MỘT NIỀM KIÊU HÃNH VIỆT Ở MARỐC

(*Nếu cần, bấm hai lần vào Tựa Bài để mở bài).

 

MỘT NIỀM HÃNH DIỆN VIỆT Ở

MA RỐC.

 Nguyễn Xuân Quang

Sau thế chiến thứ II, quốc vương Sidi Muhammad đòi độc lập. Ông bị Pháp truất phế và đưa đi đầy ở Madagascar vào năm 1953.

Năm 1954, Pháp thua trận ở Việt Nam. Phong trào đòi độc lập lại bùng lên, Vua Sidi Muhammad được phục hồi vương vị vào năm 1955. Ông khéo léo thương thảo với Pháp và Maroc được độc lập năm 1956. Sidi Muhammad trở thành quốc vương Muhammad V.

Việt Nam đánh Pháp đã giúp dân Maroc dành được độc lập từ tay người Pháp. Người Việt đã đổ máu để xây dựng nền độc lập, dân chủ cho dân Maroc. Trong khi đó Việt Nam rơi vào cảnh nồi da xáo thịt Bắc Nam và ngày nay lại rơi vào ách thống trị của Trung Quốc.

Không biết có phải vì xương máu người Việt đổ xuống giúp Maroc dành được độc lập đã thấm vào tâm khảm hoàng tộc Maroc mà vua Hassan II đã mời một kiến trúc sư Việt Nam là Vo Toan (tiếng Anh viết không có dấu) (1) xây dựng ngôi lăng tẩm cho vua cha Muhammad V của ông ở thủ đô Rabat.

Đây là một tuyệt tác phẩm về kiến trúc Tây Ban Nha-Moorish và nghệ thuật cổ truyền Marốc.

 Lăng vua Muhammad V quảng trường Yacoub al-Mansour, thủ đô Rabat (ảnh của tác giả).

Lăng vua Muhammad V ở  quảng trường Yacoub al-Mansour, thủ đô Rabat do vua Hassan II nhờ kiến trúc sư Việt Nam Vo Toan xây cất. Lăng được coi như một tuyệt tác phẩm về kiết trúc của triều đại Alaouite. Lăng mầu trắng có ngói xanh đặc thù Marốc. Lăng hoàn tất vào năm 1971.

Lưu ý Hồi giáo là một tôn giáo sinh sau đẻ muộn (cực thịnh từ thế kỉ thứ 7) nên dấu tích của Vũ Trụ giáo còn thấy rất rõ. Mái lăng hình núi tháp nhọn hình kim tự tháp nhìn dưới lăng kính Vũ Trụ giáo là Trục Thế Giới, đường lên Cõi Trên giống như kim tự tháp của Ai Cập cổ. Các vua chúa Ai Cập cổ được chôn trong kim tự tháp mang hình ảnh của Trục Thế Giới thông thương với Cõi Trên. Điểm này thấy rõ là trong Kim tự tháp lớn tại phòng của vua (King’s chamber)

clip_image008

Cấu trúc bên trong của Kim Tự Tháp Lớn Great Pyramid.

có để chiếc quan tài đá (sarcophagus), phòng Vua (số 3 trong hình) có nóc cao hình trụ Djed, có một khuôn mặt Trục Thế Giới. Đây chính là hình ảnh của Trục Thế Giới, trục thông thương ba cõi, đây là đường về Cõi Trên từ Cõi âm, cho thấy rõ thêm ý nghĩa của kim tự tháp (xem truyện ngắn Trăng Thu Trên Kim Tự Tháp).

Nhìn theo Vũ Trụ giáo, các vua chúa Marốc ở đây chôn trong lăng có nóc hình kim tự tháp cũng vậy. Ở các lăng mộ Hồi giáo khác, thuyết Vũ Trụ Tạo Sinh  thấy trọn vẹn hơn nữa như trong Taj Mahal, Ấn Độ, ngay sát bên mộ có điêu khắc thêm Cây Vũ Trụ (Cây Tam Thế, Cây Đời Sống) bằng cẩm thạch trắng.

 

 Kỵ binh gác cổng vào.

Nhân viên dân sự làm việc tại lăng.

Danh dự quân gác cửa lăng (ảnh của tác giả).

Một vua Muhammad V ở giữa (ảnh của tác giả).

Vua Hassan II mất năm 1999 cũng được chôn cất ở đây (góc trái). Mộ nhỏ ở góc phải là của hoàng tử Abdallah (em của vua Hassan II).

Hầu quân gác quan tài (ảnh của tác giả).

Vòm lăng.

Lưu ý mặt trong mái hình vòm nhìn dưới lăng kính Vũ Trụ giáo là vòm nòng Vũ, âm, không gian (vũ biến âm với vỏ, bao bọc, nang tức bầu không gian). Phía ngoài nóc hình núi trụ kim tự tháp là nọc dương là  nọc Trụ (trụ là nọc, cọc, dương tức mặt trời). Mái trong và ngoài mang tính lưỡng hợp nòng nọc, âm dương, vũ trụ, không gian-mặt trời .

Cũng xin nhắc lại theo Vũ Trụ giáo con người là Tiểu Vũ Trụ sinh ra từ Đại Vũ Trụ nên khi chết được chôn trong lòng vũ trụ, trong dạ con vũ trụ để được tái sinh hay về miền hắng cửu. Vì thế con người từ cở chí kim khi chết đều được chôn trong các vật (áo quan) hình túi, bao vũ trụ như trong cong, trong giỏ hình vòng tròn, hình trứng; hình dạ con như trong vò, chum; hình vòm vũ trụ, không gian, hư không như các gò đống, nấm mồ hình vòm. Người chết nhiều khi để ở tư thế thai nhi nằm trong dạ con của mẹ. Nấm mồ của ngườii Việt hiện nay có nóc vòm hình trứng hay hình tròn trong khi ở Hoa Kỳ nóc một bằng phẳng với mặt dất. Tuy nhiên thay vào đó, quan tài  ở Hoa Ky có nóc hinh vòm trong khi ở Việt Nam nắp quan tài bằng phẳng… Trong văn hóa Hồi giáo, khi thấy một kiến trúc có mái hình vòm mà không có kiến trúc hình trụ (minaret) thì thường là nhà mồ hay đài tưởng niệm.

Ở đây ta thấy nóc mộ của vua chúa Maroc không có hình vòm (vì phía trong nóc lăng đã có hình vòm) đã pha trộn với các nền văn hóa khác như Tây Ban Nha theo Thiên Chúa giáo.

Xin nói một chút về nghệ thuật cổ truyền Marốc. Văn hóa Marốc có cốt lõi Hồi giáo pha trộn với  văn hóa Tây Ban Nha-Moorish. Nghệ thuật trang trí của Hồi giáo chỉ có ngữ pháp (calligraphy) rút từ văn bản trong kinh Koran, hoa văn hình học và thực vật, hoa cỏ. Tuyệt nhiên không có các hình người, thú vật. Hồi giáo không thờ hình tượng, không thờ các thần nhân trung gian.

Ở đây ta cũng thấy nghệ thuật ngữ pháp siêu đẳng.

Ngữ Pháp Ả Rập (ảnh của tác giả).

Hình ngữ pháp thường thấy nhất và bắt buộc phải có là tên của đấng toàn năng Allah.

 

                Ngữ pháp “Only Allah is Victorious” (Chỉ duy nhất đấng Allah chiến thắng) (ảnh của tác giả).

Lưu ý tên đấng Allah khởi đầu bằng chữ A. Trong mẫu tự Ả Rập chữ A viết bằng hình nọc que thẳng đứng tương đương với chữ I (Abrahim trong tiếng Ả Rập là Ibrahim). Đây chính là chữ Nọc que I trong chữ viết nòng nọc vòng tròn-que có nghĩa là cọc, dương, mặt trời… Mẫu tự A là di duệ của chữ viết nòng nọc vòng tròn-que . Trong mẫu tự alphabet ABC, chữ A được cho là có nguồn gốc từ hình vẽ hai chiếc sừng bò của mẫu tự Phoenician. Hai sừng là hai nọc nhọn, hai dương. Những con vật có sừng biểu tượng cho dương, lửa, mặt trời, thái dương như con bò nandi của Ấn giáo, con dê sừng của Ai Cập cổ, con hươu sừng của Bách Việt… Do đó A trong mẫu tự ABC là di duệ của chữ nọc mũi tên (mũi mác, răng cưa, răng sói) diễn tả lửa vũ trụ, mặt trời [các vị thần tổ nam dòng lửa, ánh sáng, mặt trời thường có chữ A khở đầu như Atum, Atom,  Allah, Adam…, các vị thấn tổ dòng mặt trời của Maya tên khởi đầu bắng Ah,  tác giả Bình Nguyên Lộc cho rằng có tộc Việt gọi Hùng Vương là Aduốk (Hùng Vương là  vua mặt trời dòng thần mặt trời  Viêm Đế)]. Các vật như nọc nhọn, cây có tên theo duy dương khởi đầu bằng chữ A như adze (rìu), arrow (mũi tên), ax (rìu), Pháp ngữ arbre, cây… (xem Tự Điển Tương Đồng Việt-Anh).

Chữ A trong các mẫu tự của các ngôn ngữ ngày nay là di duệ của chữ viết nòng nọc vòng tròn-que như A viết dưới dạng nọc que trong mẫu tự Ả Rập, chữ A dưới dạng 2 nọc que ghép lại thành hình nọc mũi tên (mũi mác, răng cưa, răng sói) Λ như trong hình ngữ  KHAN:

và do ba nọc que ghép lại như chữ A hoa ngày nay.

Chữ A là di duệ của chữ nọc I có nghĩa là nọc, đực, dương, lửa, mặt trời, thái dương…).

Loại trang trí thứ hai là hoa văn hình học đan vào nhau, nối tiếp vô tận tạo thành mạng lưới nhiều khi thấy chi chít.

Trang trí hình học (ảnh của tác giả).

Loại trang trí thứ ba là hình hoa lá.

 Trang trí hình hoa lá (ảnh của tác giả).

Đối diện với lăng là tháp Hassan.

Tháp Hassan, đối diện với lăng (ảnh Michelle Mai Nguyễn).

Tháp Hassan là một trụ tháp (minaret) hình vuông chưa  hoàn tất xong của một ngôi đền Hồi giáo cũng xây dang dở. Tiểu vương Yacoub al-Mansour (1184-1199), triều đại Almohad, một đế quốc Hồi giáo gốc người Berber ở Tây Phi và Tây Ban Nha khởi công xây vào năm 1195, có ý xây chiếc tháp này cao nhất thế giới và ngôi đền này lớn nhất thế giới. Năm 1199 tiểu vương Yacoub al-Mansour mất và công trình xây cất dừng lại.

Tháp xây theo truyền thống lấy theo kiểu mẫu của tháp Koutoubia ở Marrakesh của kiến trúc sư Jabir, giống như tháp Giralda ở Seville, Tây Ban Nha. Về sau, người Tây Ban Nha thời Phục Hưng  thêm đỉnh tháp theo kiểu Tây Phương vào tháp Giralda biến thành một tháp chuông cho nhà thờ Seville. Vì thế mà tháp minaret này có hình trụ vuông khác với các tháp minaret  Hồi ở các nơi khác có hình trụ tròn. Tương tự các tháp chuông nhà thờ Thiên Chúa giao lai văn hóa Tây Ban Nha-Moorish có hình trụ vuông khác với các tháp chuông nhọn đỉnh nọc mũi tên ở các nhà thờ Thiên Chúa giáo La Mã.

Tháp hiện nay cao 44 m, một nửa chiều cao dự tính. Tháp không có cầu thang mà có đường vòng xoắn ốc để các người muezzin có thể cưỡi ngựa lên tới đỉnh tháp để báo giờ cầu nguyện.

Ngôi đền cũng chỉ mới khởi đầu được vài bức tường và 200 trụ cột dang dở.

 

Tường có lỗ hổng để thở (ảnh của tác giả).

 Lưu ý trên tường có để hở các lỗ hồng được cho là để tường “thở” hầu tránh tường nứt khi khí hậu quá nóng.

….

Đứng đây mà thấy lòng dâng tràn lên niềm kiêu hãnh Việt và cũng dậy lên nỗi ngậm ngùi cho số phận oan khiên của quê hương đất nước Việt Nam.

Marốc quả đúng nghĩa với cái tên Miền Đất Của Thượng Đế (Tên Morocco ruột thịt với  từ Marrakech,  được cho là có nguồn gốc từ Mur-Akush trong tiếng Berber “Vùng đất của Thượng Đế”) (Wikipedia). Họ đã nhờ máu xương dân Việt mà lấy được độc lập từ tay người Pháp và giờ là một nước dân chủ có vua.

Tài Liệu Tham Khảo

(1). The Golden Book of Morroco

RAIMAGE: Angle Rue de Russie et Emsallah, Tanger Maroc.

Casa Editrice, via Caroli, 18/b Florence Italy.

4 comments

  1. Vô danh · · Reply

    Vua Mohamed VI đã tuyển một người VN cắm hoa hàng ngày trong cung điện và đó là học trò của một BP. Tháng tư 2010, chính Đức Vua đã ký lịnh đặc biệt để người này ưu tiên trở về VN gặp thầy.

    1. Quang Nguyen · · Reply

      Cám ơn anh đã đóng góp thêm một chi tiết cho thấy quả thật đúng là hoàng tộc Maroc yêu thích Việt Nam.

      Đi trên những con phố Tây ở thủ đô Rabat, Maroc, tôi có cảm tưởng như đi ở một nơi nào đó ở Saigon, Hà Nội và khu trường Blaise Pascal Đà Nẵng ngày xưa.

      Ngày xưa lính Maroc trong đoàn lính viễn chinh Pháp cũng đã đổ máu và chết trên đất Việt Nam nhưng có điều bù lại là quê hương họ dành được đập lập từ tay người Pháp.

      Nguyễn Xuân Quang

  2. Dat Nguyen · · Reply

    Cam on anh Nguyen Xuan Quang da ghi lai nhung chi tiet lich su rat hay ve xu Maroc. Toi tim tai lieu ve nguoi kien truc su xay den tho vua Mohammad V ma khong thay nhung anh noi la Vo Toan. Neu the thi hanh dien cho nguoi VN lam. Vay xin anh cho biet tai lieu nay tu dau. Cam on anh.

    1. Quang Nguyen · · Reply

      Cám ơn anh rất nhiều.
      Sau đây là tài liêu trích dẫn:
      The Golden Book of MORROCCO, English Edition, trang 8.
      Distributor pour le Maroc: RAIMAGE.
      Copy Right by CASA EDITRICE BONECHI, Via Caroli, 18/b Florence Italy.
      email: bonechi@bonechi.it
      Sách chỉ nói do kiến trúc sư Vo Toan xây nhưng không nói thêm chi tiết nào nữa về vị này.
      Nguyễn Xuân Quang
      bacsinguyenxuanquang.wordpress.com

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: