THẠP ĐỒNG VIỆT KHÊ, TRIỆU MẠT…

(*Nếu cần, bấm hai lần vào Tựa Bài để mở bài)..

 THẠP ĐỒNG ĐÔNG SƠN

(Bài 3; bài 1: Thạp đồng Đào Thịnh, bài 2: Thạp Hợp Minh ).

THẠP VIỆT KHÊ, TRIỆU MẠT

và CÁC THẠP KHÁC.

Nguyễn Xuân Quang

 

THẠP VIỆT KHÊ

Việt Khê là một di chỉ khảo cổ học ở châu thổ sông Hồng, gần Hải Phòng. Một trong các cổ vật đào tìm được là chiếc thạp đồng đặt tên là thạp Việt Khê. Tuổi của các cổ vật đào tìm được ở đây vào khoảng 300-500 Trước Tây Lịch.

 viet khe

Rất tiếc không có hình nắp (theo A.B. Kempers không có nắp).

Thân thạp chia ra ba vùng. Trên và dưới là hai vành lớn có hình người. Mỗi vành này nằm giữa bốn vành chữ viết nòng nọc vòng tròn-que. Hai vành ngoài cùng là hai vành đường rầy hay hình các thanh thang đứng (răng lược) nọc âm thái dương. Hai vành trong là hai vành vòng tròn có chấm có tiếp tuyến ngược nhau Li-Đoài khí gió bầu trời thế gian. Như thế 4 vành này diễn tả dạng lưỡng hợp tiểu vũ trụ nọc âm thái dương. Khuôn mặt thế gian này ăn khớp với vành người ở giữa.

Vành chủ đạo ở giữa bốn vành trên là vành người hóa trang thành người-thú bốn chân.

 viet khe nguoi

Người-thú trên thạp Việt Khê.

Các nhà khảo cổ Việt Nam hiện nay cho là người hươu.

Đầu, mặt người là chữ viết nòng nọc vòng tròn-que hình vòng tròn có chấm có một nghĩa là mặt trời. Đây là người-thú mặt trời thế gian. Ở bụng xệ xuống có hình mấu nhọn cho biết đây là con thú đực cũng liên hệ với mặt trời (dương là đực, là mặt trời).

Hai tay dang rộng theo chiều ngang mang ý nghĩa biểu tượng cho cõi bằng đất thế gian. Hai tay cũng diễn tả cặp sừng. Ở đây sừng nằm ngang, dài và không có mấu nên không phải là sừng hươu mà nghiêng về phía sừng trâu, bò. Thạp mang tính âm nên nghiêng về phía trâu nước.

Như thế đây là Người Trâu Mặt Trời thuộc đại tộc Mặt Trời Nước Chấn. Đối chiếu với truyền thuyết và cổ sử Việt, Trâu Vàng (Kim Ngưu), Trâu Mặt Trời là thú biểu của Lạc Long Quân Chấn (Khai Quật Kho Tàng Cổ Sử Hừng Việt).

Như đã nói ở trên các nhà khảo cổ Việt Nam hiện nay cho là người hươu. Tôi nghiêng về người trâu mặt trời vì những lý do sau đây:

-Thạp gắn liền với cõi âm nên trâu là biểu tượng cho vùng đất âm có nước. Trâu Mặt Trời, Trâu Vàng biểu tượng của Vua Mặt Trời Chấn nước dương sinh tạo. Chấn có một khuôn mặt cõi âm (Lạc Long Quân là Long Vương có thủy phủ ở Vịnh Hạ Long). Trâu đen cũng là biểu tượng cho Diêm Vương thấy trong văn hóa Tây Tạng (Khai Quật Kho Tàng Cổ Sử Hừng Việt).

.Như đã nói ở trên nếu hai tay dang rộng ra diễn tả cặp sừng thì sừng ở đây nằm ngang, dài không có mấu nghiêng về sừng trâu.

.Thân thú vạm vỡ, trông con vật mang vóc dáng nặng nề, chậm chạp của loài trâu trong khi hươu thân thon gọn vì chạy nhẩy là cách sống còn của chúng. Đuôi chổi xể cũng nghiêng về phía trâu.

.Bộ phận sinh dục đực của con thú nằm dưới bụng giống loài trâu bò, trong khi ỡ hươu nó nằm ở sát chân sau hơn.

.Hươu mặt trời trên người thường có đốm chấm nọc lửa, dương và có viết chữ viết nòng nọc vòng tròn-que hình nọc que như hình hươu thấy trên trống đồng âm dương Ngọc Lũ I, Miếu Môn I. Hươu có tên cổ là con cọc, con nọc  nên trên người có các chữ này (Việt Dịch Bầu Cua Cá Cọc). Ở đây trên người thú không có chữ  mà chỉ có các sọc song song nghiêng diễn tả nước rơi mang tính chuyển động trong không gian.

.Hai vành đường rầy hay hình các thanh thang đứng (răng lược) nọc âm thái dương cũng cho biết những người-thú này thuộc về ngành nọc âm thái dương, Lửa Nước thái dương Chấn. Còn người-hươu thuộc ngành nọc dương thái dương, Lửa-Lửa thái dương Li. 

……

Vành ở giữa là vành hình thuyền có rất nhiều người chen chúc, trên có chim bay và dưới có hình cá.

Có hình linh hồn ở góc trái, dưới (hình không rõ lắm nên tôi đánh dấu chấm đỏ vào) diễn tả bằng hình một đứa trẻ ngồi bệt trên sàn thuyền, cho biết đây là những Thuyền Phán Xét Linh hồn giống như ở trên trống đồng âm dương Ngọc Lũ I.

red dot

Thuyền Phán Xét Linh Hồn trên Thạp Việt Khê có linh hồn hình đứa trẻ trần truồng ngồi bệt trên sàn thuyền đang bị xét sử (có chấm đỏ do tác giả đánh dấu).

 Cảnh thuyền Phán Xét Linh Hồn này ăn khớp trăm phần trăm với ý nghĩa và chức vụ của thạp đồng.

Tóm lại thạp Việt Khê từ hình dạng tới các trang trí đều thích hợp, ăn khớp với ý nghĩa và chức vụ liên hệ với cõi âm. Ở đây đặc biệt là có hai vành người-thú, theo tôi là người-trâu-mặt trời biểu tượng của đại tộc Mặt Trời Nước Chấn ứng với kim ngưu của Lạc Long Quân có một khuôn mặt sinh tạo, tạo hóa liên hệ với người chết.

Thạp Triệu Mạt.

 Ở Bảo Tàng Viện Nam Việt Vương ở Quảng Châu, Nam Trung Quốc có một chiếc thạp tìm thấy trong mộ Nam Việt Vương Triệu Mạt (Zhao Mo), cháu của Triệu Đà. Tôi gọi là Thạp Triệu Mạt.

trieu mo copy

Chiếc thạp tìm thấy trong mộ Nam Việt Vương Triệu Mạt (ảnh của tác giả).

Thạp không có nắp.

Phần trên thân thạp có hai vành nọc mũi tên (mũi mác, răng cưa, răng sói) mang nghĩa nọc dương thái dương. Hai vành này kẹp giữa vành hai làn sóng cuộn nhọn đầu mang ý nghĩa nước dương chuyển động sinh tạo Chấn. Ba vành có nghĩa là Nước dương sinh tạo Chấn nọc dương thái dương.  Chủ đạo là vành hình thuyền ở giữa thân thạp.

thap Trieu Mo thuyên VBT

Hai chiếc Thuyền Phán Xét Linh Hồn trên  thạp đồng  Triệu Mạt ở Quảng Châu, Nam Trung Hoa (nguồn: Treasures From the Nan Yue King, The Museum of the Nan Yue King, Cultural Relics Press).

Thuyền có cảnh phán xét linh hồn. Linh hồn diễn tả bằng hình người trần truồng ngồi bệt trên sàn thuyền đang bị xét xử cho biết đây là những Thuyền Phán Xét Linh hồn giống như ở trên trống đồng âm dương Ngọc Lũ I.

Phần gần chân thạp có 5 vành nhưng chỉ nhìn thấy rõ bốn vành: gồm hai vành ngoài cùng 1 và 5 hình nọc mũi tên (mũi mác, răng cưa, răng sói) nọc dương thái dương, hai vài 2 và 4 hình vòng tròn có chấm có tiếp tuyến mang nghĩa chuyển động sinh tạo. Chiều tiếp tuyến ở hai vành ngược nhau mang ý nghĩa thiếu âm Đoài khí gió cõi trời thế gian và thiếu dương Li lửa đất thế gian. Bốn vành diễn tả lưỡng hợp tiểu vũ trụ mang tính sinh tạo cõi người thế gian.

Rất tiếc vành số 3 ở giữa mòn mờ không thấy rõ.

Chiếc thạp đồng này hiển nhiên không dùng đựng tro than (vì xác Triệu Mạt còn thấy nằm ngoài) mà dùng như một vật tùy táng, như một thứ bùa bảo vệ, một thứ thông hành cho hồn vua, một thứ vật đựng.

Chiếc thạp đồng Đông Sơn này tìm thấy trong mộ Nam Việt Vương Triệu Mạt phản ánh sự Việt hóa của văn hóa Hán tộc. Hán tộc là dân du mục võ biền không có văn hóa Thuyền Phán Xét Linh Hồn.

Thạp Vạn Thắng

Rất tiếc không có hình.

Theo tài liệu cho biết thạp tìm thấy ở Phú Thọ, có hai vành chủ đạo chim nông (A.B. Kempers).

Nắp Thạp Ngọc Lũ

Nắp một vật đựng (có lẽ cũng là thạp) tìm thấy ở Ngọc Lũ.

 images (8)

Một nắp lớn ‘của một hộp đựng’ tìm thấy ở Ngọc Lũ I Hà Nam (MLF D 166, 123 nguồn EFEO).

 Cõi thượng thế mặt trời-không gian cũng giống như ở thạp đồng Đào Thịnh.

Phần mặt trống còn lại gồm có 4 vành sóng hai vòng tròn đồng tâm có chấm nọc dương có nghĩa là nước dương, lửa nước Chấn vận hành sinh tạo. Bốn vành này kẹp ở giữa vành chim nông đứng trên người có chữ viết nòng nọc vòng tròn-que vòng tròn có chấm có một nghĩa là mặt trời, thái dương sinh tạo. Đây là những con chim nông nước ngành nước lửa, mặt trời nước Chấn thái dương ứng với Thần Nông-Lạc Long Quân Chấn thái dương.

Ngoài biên nắp có vành trống không không gian và vành chấm nọc dương lửa. Hai vành diễn tả không gian ngành thái dương.

Chiếc nắp này một lần nữa cho thấy thật rõ thạp đồng thuộc khuôn mặt nước-dương, mặt trời sinh tạo, tạo hóa có một khuôn mặt liên hệ với sinh, tử, tái sinh, hằng của Vũ Trụ giáo. Chim nông có chữ mặt trời cho thấy rõ khuôn mặt ngành nòng Khôn Thần Nông-Lạc Long Quân thái dương.

Đối chiếu với truyền thuyết và cổ sử Việt là Chấn Lạc Long Quân đội lốt Thần Nông có một khuôn mặt sinh tạo, tạo hóa và cũng có một khuôn mặt là long vương âm thế.

Nắp Thạp hay Cồng ở Nam Trung Hoa.

 Tại Bảo Tàng Viện Tỉnh Vân Nam có một cổ vật đồng của đại tộc Đông Sơn mà các nhà khảo cổ học Trung

Quốc cho là chiếc gồng.

YUNNAN PROVINCIAL MUSEUM

YUNNAN PROVINCIAL M

Một chiếc cồng (?) đồng của đại tộc Đông Sơn ở Nam Trung Hoa Thời Tây Hán, 206 TTL-25 STL

(ảnh của tác giả chụp tại Bảo Tàng Viện Tỉnh Vân Nam).

Theo tôi đây là một nắp thạp đồng của đại tộc Đông Sơn. Có thể nắp đã được đem dùng làm một chiếc cồng.

IMG_3687

“Cồng” có vòm hình nón giống hệt nắp thạp (ảnh của tác giả).

Cồng có mặt trang trí như mặt trống đồng của đại tộc Đông Sơn rất hiếm thấy, tôi chưa thấy ở Việt Nam,  những nơi khác, nên đây cũng có một độ cao là một nắp thạp đồng.

Ở  đây chỉ có một quai, có khi chiếc quai kia đã được cắt bỏ đi để biến nắp thạp thành cồng.

Nhìn chiếc quai này trông có vẻ không phải là quai đúc cùng với ‘gồng’ mà trông như mới được gắn vào, dấu đập còn thấy rõ:

gong dong

Ta đã biết trống đồng khi lật ngược lên thành cối, cồng (loại cồng vò, cóng, chum), vật đựng. Vì thế thạp đồng không có nắp có thể dùng làm một vật gõ như cồng. Thời cổ con người dùng chum vò làm bộ gõ.

Điểm này cũng có thể xẩy ra vì nắp thạp của đại tộc Đông Sơn tương đương với mặt trống đồng nòng nọc, âm dương của đại tộc Đông Sơn. Nói một cách khác nắp thạp có thể dùng như một thứ cồng (loại cồng đĩa) vì cồng là một thứ trống của ngành nọc âm (cồng bà), cũng là khuôn mặt trái ngược về tính nòng nọc, âm dương với trống.

Ở tâm của mặt có hình mặt trời có 10 nọc tia sáng. Số 10 là số Khảm tầng 2 hôn phối với Li.

Trong khoảng không gian giữa tia sáng có nhiều nọc mũi tên (mũi mác, răng cưa, răng sói) lửa, dương, thái dương với số nọc không như nhau cho biết tuổi rất muộn của ‘cồng’. Như thế vũ trụ ở đây mang tính lửa thái dương có khuôn mặt lửa thế gian Li mang tính chủ.

Những vành giới hạn là những vành trống không mang âm tính nòng Khôn.

Những vành vận hành quanh vũ trụ mặt trời-không gian gồm có ba vành. Hai vành ngoài nọc mũi tên (mũi mác, răng cưa, răng sói) nọc dương thái dương. Ở giữa là vành có hình sóng nước hai vòng tròn đồng tâm có chấm nọc dương có nghĩa là nước dương, lửa nước Chấn. Ở đây có thêm hai móc nước cán dù thái dương nước (cũng có thể coi là hai nọc thái dương hiệp với nước âm nên đầu cong lại).

Hình thái này nằm cùng nhóm với các trống ngành nòng âm nước như trống đồng âm dương Hoàng Hạ, một trống Lào, Thượng Lâm…

xoan ss

Vành người chim có trang phục đầu hình phướn cao, tay cầm phướn có những sọc tua ngang ngành nòng âm nước khí gió. Những người cầm phớn, có người cầm tay trái , có người cầm tay phải cũng cho thấy  tính không chính thống. Tay phải cầm gậy phách hình nọc mũi tên (mũi mác, răng cưa, răng sói) cong và để nghiêng mang âm tính.

YUNNAN PROVINCIAL nguoiNgười trên ‘cồng” .

Có 22 người nhẩy múa và một người có lẽ là lãnh tụ. Người này búi tóc sau gáy, đeo kiếm dài trên đầu có hình một loài bò sát bốn chân như cá sấu, thằn lằn, cũng có thể là một thứ rồng thuồng luồng… Dù gì thì con thú này cũng là biểu tượng của ngành nòng âm, nước liên hệ với Chấn ứng với Lạc Long Quân.

Kế tiếp là vành ngoài biên có ba vành giống như ở vùng vận hành.

Vành này cho biết nắp thạp hay cồng thuộc về ngành nòng âm nước dương Chấn mang tính chủ.

Tóm lại đây là một nắp thạp và có thể được đem dùng làm cồng, có khuôn mặt Chấn mang tính chủ. Khuôn mặt này như đã biết thích hợp trăm phần trăm với thạp và cũng thích hợp với cồng vì cồng là một thứ trống âm của ngành nòng âm.

 Kết luận về thạp đồng của đại tộc Đông Sơn.

Thạp đồng là khuôn mặt lật ngược của trống đồng nòng nọc, âm dương của đại tộc Đông Sơn. Thân thạp hay thạp không có nắp tương đương với cống cối, cồng nồi. Nắp thạp tương đương với cồng đĩa.

Thạp có khuôn mặt chính yếu nghiêng về sự chết, cõi âm. Trống là sống. Thạp là tháp (mồ mả), thác (chết).

Vì thế cũng như trống đồng, thạp đồng chuyên chở triết thuyết Vũ Trụ Tạo Sinh của Vũ Trụ giáo nhưng ngược với trống đồng nòng nọc, âm dương, chủ yếu thạp nghiêng về tái, sinh, hằng cửu.

Trống dùng cho linh hồn những người đi về thượng thế theo con đường dẫn về mặt trời sinh tạo, tạo hóa, tức Trụ của vũ trụ. Trong khi thạp dùng cho linh hồn những người đi về thượng thế theo con đường dẫn về không gian sinh tạo, tạo hóa tức Vũ của vũ trụ. Các vua chúa, tù trưởng  dòng nọc dương thái dương dùng trống đồng nhiều trong mai táng. Các vua chúa, tù trưởng dòng nọc âm thái dương dùng thạp nhiều trong mai táng.

Vì thế về hình dạng thạp thấy nhiều nhất là dạng hình trụ tròn có phần trên phình to ra khi lật ngược lên thành trống Nguyễn Xuân Quang V hay Heger II tức trống tượng Đất Dương, trống Núi Nổng, trống Trụ Chống Trời,  trống Lửa Thế Gian, trống thiếu dương, trống Li, trống Trục Thế Giới. Thạp có hình dạng này có con đường âm, Trục Thế Giới âm giúp linh hồn đi lại ba cõi dễ dàng.

Về các trang trí, vật tổ, người đều nghiêng về phía nòng âm thái dương, chủ yếu là Chấn thái dương có một khuôn mặt tạo hóa, sinh tạo ở thượng thế và cũng là chúa tể cõi âm (diêm vương).

Thạp dùng trong mai táng có thể dùng như quan tài như thấy qua thạp đồng Hợp Minh; như các tiểu bằng đồng (funeral urns) đựng một phần thân người quan trọng như đầu, sọ, tro than sau khi hỏa táng; như các vật tùy táng,  một thứ bùa bảo vệ, một thứ thông hành; như vật đựng lễ vật, thực phẩm hay tài vật cho người chết.

Thạp đồng của đại tộc Đông Sơn có thể dùng để kiểm chứng, xác thực cách giải đọc trống đồng nòng nọc, âm dương của đại tộc Đông Sơn vì ta biết chắc chắn trăm phần trăm các dấu hình, chữ viết nòng nọc vòng tròn-que ở trên thạp nghiêng về nòng, âm, Khôn, Chấn. Ví dụ trên thạp ta thấy sự hiện diện rất nhiều chim nông, chim biểu của nòng âm cõi trên tạo hóa; sự hiện diện rất nhiều của khuôn mặt sinh tạo Chấn, lửa nước, mặt trời nước, sấm, diêm vương; sự hiện diện rất nhiều của Thuyền Phán Xét Linh Hồn, điểm này xác thực vùng nước ở tang trống đồng âm dương Ngọc Lũ I,  Hoàng Hạ… có các thuyền này nên có một khuôn mặt là cõi trên của cõi âm.

Nhìn trong phạm vi đại tộc Đông Sơn, thạp đồng là mặt lật ngược của trống đồng nòng nọc, âm dương của đại tộc Đông Sơn nhưng nhìn trong phạm vi Vũ Trụ Tạo Sinh, thạp đồng của đại tộc Đông Sơn có khuôn mặt chung với các loại thạp dùng trong mai táng như thạp đất nung, chum đá, thạp gỗ…

Chiếc chum đá ở Bản Ang Cánh Đồng Chum và ở Thung Lũng Bada, Sulawesi có nắp trang trí hình mặt trời, giống như mặt thạp đồng Đông Sơn Đào cho thấy hai nền văn hóa chum đá Cánh Đồng Chum và trống đồng của đại tộc Đông Sơn liên hệ với mật thiết với nhau (Lào: Vén Màn Bí Mật Cánh Đồng Chum).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: