NHÓM TRỐNG THÁI DƯƠNG: NGỌC LŨ I, TRỐNG BIỂU NGÀNH MẶT TRỜI THÁI DƯƠNG, CÀN THẾ GIAN (5).

(*Nếu cần, bấm hai lần vào Tựa Bài để mở bài).

*Đang nhuận sắc lại.

TRỐNG NHÓM MẶT TRỜI THÁI DƯƠNG.

NGỌC LŨ I, TRỐNG BIỂU NGÀNH MẶT TRỜI THÁI DƯƠNG, CÀN THẾ GIAN.  

  (phần 5)

Nguyễn Xuân Quang

NHÀ TRÊN TRỐNG NGỌC LŨ I.

Mấu Chốt chính:

Ở bán viên dương ngành phụ Càn Khôn nhóm 7 người nhẩy múa có ngôi nhà nọc, nhà tổ, nhà thờ mặt trời là nhà Càn Li mang tính dương thái dương, Càn dương (như đã biết số 7 là số lẻ, dương, Càn dương thái dương) và ở bán viên âm  ngành phụ Càn Tốn nhóm 6 người nhẩy múanhà Chấn Đoài vũ trụ khí gió (số 6 là số Tốn âm thái dương. Tốn hôn phối với Chấn và với Đoài). Từ đó ta nhận diện ra ngay khuôn mặt của nhà nòng, không gian lưỡng hợp với nhà nọc mặt trời: ở bán viên dương Càn Khôn có ngôi nhà nọc Càn Li thì ngôi nhà nòng không gian là Chấn-Đoài vũ trụ khí gió và ở bán viên âm nhóm 6 người nhẩy múa Càn Tốn có ngôi nhà nọc mặt trời là Chấn-Đoài vũ trụ khí gió thì ngôi nhà nòng không gian là Càn Li.

Bây giờ ta đi vào chi tiết.

Tổng quát về Nhà.

Vành số 6 ngoài hai nhóm người nhẩy múa còn có nhà, dàn trống và cảnh giã chầy cối sát cạnh bên nhà. Nhà ở các trống cổ mang ý nghĩa biểu tượng trong khi nhà ở những trống muộn chỉ là những căn nhà ở thông thường không mang ý nghĩa biểu tượng thấy trên các trống muộn như trên các trống Vân Nam chẳng hạn hay trên các trống không chính thống.

Như đã biết trống đồng âm dương chuyên chở giáo thuyết Vũ Trụ giáo, là giáo biểu của Vũ Trụ giáo, Mặt Trời giáo, như thế nhà mang nghĩa biểu tượng trên trống đồng âm dương bắt buộc phải mang ý nghĩa Vũ Trụ giáo. Do đó ta phải giải đọc các ngôi nhà trên trống đồng theo Vũ Trụ thuyết, theo dịch, theo chữ viết nòng nọc vòng tròn-que.

Xin nhắc lại một chút về nhà biểu tượng trong Vũ Trụ giáo (xem chi tiết ở chương Ý Nghĩa Hình Nhà trong Giải Đọc Trống Đồng Nòng Nọc, Âm Dương Đông Nam Á).

Nhà Hư Không Vô Cực:

Theo nguyên khởi, nhà hư không biểu tượng hư không trung tính Vô Cực. Nhà hư không nhìn chung có hình một cái bọc, cái túi, cái nang, có nét cong, hình tròn. Tôi gọi chung là nhà nòng hư không.

Vì thế nhà biểu tượng cho hư không có thể là một cái hang, động, hốc núi hình tròn, hình vòm, hình túi dạ con, về sau là những kiến trúc có hình cầu tròn, hình mõ, hình vòm, có những đường nét cong vòng mang âm tính.

Hãy lấy một hai ví dụ loại nhà này.

.Cái lều tròn của các đồng bóng Mã Lai trước đây: “buổi lên đồng đích thực xẩy ra trong một cái lều tròn hay trong vòng tròn thần kỳ” (“the séance proper takes place inside a round hut or magic circle” (Mircea Eliade, tr.345) và “chúng ta tìm thấy lại cái lều tròn làm bằng lá, trong đó đồng bóng “hala” (người Sakai) hay đồng bóng “poyang” (người Jakun: một biến dạng của từ Mã Lai Á “pawing”) đi vào cùng với người phụ đồng, chúng tôi thấy họ hát cầu nguyện, triệu thỉnh các thần hồn hỗ trợ … Trong lều có hai cái tháp nhỏ có bậc cấp, dấu hiệu biểu tượng leo lên trời” (Mircea Eliade, tr.341).

.Vũ Trụ luận của người Zulu, NamPhi thấm nhuần bởi quan niệm hình tròn (Zulu cosmology is permeated by the notion of the circle) (Duly Colin, 1989) nên họ có ngôi nhà kraal hình vòm có một khuôn mặt là nhà hư vô.

Nhà vòm kraal của người Zulu, Nam Phi ( chụp tại DumaZulu, 4-2007).

.Thánh đường của Ấn giáo Hindu và Phật giáo có một tên gọi là Mandala có một nghĩa là vòng tròn (Leidy Denise Patry and Thurman A.F. Robert, 1998: 130). Vòng tròn theo nghĩa tối cao là bọc hư vô, hư không, Vô Cực.

.Chúng ta cũng như những dân tộc khác có ngôi mả đắp cao lên thành một cái mô tròn như quả cầu mang hình ảnh Hư Vô như thấy qua các ngôi mả của người Đại Hàn hay mô hình vòm, hình trứng của Việt Nam. Những sắc tộc khác ở Việt Namcũng có những nhà mồ mái vòm.

Những ngôi mả gạch của giới quyền quí, giầu sang, vương giả tìm thấy ở vùng Đông Sơn, mái cũng xây hình vòm.

Ngôi nhà mồ ở Lạc Ý (khu khai quật của M. J. W Claerys, 1934, cliché E.F.E.O).

Nhà Thái Cực, Vũ Trụ.

 Những ngôi nhà này có hình trứng hay có các yếu tố nòng nọc, âm dương còn quyện vào nhau.

Đây là dạng nhà kết hợp cái đực, nòng nọc, âm dương. Theo chính thống âm dương đề huề hai phần nòng và nọc ngang nhau. Bọc tròn nang hư không phân cực trở thành bọc âm trước rồi sinh ra thêm yếu tố dương nên phình nhọn ra hai đầu, trở thành hình trứng. Lúc này “nang” hư không biến thành  trứng vũ trụ.

Trong cổ sử Việt có nói tới Kiển Thành ở Châu Hoan (Thanh Hóa ngày nay) có hình cái kén (cocoon) tức hình bọc, hình nang, hình trứng. Từ Kiển là do Kén mà ra. Theo Đào Duy Anh, Kiển Thành, Kén Thành là tiền thân của thành Cổ Loa, tức thành của ngành nòng Nòng Việt An Dương Vương mang biểu tượng nòng hư vô, trứng vũ trụ.

Trong nhiều trường hợp khác, sự dàn trải của cả một ngôi làng diễn tả theo hình Trứng Vũ Trụ. Ví dụ: ngôi làng Dogon, Ma Li, Châu Phi có hình Trứng Vũ Trụ trong có hình người.

Làng Dogong, MaLi, châu Phi (Duly, Colin, h.3, trang phục đầu.40).

Ở phía dương bên phải có ngôi Nhà Hội Phái Nam(tương đương với nhà Lang, nhà đình của chúng ta) ở vị trí đầu người. Điểm này cho thấy đây là xã hội nam quyền cực đoan. Cũng ở phía dương này, ngôi đền thờ hình dương vật (phallic altar) của làng trông giống linga của Ấn giáo, biểu tượng cho bộ giống phái nam. Ở phía bên trái, âm, có những ngôi nhà phái nữ khi có kinh nguyệt phải ở riêng (menstrual house) ở vị trí bàn tay của hình người. Cũng phía trái âm này có tảng đá dùng “ép dầu” biểu tượng bộ phận sinh dục nữ có hình hai vòng tròn đồng tâm (xin nhắc lại hai vòng tròn đồng tâm là chữ nòng nọc có nghĩa là âm, cái, mẹ, bộ phận sinh dục nữ……). Người Dogon có rất nhiều ký hiệu liên hệ mật thiết với chữ nòng nọc (xem chương Chữ Nòng Nọc). Tảng đá “ép dầu” thật ra là một cái cối. Cái cối bộ phận sinh dục nữ này đi đôi với cái bàn thờ dương vật có thể coi như hình chiếc chầy biểu tượng bộ phận sinh dục nam.

Hiển nhiên ngôi làng chuyên chở Vũ Trụ luận.

.Hình ảnh nòng nọc, âm dương kết hợp trong kiến trúc thờ tự của vũ trụ giáo đã ảnh hưởng đến các tôn giáo lớn sau này, ví dụ điển hình là các tháp chedi (stupa) của Phật giáo. Tháp hình chuông có cán úp là dạng biến thể của hình bầu nậm. Phần đáy hình chuông úp là nòng và trụ cột nhọn phía trên là nọc, kiến trúc bên trong diễn tả Tam Thế (xem dưới).

 Hình tác giả chụp trước những tháp chedi, ở Burrabodur, Nam Dương.

 Tượng Phật ngồi bên trong các tháp này cho thấy Phật sinh ra từ Bầu Vũ Trụ, là Đấng Vũ Trụ.

Các nấm mồ cũng coi như là một ngôi nhà của người chết cũng mang ý nghĩa biểu tượng âm dương, Vũ Trụ thuyết. Các nấm mồ của dân dã Việt Nam hình trứng, dưới diện nòng nọc, âm dương nhất thể cũng có một khuôn mặt là Trứng Vũ Trụ, thái cực.

Nhà Lưỡng Nghi:

Bọc trứng nang thái cực phân cực thành cực cái, cực nòng và cực đực, cực nọc. Nhà thái cực phân cực ra nhà cái, nhà nòng và nhà đực, nhà nọc.

-Cực âm: Nhà Nòng, cái (Female house), âm, không gian.

Nhà nòng cái là nhà nương, nhà nường, nhà nàng, nhà cõi âm, có thể có những biểu tượng như dòng nước, rắn, trăn nước, cái vò, cái bình, cối,  vải… mang tính thuần âm.

Một vài ví dụ về nhà nòng cái:

-Người Thái đen có ngôi nhà cái, nhà mẹ gọi là “hươn me” (Tạ Đức tr. 115).

-Nhà nữ của một tộc Papua, ở New Guinea hình tròn có mái hình vòm.

Một ngôi nhà nữ ở làng Chimbu, Dirima, cao nguyên miền đông ở Papua-New Guinea (hình 70, Duly, Colin tr.74).

Nhà nòng cái có thể là nhà mái vòm.

Nhà cái của người Navajo làm bằng cách chồng các thân cây lên nhau nhỏ dần thành hình vòm, sườn thường có sáu vách hay hơn. Nhà cái hình vòm dùng làm nơi tế lễ và cho tất cả các hoạt động khác (Arlene Hirschfelder, Paulette Molin, The Encyclo- pedia of Native American Religions, tr. 121).

Nhà cái Hogan của người Navajo có hình vòm (Arlene Hirsch- felder, p.121).

Nhà nòng cái có hình rắn:

Ngôi nhà dài hình con rắn như ngôi nhà rông của người Giẻ ở Tây nguyên (Maurice Albert- Marie, 221).

-Cực dương Nhà Nọc, đực (Male house), dương, mặt trời.

Nhà đực, nhà nọc, đực nói tổng quát hình trụ nọc, tháp nhọn hay  có mang những biểu tượng của đực, cha, nam, lửa, dương, cực dương… cần phải dựa vào các chi tiết thuần dương lửa, chim dương, hươu, dao, mác, giáo, trống…

Nhà nọc, đực là nhà cọc, là nhà nạng, nhà lang, nhà chàng, nhà đinh, nhà đình…

Một vài ví dụ về nhà nọc, nhà đực, nhà lang, nhà đình:

.Nhà lang của người Mường là một ví dụ điển hình.

.Người Thái đen cũng có nhà đực, nhà cha đối ứng với nhà mẹ “hươn me”.

.Người Navajo cũng có nhà đực đối ứng với nhà cái.

Nhà đực được dựng bằng ba cây cọc có chạc cột vào nhau ở phần trên nóc, nhà đực có nóc nhọn.

.Nhà đình của Việt Nam cũng thuộc là loại nhà nọc, nhà đực, nhà cha. Đình biến âm với đinh có nghĩa là vật nhọn (nail) và cũng có nghĩa là con trai (bachelor). Đình là nhà nọc nhọn, nhà đực, nhà lang, nhà con trai, nhà tráng đinh, nhà Việt. Nhà lang, nhà đinh, nhà đình là nhà tổ của Người Việt Mặt Trời thái dương mang trọn vẹn ý nghĩa của Vũ Trụ giáo, Mặt Trời giáo (xem Qua Đình Ngả Nón Trông Đình, trong Ca Dao Tục Ngữ, Tinh Hoa Dân Việt).

.Tháp bút như các tháp ở Nam Dương, tháp Champa ở miền Trung Việt Nam.

.Ngôi nhà Đực của người Dayak có hình trụ nọc hình tháp bút.

.Những ngôi nhà lang ở New Guinea thường được biết dưới tên gọi theo tiếng “bồi” Đức là “haus tambaran” (nhà trống). Những ngôi nhà này không nhất thiết là có hình trống mà chỉ có để trống, các vật hình trống hay trang trí hình trống. Chẳng hạn như haus tambaran của New Guineaở khu Sepik River được dùng làm hình bìa của quyển sách The Houses of Mankind của Colin Duly.

Haus tambaran của New Guinea ở khu Sepik River.

Những cột nhà bên trái trang trí bằng những hình trống. Mái nóc nhọn hiển nhiên đây là nhà đực nhà lang, nhà “trống”.

Nhà tráng  niên (bachelor’s house), nhà phái nam (men’s gouse) của Nam Dương cũng trang hoàng trống:

Nhà phái nam ở Nam Dương có trang hoàng 5 cái trống (Colin Duly).

Lưu ý mặt trống có hình mặt trời cho thấy nhà trống này là nhà trống, nhà mặt trời, nhà nọc, nhà đực, nhà dương, nhà phái nam, nhà lang, nhà đình,

Đền Hùng Vương  cũng có để trống đồng cho thấy đền Hùng Vương là nhà thờ Vua mặt trời, đền mặt trời, đền trống, đền đực, đền Hùng (Hùng có một nghĩa là Đực, Mặt Trời) (xem dưới).

Qui luật về nhà trống

Ta rút ra một qui luật rất quan trọng là tất cả các nhà, ngay cả ở trên trống đồng âm dương, nếu có để trống, vật hình trống hay trang trí hình trống đều là những nhà có dương tính tức là nhà nọc dương: nhà trống, nhà lang, nhà phái nam, nhà mặt trời hay là nhà nòng dương: nhà nòng vũ trụ dương, nhà cái ngành dương tức nhà dương, nhà nội của dòng âm, ngoại, nhà mặt trời nòng dương hay mặt trời nọc âm đại diện cho phía nòng nữ.

.Như đã biết chim mang dương tính có một khuôn mặt là biểu tượng cho nọc, lửa thái dương, mặt trời. Nhà chim ở một khía cạnh nào đó cũng mang biểu tượng cho dương, cực dương

Người Katu có căn nhà thiêng liêng trên nóc có hình con chim mang dương tính, chim mỏ cắt.

Căn nhà thiêng liêng của Người Katu trên nóc có hình con chim đực, chim sừng, mỏ cắt.

Chú ý hình chim này đầu có mào hay mũ sừng hình nọc nhọn biểu tượng cho dương, lửa, mặt trời. Con chim cho ấn tượng nhiều về con chim cắt. Đầu chim quay về phía tay phải tức quay về phía chiều dương. Đây là con chim dương, biểu tượng dương. Đuôi chim cũng vểnh lên thành hình nọc. Đầu nọc (|), chim, đuôi nọc (|) nghĩa là chim thái dương (||). Lưng chim là đường sống nóc nhà có hình nọc mũi tên (mũi mác, răng cưa, răng sói) biểu tượng lửa, thái dương… Như thế ngôi nhà này tổng quát là ngôi nhà biểu tượng nọc dương, ngành dương, với đường nóc  lửa thái dương. Ở một diện, đây là nhà cực dương.

(còn tiếp).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: