NHÓM TRỐNG THÁI DƯƠNG: NGỌC LŨ I, TRỐNG BIỂU NGÀNH MẶT TRỜI THÁI DƯƠNG, CÀN THẾ GIAN (6).

(*Nếu cần, bấm hai lần vào Tựa Bài để mở bài).

*Đang nhuận sắc lại.

TRỐNG NHÓM MẶT TRỜI THÁI DƯƠNG.

NGỌC LŨ I, TRỐNG BIỂU NGÀNH MẶT TRỜI THÁI DƯƠNG, CÀN THẾ GIAN.  

  (phần 6)

Nguyễn Xuân Quang

 Nhà Tứ Tượng

Nhà có thể mang tất cả ý nghĩa của Tứ Tượng hay của từng Tượng riêng rẽ.

.Biểu tượng chung cả Tứ Tượng

Phần lớn các kiến trúc tôn giáo mang ý nghĩa biểu tượng chung cho Tứ Tượng và ngay cả các kiến trúc chỉ biểu tượng cho các một Tượng riêng rẽ cũng bao gồm ý nghĩa Tứ Tượng riêng của Tượng đó.

-Nhà nọc tượng lửa trời, lửa thái dương:

Những kiến trúc trụ nhọn, nọc nhọn, hình tháp bút như tháp Champa, hình chim mang dương tính nhiều cũng có thể mang hình ảnh nhà nọc, lửa thái dương. Người Katu có ngôi nhà có đường nóc hình chim nói trên, ở một diện nào đó cũng có thể là nhà biểu tượng của tượng lửa thái dương.

Nhà tượng lửa thái dương Càn có hình dáng tổng quát giống  nhà lửa đất thiếu dương Li cần phải dựa vào các chi tiết khác để nhận diện.

Nhà nọc, lửa thái dương, mặt trời, Càn thường có mái nhọn (như tháp bút, tháp Champa), có sừng nhọn của loài thú dương biểu tượng cho mặt trời như bò, dê hay trên nóc có các loài chim thú biểu tượng cho mặt trời như bổ cắt lửa, trĩ, gà…

-Nhà Nọc tượng Nước dương.

Nhà nọc tượng Nước dương mang khuôn mặt nam là nhà mang biểu tượng nội, cha của dòng nước. Nước dương có nhiều khuôn mặt như cá sấu, thuồng luồng, giao long, ngày nay là rồng nước, naga, thuyền, trâu nước, trăng lưỡi liềm… vì thế nhà nọc biểu tượng của Nước dương có thể là nhà mái lõm trăng lưỡi liềm, hình thuyền, hình sừng trâu…, hay có đường mái hình rắn dương, thuồng luồng, rồng nước, naga…

.Nhà cá sấu, thuồng luồng, rồng nước, naga:

Rắn nam hóa, dương hóa thành thuồng luồng, rồng. Nhà nước thuần âm rắn nước nam hóa thành nhà thuồng luồng, nhà rồng nước. Nhiều khi nhà kiến trúc theo dạng nhà thường nhưng mái hay đầu mái mang biểu tượng rắn, rồng nước ví dụ các nhà cổ truyền Thái Lan nhất là các nhà thờ phượng, đền thờ các đầu hồi, bờ nóc có hình rắn naga. Naga được coi như một loại rồng nước (cũng xin nhắc lại là người Thái Tày Âu thuộc họ nòng Lạc Long Quân Âu Cơ, liên hệ với An Dương vương Âu Lạc). 

Cung Điện Mùa Hẻ  (Summer Palace) của vua Thái Lan đầu mái có hình naga (ảnh của tác giả) .

Đền Thần Đạo Nhật Bản có viền nóc cửa hình vòm cong dòng nòng âm, nước, con cháu của thái dương thần nữ Amareterasu.

                       

                                                              Đền thờ Nhật Bản có mái cửa hình vòm. Lưu ý bên trên có hình mặt trời nữ hình hoa cúc 16 cánh biểu tượng của thái dương thần nữ Ameraterasu (số 16 là số Khôn tầng 3 mang âm tính thái âm dòng nòng, nước).

Các đình chùa Việt Nam ngày nay mái thường thấy trang trí hình rồng. Cần phân biệt là rồng gì, nếu là rồng nước thì là di duệ của linh thú nước nguyên thủy là rắn nước, cá sấu, thuồng luồng, thuộc tộc Lạc Long Quân Giao Việt (còn nếu là rồng gió thì thuộc tộc Hùng Vương Đoài vũ trụ).

.Nhà mái hình trăng lưỡi liềm:

Trăng cũng có hai khuôn mặt âm dương: chị Hằng với khuôn trăng đầy đặn, mặt tròn vành vạnh hình chữ nòng O tức nường, nàng và ông trăng với khuôn mặt lưỡi liềm hai đầu nhọn lửa, thái dương. Nhà biểu tượng cho Nước dương có mái lõm cong như trăng lưỡi liềm. Đây là ngôi nhà thiêng liêng của tộc trăng Nước dương. Ngôi đình của chúng ta có mái hai đầu đao nhọn nếu làm theo hình trăng lưỡi liềm thì là đình của Lạc Việt. Ta có truyền thuyết Lạc Long Quân có một khuôn mặt là ông trăng mà lấy bà giời Âu Cơ (Khai Quật Kho Tàng Cổ Sử Hừng Việt). Tuy nhiên trên mái phải có kiến trúc hình trăng thì mới khẳng định được là nhà thiêng liêng của tộc Nước dương.

.Nhà mái hình sừng:

Nhà mái hình võng hai đầu cong vểnh lên cũng có thể là biểu tượng của sừng trâu, sừng bò. Nhiều khi phải dựa vào các trang trí sừng trâu ở đầu hồi hay trong nhà để xác quyết. Các tộc ở Nam Dương như Menangkerbau (kerbau: trâu), Batak… cũng có những nhà rông mái hình sừng trâu, ví dụ: ngôi nhà làng Batak.

Chi tiết mái hình võng của một ngôi nhà lớn tiêu biểu của người Batak, Nam Dương, dưới đầu hồi có để các trống thờ có mặt trống hình mặt trời  và chạm trổ trang trí ở cột chính có biểu tượng sừng trâu (Colin Duly, p.93).

Lưu ý là sự hiện diện của các trống cho biết đây là nhà trống, nhà đực. Các trống ở đây hình trụ nọc biểu tượng lửa trời, thái dương, có hình mặt trời ở mặt trống cho biết tộc này thuộc chủng mặt trời thái dương. Trâu sống được dưới nước, Anh ngữ gọi là trâu nước (water buffalo). Sừng hà hai nọc nhọn mang tính thái dương. Nhà sừng trâu là nhà tcủa tộc Mặt trời nước thái dương, chi đất nước, làm ruộng nước.

Nhà mái võng trên trống đồng Đông Nam Á cũng cần phải nghĩ đến ý nghĩa sừng trâu này. Đây là ngôi nhà thiêng liêng của tộc trâu dòng Mặt trời nước thái dương, đất âm ruộng nước. Loại nhà này mang hình bóng ngôi đình của Lạc Việt ruộng nước Lạc điền. Dĩ nhiên cần phải dựa vào những chi tiết khác nhất là những chi tiết về trâu.

.Nhà mái lõm hình thuyền

Thuyền chuyên chở một ý nghĩa biểu tượng cho nước. Thuyền biểu tượng cho nước thuần âm có hình tròn tức thuyền thúng, hình rắn, hình cá. Thuyền biểu tượng cho Nước dương có hai đầu nhọn, nhiều khi cong vòng lên hình võng nghĩa là cũng giống hình trăng lưỡi liềm, hình sừng. Các tộc duyên hải đông nam Trung Hoa, tức thuộc địa bàn cũ của Bách Việt, các ngôi nhà biểu tượng cũng có mái lõm hình thuyền.

Dĩ nhiên ngày nay người Trung Hoa có thể có những diễn giải khác nhưng với gốc ở bờ nước và thuộc địa bàn Bách Việt sông nước thì mái võng hình thuyền phải liên hệ với tộc mặt trời nước.

Nhiều khi diễn tả theo lối ‘bình dân học vụ’ trên nóc nhà chỉ để một chiếc thuyền.

Nhà cách mạng  Xu Xiling trên nóc có chiếc thuyền (Zhejiang), Dongpu Zhen, Shaoxing xian (Knapp, Ronald G. tr.100).

Nhà cộng đồng của người Lạc Việt Tráng Zhuang ở Quảng Tây, Trung Quốc có kiến trúc hình thuyền trên mái (ảnh của tác giả chụp tại Làng Văn Hóa Sắc Tộc Nam Ninh) .

Tháp Chăm loại dương thường hình tháp bút nhưng loại tháp âm mái cũng có hình lõm công như hình thuyền, có tác giả Tây phương gọi là hình yên ngựa.

Tháp Chăm ở Mỹ Sơn Hội An có mái hình lõm cong như hình thuyền thuyền. 

Trong một quần thể Ấn giáo các tháp mái nhọn thuộc phía nọc, dương Lửa Shiva (các tháp Champa ở Việt Nam theo phái Shiva nên thường là tháp nhọn), còn các tháp mái lõm cong như  hình thuyền, yên ngựa thuộc phía nòng, âm, Nước (âm nam là Vishnu, âm nữ là Durga). Các kiến trúc đền đài Ấn giáo ở vùng duyên hải nam Ấn Độ thường có mái hình này vì bị ảnh hưởng văn hóa nước, sông biển.

Nhiều khi trang trí những vật biểu của Nước dương như thuồng luồng, cá sấu, rắn nước có sừng như thấy trên các thuyền Đông Sơn. Ngày nay thường phụ đề thêm thành thuyền rồng… Đây là ngôi nhà thiêng liêng của tộc sống bồng bềnh trên sông nước, sát bờ nước thuộc tộc “người ở nước”, ”long nhân”, “long hộ”… Đối chiếu với truyền thuyết và cổ sử Việt ứng với khuôn mặt Giao Việt, Lạc Việt.

* Cần lưu tâm

 Nhà Tượng-nước có hình dáng tổng quát giống nhà Vũ trụ âm và nhà Nòng, Cái phía dương, cần phải dựa vào các chi tiết đặc thù để xác định.

Phải hiểu một cách tổng quát là nhà có mái hình võng (hình cung, hình thuyền, hình trăng lưỡi liềm, hình sừng trâu) chỉ có nghĩa là nhà mang âm tính. Phải dựa vào các chi tiết khác mới biết rõ đó là nhà nòng không gian, nhà Khôn (thái âm nước hay thiếu âm gió).

-Nhà tượng thiếu dương Đất dương hay đá-núi.

Nhà biểu tượng cho tượng Đất dương (núi) có hình:

.Hình núi nhọn đỉnh ví dụ như đền thần mặt trời ở Khajuraho, Ấn Độ làm theo hình núi thiêng liêng Kailasha ở Himalaya có một khuôn mặt biểu tượng cho trục thế giới, Núi Trụ Thế Gian  .

Đền mặt trời ở Khajuraho, Ấn Độ làm theo hình núi thiêng liêng Kailasha, nơi sinh ra thần Shiva có biểu tượng chính là linga ở Himalaya .

Machu Picchu, “the Lost City of Incas’, ở trên đỉnh cao rặng núi Andes, nơi có đền thờ Mặt Trời của người Incas hình trụ tròn:

Đền thờ  Mặt Trời của Incas ở Machu Picchu trên rặng núi Andes (ảnh Michelle Mai Nguyễn).

Andes gốc từ Incas ngữ Inti có nghĩa là phía mặt trời mọc, phương đông nơi mặt trời mọc, được nhận diện với mặt trời. Tại Machu Picchu, nơi có đền thới Mặt Trời nằm dưới ngọn núi hình trụ nọc nhọn đầu trong rặng Andes:

Machu Picchu (ảnh của tác giả)

.Những kim tự tháp Ai Cập là một thứ nhà mồ của vua chúa cũng là loại nhà có một khuôn mặt biểu tượng núi tháp, đất dương mang biểu tượng đường lên trời. Một vài tháp Aztec mang biểu tượng mặt trời núi.

-Nhà tượng Khí, Gió dương:

Như đã biết khí gió là phần nhẹ, phần mang dương tính của nòng hư không, tròng trong của Trứng Vũ Trụ vì thế nhà biểu tượng của Khí gió dương là nhà nòng thiếu âm nghĩa là nhà hình tròn hay có mái hình vòm trời, hình tán lọng, nóc dù. Nhà nòng gió thiếu âm cần phải phân biệt với các loại nhà nòng khác, phải dựa vào những yếu tố thiếu âm khí gió. Như đã biết chim mang nhiều dương tính biểu tượng cho dương, lửa nhưng chim mang ít âm tính, nhất là cánh chim cũng có thể biểu tượng cho gió. Một ngôi nhà nòng có chim biểu tượng cho gió đậu trên vòm nóc có thể là ngôi nhà biểu tượng cho gió. Ví dụ nhà vòm trên nóc có hình chim của người Katu.

Nhà vòm trên nóc có hình chim của người Katu, theo Maurice.

 So sánh với nhà Katu nóc có hình chim ở trên ta thấy căn nhà này có mái hình vòm. Vậy căn nhà này là nhà nòng, có thể biểu tượng nòng Khôn, nhà nòng cái, nhà nòng tượng nước hay khí gió. Căn nhà nòng này hình trụ trông như cái nấm hay cái dù nghiêng về khí gió. Con chim quay về bên trái nên là chim mang tính âm. Rõ ràng con chim này là chim thiếu âm vì không có mào, đuôi hình nọc vểnh nghiêng xéo lên trời mang âm tính tức dương của âm hay thiếu âm khí gió nhưng không cường điệu đâm thẳng đứng lên trời như con chim ở nhà nọc đã nói ở trên. Như thế nhà này là nhà nòng hư không dương hay nhà biểu tượng khí gió.

Tóm lại nhà biểu tượng cho tượng khí gió có hình dáng tổng quát giống nhà nòng không gian, nhà nòng cái và nhà nòng nước dương cần phải dựa vào các chi tiết khác để nhận diện.

Hình bóng bốn loại nhà biểu tượng cho Tứ Tượng còn thấy rõ trong phong thủy của người Trung Hoa ngày nay.

Bốn loại nhà trong phong thủy của người Trung Hoa.

Trước hết bốn loại nhà này đều có hình trụ đứng tức hình nọc cho biết đây là tộc dương. Nên biết người Trung Hoa gốc võ biền, theo chế độ phụ hệ cực đoan và Chu Dịch là Dịch dương. Vì thế phong thủy Trung Hoa cũng theo dương, nên chọn nhà dương. Mái nhà khác nhau cho biết ứng với các tượng khác nhau. Từ trái qua phải, căn nhà ở đầu tận cùng bên trái có mái hình nóc dù, hình nón tròn trên cùng có hình quả bầu ứng với bầu trời là căn nhà biểu tượng cho tượng gió, Đoài. Căn nhà mũi đao có ba mấu nhọn biểu tượng nọc nhọn tức tượng lửa. Ba mũi nhọn là ba nọc, ba hào dương (| | |), tức Càn. Căn nhà mái bằng, thấp hơn ba căn nhà kia có âm tính nhất tức tượng nước dương, Chấn. Nhà lại có hình chữ nhật biểu tượng nước dương. Đây là căn nhà ứng với tượng nước dương. Thật vậy, trên mái có vẽ hình đầu “lưỡi tầm sét” nước lửa, trên cánh cửa có hình sóng nước hay vẩy cá biểu tượng nước dương. Căn nhà thứ tư có hình trụ cao nhất, mái bằng hình trụ chống biểu tượng cho Núi Trụ Chống Trời, Núi Trụ Thế Gian tức tượng đất dương.

Nhà Vũ Trụ Giáo, Tam Thế

Nhà loại này mang đủ âm dương tứ tượng, mang ý nghĩa tạo hóa, sinh tạo trọn vẹn.

Những ngôi nhà “trulli” ở Alberobello, Bari, Italia, có nguồn gốc từ thủa xa xưa, trên nóc nhà có các chỏm nóc khác nhau và có các hình biểu tượng mang ý nghĩa Vũ Trụ luận.

Nhà trulli ở Alberobello, Bari, Italia (Post Card, Alberobello, La Città del Trulli, 1997) (ảnh của tác giả chụp từ tài liệu du lịch).

Nhà có thể có hình dạng của:

.Con rùa (nhà nòng rùa).

Nhà rùa của Mường Việt cổ là một ví dụ điển hình. Theo thần thoại Mường thần rùa đã dậy con người làm nhà. Thần bảo nhìn người rùa mà bắt chước làm nhà. Mái nhà là mu rùa, bốn chân là cột cái, sườn dài sườn cụt xếp làm rui…

Mu rùa là âm, đầu rùa là dương, bốn chân là tứ trụ, tứ tượng, tứ hành, bốn Nguyên Sinh Động Lực chính tạo sinh ra vũ trụ muôn loài. Nhà rùa hiểu theo nghĩa tổng quát biểu tượng cho âm dương tứ tượng nhà tạo hóa, vũ trụ. Vì thế rùa liên hệ với Dịch, với Âm Dương, tứ hành, rùa đi với “Lịch Rùa” của Việt Thường (thật ra là nguyên thể của Việt Dịch Nòng Nọc), với Dịch Phục Hy. Con rùa hộp khi thu chân và đầu vào hộp có hình nòng hư không, Vô Cực, hình Trứng Vũ Trụ, Thái Cực. Khi thò đầu dương (qui đầu) ra cùng với đuôi mang hình ảnh nòng nọc âm dương, Lưỡng Nghi. Khi thò bốn chân ra mang hình ảnh tứ trụ, Tứ Tượng. Nhà rùa có mái là mai hình vòm biểu tượng hư không tức cõi trên, phần mai dưới bụng bằng phẳng là cõi bắng, cõi giữa thế gian, phần dưới mai là cõi dưới. Con rùa mang đủ tất cả giáo thuyết Vũ Trụ tạo sinh. Điều này thấy rõ theo Vũ Trụ tạo sinh của Ấn Độ, vũ trụ được khai sinh ra trên lưng rùa.

Đó là nhà rùa hiểu theo nghĩa tổng quát, nhưng cũng cần lưu ý là rùa cũng là biểu tượng cho từng ngành, từng tượng dòng nòng.

Cần phải phân biệt từng loại rùa như rùa bọc, Hán Việt qui có nghĩa là tròn, bọc biểu tượng cho khí gió, hư không thấy qua các truyền thuyết như trong tứ linh của Trung Hoa là Long Lân Qui Phượng (Long ứng với nọc nước, Phượng ứng với nọc lửa, Li ứng với nọc đá, đất dương, Qui ứng với nọc gió)….

Trên trống đồng âm dương các nhà nòng có mái hình vòm mang hình dáng của nhà nòng rùa này.

Nhà vòm Hogan như đã nói ở trên liên hệ mật thiết với triết lý tạo sinh vũ trụ. Các phần của nhà Hogan tương ứng với các cấu thể của vũ trụ. Ví dụ nền đất tiêu biểu cho Mẹ Đất, mái vòm tròn biểu tượng cho Cha Trời. Nhà vòm hogan có bốn cột tượng trưng cho bốn núi thiêng liêng ứng với Tứ Tượng. Cửa hướng về hướng đông nơi mặt trời mọc, các lời cầu nguyện và câu hát cầu xin khởi xướng từ hướng này. Khi nhà cất xong, một bếp lửa được đốt lên ở giữa nhà. Bếp lửa là trái tim hồng của nhà (giống người Ainu). Bếp lửa này chính là lò lửa ta thấy dưới sàn những căn nhà trên trống đồng âm dương như trống Ngọc Lũ I và các trống họ hàng. Sau khi làm nhà xong nhà được khánh thành theo nghi thức cổ truyền…

.Nhà Cây Vũ Trụ.

Ngoài ra âm dương tứ hành tạo ra vũ trụ, Tam Thế thường biểu tượng bằng Cây, Nấm Vũ Trụ. Do đó về hình dạng nhà Tam Thế nhiều khi có hình Cây Vũ Trụ, ví dụ như:

.Chùa một cột của Việt Nam có một khuôn mặt là nhà Cây Vũ Trụ (Cây Tam Thế, Cây Đời Sống).

.Nhà mồ một cột của người Kayan:

Nhà mồ một cột của người Kayan (theo Waterson).

.Nhà kiến trúc ba tầng:

Ngày nay các ngôi nhà thiêng liêng như nhà đình của chúng ta cũng còn mang hình bóng nhà Tam Thế. Thật vắn tắt ta thấy các đình cổ thường xây cất theo kiểu nhà sàn ví dụ như đình Đình Bảng, đình Tràng Kênh ở Hải Phòng. Nhà sàn ở một khía cạnh nào đó mang biểu tượng tam thế. Những đình làm theo kiểu nhà thường thì bên trong có cấu trúc tam thế. Ví dụ như các đình xây sớm như Tây Đằng, Chu Quyến, Mông Phụ… thường có một gác lửng thờ thần thánh, tổ tiên ứng với Cõi Trên, Cõi Trời. Gian đình là Cõi Giữa thế gian nơi thờ phượng các thánh tổ, thánh nhân cõi thế gian và là nơi hội họp. Sàn đình của các chùa này gồm một phần giữa lõm xuống hai bên cao lên như hình lòng thuyền là cõi nước dương. Dưới gầm sàn là Cõi Dưới, Cõi Âm. Những đình này mang biểu tượng Tam Thế. Bên ngoài đình thường có cái ao mang biểu tượng âm đi với đình mang biểu tượng dương. Trước cổng đình có bốn trụ cột mang biểu tượng Tứ Tượng. Âm dương tứ hành chuyển hành sinh ra Cây Đời, Cây Tam Thế. Cây Vũ Trụ, Tam Thế, Cây Đời được biểu tượng bằng một cây đa hay một cây cổ thụ trồng bên đình. Tóm lại nhà đình của chúng ta có nguồn gốc từ thời thái cổ. Đình là nhà đinh, nhà lang, là Nọc, nhà Việt, nhà mặt trời, là ngôi nhà thiêng liêng của họ Nọc Việt mặt trời thái dương mang ý nghĩa của Vũ Trụ giáo, Mặt Trời giáo. Đình là hậu thân của nhà Lang, đền mặt trời thời Hùng vương. Nguyên thủy đình là một thứ nhà thờ mặt trời. Phải dựa vào hình dạng của đình, của mái và các trang trí khác để biết đình của chi nào… Những đình của Việt Nam ngày nay có mái lõm hình thuyền, hình sừng trâu, hình trăng lưỡi liềm là những ngôi đình của dòng Việt Mặt trời nước Lạc Long Quân Lạc Việt (xin đọc thêm bài “Qua Đình Ngả Nón trông Đình”, Ca Dao Tục Ngữ, Tinh Hoa Dân Việt).

./Nhà tổ Toraja, Nam Dương mang ý nghĩa vũ trụ ba tầng:

Cấu trúc một ngôi nhà tổ vũ trụ ba tầng Toraja, Nam Dương.

./ Tháp Chedi của Phật giáo

Tháp Chedi có hình chuông có cán để úp có hình dạng biên thể của quả bầu nậm nòng nọc, âm dương mang trọn vẹn Vũ Trụ giáo. Bên trong tháp có kiến trúc cây Tam Thế.

Tóm lại nhà biểu tượng, những kiến trúc tín ngưỡng, dưới một diện tôn giáo, mang trọn ý nghĩa Vũ Trụ Giáo, Dịch lý (xem Ấn Độ: Hang Động Phật giáo Ajanta).

(còn nữa).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: