ Yawnghwe giải cứu. Sau đó hang được dùng làm chùa.

clip_image022

Truyền thuyết con nhện.

Trong các tượng này có hai pho tượng Phật mầu đen toát mồi hôi.

clip_image024

Phật toát mồ hôi nên dán lá vàng không dính vào tượng được.

Theo đức tin cho rằng đây là khí lực thiêng liêng của Phật toát ra ngoài. Các tín hữu thường sờ tay vào lấy mồ hôi coi như xin hưởng sự phù trợ của Phật lực, đôi khi thoa lên đầu mặt hay các phần bệnh tật trên thân thể của mình.

Có giải thích cho rằng tượng hấp thu khí ẩm của hang nên lúc nào cũng toát ra mồ hôi.

Lưu ý hai pho tượng toát mồ hôi này có mầu đen. Theo Dịch mầu đen là mầu nước. Nước có một nghĩa là Mẹ của Sự Sống.

Tượng Phật Ăn Ngon Miệng

Trong chùa hang Pindaya này cũng có tượng Phật đang bốc thức ăn trong bình bát vừa ăn vừa nhìn lên trời trông rất vui tươi. Phật ăn rất ngon miệng.

clip_image026

(ảnh của tác giả).

Tượng Phật Cầm Hạt.

Cũng trong hang này có một tượng Phật cầm một hạt (seed) trong tay. Nhìn bàn tay cầm hạt liên tưởng tới nhân quả. Người hướng dẫn viên lại giải thích đây là hình ảnh của Phật là một vị thầy thuốc vĩ đại của nhân loại.

clip_image028

(ảnh của tác giả).

Hình ảnh này không thấy trong Phật giáo nguyên thủy mà thấy trong phái Đại Thừa. Điểm này và các chi tiết của nhiều tượng khác trong hang cho thấy có sự hiện diện của Phật giáo Đại Thừa ở Myanmar. Điều này cũng dễ hiểu vì tiểu bang Shan có biên giới chung với Vân Nam và có một phần của dòng sông Cửu Long. Họ nói tiếng Tày Thái, liên hệ với Bách Việt thấy rõ qua việc họ thờ và làm trống đồng có hình thể loại trống Khí Gió Nguyễn Xuân Quang III tức Heger III. Trống Shan này được người Karen dùng nhiều nên cũng thường gọi là trống Karen (xem Trống Đồng Shan).

Tượng Phật Cầm Dải Áo.

Ở Bagan, có chùa Shwezigon, ngôi chùa có giữ bốn chiếc răng Phật.

clip_image030

(nguồn ancientbagan.com).

Đặc biệt ở đây có pho tượng Phật nằm lim dim bàn tay cầm dải áo.

Tín hữu Phật giáo tin rằng nếu sờ được dải áo này thì sẽ có một ngày trở lại Myanmar và thăm lại tượng Phật này. Vì thế phần tay và dải áo ngày nay bị mòn, mất hết mầu nên tượng này bị rào kín lại.

Tượng Phật Mỉm Cười.

Chùa Ananda ở Bagan, một trong bốn ngôi chùa cổ nhất còn tồn tại.

clip_image032

Ngài Ananda là cháu của Phật, là thư ký riêng và là một trong các đệ tử chính yếu.

Chùa xây theo kiến trúc hỗn hợp Mon-Ấn-Độ. Trong chùa có bốn pho tượng đứng nhìn ra bốn hướng. Tượng nhìn hướng Nam tên là Kassapa, tượng nhìn hướng Bắc là Kakusandha, tượng nhìn hướng Đông là Konagamana và tượng nhìn hướng Tây là Gotama (Cồ Đàm, Phật Tổ).

Tượng Phật Kassapa nhìn về hướng Nam có nụ cười mỉm rất tươi.

clip_image034clip_image035

 

 

 

Tượng Phật Bị Giam Cầm.

Chùa Manuha là một trong những ngôi chùa cổ nhất ở Bagan, xây vào năm 1067 bởi vị vua tù nhân Manuha người Mon. Vua Manuha ở Thaton có được bộ kinh Phật thiêng liêng Tripitaka. Vua Anawrahta đòi lấy, vua Manuha không chịu đưa, thế là vua Anawrahta đem quân chinh phạt và bắt vua Manuha dem về cầm tù ở Bagan.

Vua Manuha được phép cho xây một ngôi chùa để tu hành. Ông cho xây ngôi chùa sau này gọi theo tên ông. Chùa diễn tả nỗi bất bình vì bị giam cầm của mình. Trong chùa có ba tượng Phật ngồi và một tượng nằm. Tất cả các pho được đều bị giam trong những căn phòng hẹp như xà lim.

clip_image036

Pho tượng Phật vĩ đại bị nhốt trong phòng hẹp như xà lim.

Đặc biệt pho tượng Phật nằm nhập niết bàn tuy bị giam cầm nhưng vẫn mỉm cười, được cho là tâm trạng của vua Manuha nói cho biết chỉ khi nào ông chết đi thì mới giải thoát khỏi được cảnh tù đầy.

Dĩ nhiên còn nhiều nữa.

2 comments

  1. Kinh chao bac si Q.,
    Xin cám ơn bs rất nhiều, rất nhiều bài hay. Khi nào bs rảnh, xin mời bs ghé vào trang http://www.dharma-sangha.com. Đây là trang web mà tôi và một nhóm bạn international làm để giới thiệu về vị Phật sống “Buddha Boy” ở Nepal mà chúng tôi biết đến năm 2005 qua tin tức từ CNN. Rồi sau đó chúng tôi tim đến ngài ở trong khu rừng sâu bên ấy. Mỗi năm tôi đều đi vài lần. Dân chúng gọi ngài là Maitreya Buddha, Bồ Tát Di Lặc tái thế. Nếu bs muốn biết thêm, thì xin tìm hiểu. Nếu mail này làm phiền bs thì xin thành tâm xin lỗi và mong bs bỏ qua & delete.
    Trân trọng cám ơn bs again,
    Kim Nguyen

    1. Quang Nguyen · · Reply

      Cám ơn anh.
      Tôi sẽ vào đọc. Tôi đã đi Nepal và Tibet học được chút ít về Phật giáo mật tông. Chắc chắn sẽ học được nhiều điều nữa trong blog của anh.
      Nguyễn Xuân Quang bacsinguyenxuanquang.wordpress.com

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: