GIẢI ĐỌC NHÓM TRỐNG CÓC/ẾCH (6).

(*Nếu cần, bấm hai lần vào Tựa Bài để mở bài).

GIẢI ĐỌC NHÓM TRỐNG ĐỒNG  CÓC/ẾCH

(phần 6)

Nguyễn Xuân Quang

 

B. GIẢI ĐỌC VÀI TRỐNG ẾCH MƯA, ẾCH SẤM TIÊU BIỂU.

Xin sơ lược giải đọc thêm vài trống có tượng lưỡng cư thấy rõ là con ếch.

  1. a.   Trống Ếch Nam Trung Hoa.

 Xin đưa ra một ví dụ một trống Nam Trung Hoa với tượng ếch có eo ếch đặc thù.

 Một trống ếch Nam Trung Hoa (nguồn A.J. Bernet Kempers).

 Trống này vẫn còn có nhiều yếu tố của nhóm trống sấm đầu non Chấn/Cấn mặt trời 12 nọc tia sáng. Trống có các khoảng không gian giữa các tia sáng với hình thái đơn đồng nhất toàn là hình hai giọt nước dương hình hạnh nhân Chấn thay vì hình thái tứ tượng (gọi nhầm là ‘họa tiết lông công’). Như thế trống này nghiêng hoàn toàn về nước và yếu tố sinh tạo đã bị ‘lãng quên’ hay được coi nhẹ. Người thể điệu hóa ở đây có con mắt âm hai vòng tròn đồng tâm có chấm nọc dương có nghĩa là nước dương, lửa nước, Chấn. Đây là chi tộc người mặt trời nước thuộc Lạc Việt Lạc Long Quân. Còn con cò có mỏ cong mang âm tính và trên cánh cũng có các hình gợn sóng gối đầu lên nhau. Đây là con cò nước, cò mưa, cò sấm mưa, cò Lạc.

Một điểm khác biệt nổi trội khác là các vành giới hạn ở đây diễn tả bằng hai vành có các sọc song song nghiêng, mỗi vành theo một chiều, nhìn gộp lại cả hai trông như một hình lông chim (theo qui ước thì vành giới hạn thường là vành trống không, nòng âm hay có chấm nọc, dương). Ở đây với các sọc nghiêng, nhìn riêng rẽ theo một vành một thì mỗi vành có sọc nghiêng diễn tả không gian chuyển động. Tùy theo chiều ta có Khôn âm hay Khôn dương thái dương. Với cách diễn tả không qui ước này cho thấy trống này rất muộn. Cũng vì là trống muộn mà tượng lưỡng cư mang hình ảnh con ếch  có eo ếch rất đặc thù.

Tóm lại đây là một trống ếch. Trống cóc đã là trống muộn rồi, trống ếch lại còn là trống muộn hơn và là trống làm theo tiếng gọi của cái bao tử cần gạo ăn. Những trống ếch này thấy nhiều ở Nam Trung Hoa, Thái Lan, Lào, Campuchia, Nam Dương… thường có đi kèm với các ‘hoa văn’ của văn hóa bản địa, không phải là trống Đông Sơn theo qui ước chính thống.

b. Trống Quế Tân


 

Trống Quế Tân (nguồn: Phạm Huy Thông và các cộng tác viên).

 Trống muộn (C-II-11) có hình chim đi bộ trên mặt đất không còn diễn tả theo hình cò bay vẽ theo cái nhìn Quang Tuyến X, lối vẽ đặc thù của trống đồng nòng nọc, âm dương của đại tộc Đông Sơn. Chim ở đây là loài chim nước chân có màng, nhưng không phải là ngỗng trời lạc vì có mỏ rất nhọn, đây có thể là một loài chim nước thuộc giống chim bìm bìm (bìm bịp) chân cũng có màng:

Gặp thêm một bác bìm bìm,

Chân thì chân vịt, mình chim mới tài…

(Vè con chim).

Chim bìm bịp liên hệ với mưa, lụt lội. Ca dao tục ngữ có câu ‘bìm bịp kêu thì lụt’, sắp có mưa to, nước lớn.

Hình chim nước chân có màng này cũng thấy ở trên một trống Nam Trung Hoa nằm cùng nhóm trống cóc/ếch mặt trời 12 nọc tia sáng Chấn/Cấn .

Một trống Nam Trung Hoa (nguồn A.J. Bernet Kempers).

Chim chân màng mái chèo này trên người có viết chữ viết nòng nọc vòng tròn-que hai vòng tròn đồng tâm có chấm nọc dương có nghĩa là nước dương, lửa nước, chớp-sấm, sấm mưa,  mặt trời Nước, Chấn (lưu ý một vòng tròn rất to nét, đậm có ý nhấn mạnh tính thái âm). Với ‘tên’ viết bắng chữ viết nòng nọc vòng tròn-que này cho thấy con chim chân có màng này là một loài chim nước trăm phần trăm.

Lưu ý những trống có loài chim nước thay cho cò gió ứng với Cò Lang, chim biểu của Liên Bang Văn Lang Hùng Vương có thể là trống biểu tượng của các tộc bị ảnh hưởng văn hóa Đông Sơn Việt Nam nhưng họ muốn giữ gốc văn hóa của họ hay thù nghịch với Liên Bang Văn Lang.

Con vật lưỡng cư ở trống Quế Tân này da trơn láng, người không có ‘hoa văn’, đùi no tròn nghiêng về ếch. Có hai lý do: một là vì do kỹ thuật “làm cho có” vì là trống muộn. Hai là diễn tả nghiêng về ếch cũng vì là trống muộn, trống đã bị “ếch hóa’ thành trống mưa, trống ếch, vì đã bị văn hóa ‘duy bao tử’ của văn hóa bản địa của các tộc liên hệ với văn hóa Đông Sơn .

Thật vậy, vì không có hình Cò (chim biểu có bản thể Thiếu  Âm Khí, Gío), những tượng lưỡng cư ở trống này đi đôi với những con chim Thái Âm Nước chân có màng có thể là loài bìm bịp nên mang tính thái âm nước vì thế nghiêng nhiều về con ếch. Trống này nghiêng nhiều về trống mưa, trống ếch, trống sấm cầu mưa.

Dóng sấm là búa thiên lôi đơn hai đầu có hình lá nhọn đầu như lá đa, lá đề hay hình trái tim.

                                                                    

Ta đã biết hình lá hay trái tim nhọn đầu có hai hình móc nước ở hai bên mang nghĩa nước chuyển động, là dạng biến thái của hai nòng OO, mây, nước, âm. Và nọc nhọn ở đầu là nọc lửa, dương. Cả đầu búa là lửa-nước, diễn tả theo chữ viết nòng nọc vòng tròn-que là IOO, tức quẻ Chấn, sấm.

Búa thiên lôi loại nầy tương đương với loại đầu tròn có nọc nhọn xuyên qua.

Tóm lại trống Quế Tân là trống sấm nhưng rất muộn có chim là một loài chim nước chân có màng thái âm nước, khác với hầu hết các trống khác đi với cò nước, cò lạc, cò sấm thiếu âm khí gió của tộc nước. Trống này nghiêng về trống mưa, trống sấm ếch.

Nếu hình chim nước chân có màng còn giữ được chính thống thì đây là trống biểu của một tộc nước thái âm Chấn. Con chim này thuộc nhóm chim Lạc thật sự. Tuy nhiên vì là trống đã rất muộn nên có thể trống đã mất gốc và có thể đã bị ảnh hưởng văn hóa của các tộc bản địa nằm ngoài văn hóa Hùng Việt có chim biểu là con cò gió thiếu âm.

TRỐNG SẤM MƯA KHÔNG CÓ TƯỢNG LƯỠNG CƯ.

Như đã biết khi thấy một trống có tượng lưỡng cư ta có thể biết ngay trống đó trên 80% có thể là trống sấm mưa, trống mưa. Tuy nhiên đừng quên là có một phần không nhỏ các trống không có tượng lưỡng cư mà vẫn là trống sấm mưa, trống mưa. Có hai trường hợp, một là ở những trống cổ, khuôn mặt sấm, mưa chỉ là một diện trong Vũ Trụ Tạo Sinh thường nghiêng nhiều về nghĩa sinh tạo, thường chỉ diễn tả bằng chữ viết nòng nọc vòng tròn-que.  Trường hợp thứ hai thấy nhiều hơn là ở những trống muộn. Ở những trống muộn này là vì nhiều lý do như kỹ thuật, tài chánh (phải đúc những tượng cóc/ếch riêng rẽ  rất tốn công và tốn tiền rồi gắn vào mặt trống) hay vì diễn tả sấm mưa theo các hình thức khác cóc/ếch như theo các quẻ dịch liên hệ với sấm mưa chẳng hạn. Xin đưa ra ví dụ là trống Hàng Bún.

Trống Hàng Bún (nguồn: Phạm Huy Thông và các cộng tác viên).

Trống Hàng Bún có tất cả các yếu tố diễn tả sấm mưa như mặt trời sấm đầu non Chấn/Cấn 12 nọc tia sáng, có dóng sấm kép chữ thập thể điệu hóa. Đặc biệt nhất là con cò ở đây có mỏ rất cong mang âm tính thái âm. Trong mỏ có chữ nọc que có một nghĩa là dương, lửa, Đây là con cò Lạc, cò mưa, cò sấm mưa.

Hiển nhiên trống này là trống sấm mưa mặc dù không có tượng cóc/ếch.

II. GIẢI ĐỌC NHÓM TRỐNG CÓC/ ẾCH BIỂU TƯỢNG SINH TẠO TRONG VŨ TRỤ TẠO SINH.

.Trống có tượng lưỡng cư cõng nhau.

Những trống có hai tượng cóc/ếch cõng nhau đang giao hợp, hiển nhiên mang một khuôn mặt chính sinh tạo, tái sinh trong Vũ Trụ Tạo Sinh, Vũ Trụ giáo.

Ở Nam Trung Hoa ngày nay còn thấy nhiều tộc thờ ếch trong đó có Lạc Việt Tráng chi nhánh thái âm nước.

.Trống Minh Khí Có Tượng Lưỡng Cư.

Trống minh khi là loại trống tí hon (miniature drums) cao chừng vài phân Tây (cm) dùng làm vật tùy táng (grave goods) chôn theo người chết. Hiển nhiên trống minh khí không phải là một nhạc cụ bộ gõ đúng nghĩa mà chỉ là một loại trống mang ý nghĩa biểu tượng tín ngưỡng mà thôi. Những trống minh khí được dùng chôn theo người chết như một thứ bùa bảo vệ, một thứ la bàn chỉ đường, một thứ thông hành (hộ chiếu, pass-port) giúp hồn người chết về tới được Cõi Trên để được tái sinh hay được sống ở miền  hằng cửu.

Những trống minh khí có tượng cóc/ếch thì hiển nhiên các tượng này diễn tả chủ yếu theo ý nghĩa sinh tạo, tái sinh, vĩnh cửu của chúng và của trống. Chúng không liên hệ gì với sấm mưa.

Xin đưa ra một ví dụ là trống minh khí Đặng Trung.

Trống minh khí Đặng Trung (nguồn: The Bronze Đông Sơn Drums, Nguyễn Văn Huyên và các công tác viên, compiled by Hà Thúc Cần).

Trống này cũng có mặt trời 12 nọc tia sáng Chấn/Cấn nhưng trống dùng làm vật tùy táng, liên hệ với cõi chết, Cõi Âm nên mặt trời ở đây mang nhiều âm tính. Vì thế mà khối lửa mặt trời (solar mass) mang âm tính, không chói sáng lóa mắt như khối lửa hình cầu gai thái dương như ở các trống sấm đầu non Chấn/Cấn đã thấy. Khối lửa âm không chói sáng thấy dưới hình đĩa tròn rất to nét. Mặt trời mang tính âm liên hệ với Cõi Âm, liên hệ với vòng tử sinh, trống không thuộc nhóm sấm mưa Chấn/Cấn.

Trống có bốn tượng lưỡng cư. Nhìn thoáng qua những con vật này ta thấy ngay chúng rất thon gọn, rất “thể tháo” mang vóc dáng của loài ếch. Chân dài “chấm tai” cũng là chân ếch. Đặc biệt là những con vật này không chuyển động theo duy dương tức theo chiều ngược với kim đồng hồ, theo chiều mặt trời như thường thấy ở các tượng cóc. Chúng ngồi ngay sát và chờm ra ngoài mé trống nhìn xuống tang trống, tức vùng nước, vùng Cõi Âm. Chúng sẵn sàng nhẩy xuống vùng nước, vùng Cõi Âm. Chúng hiển nhiên nghiêng về con ếch và liên hệ với Cõi Âm.

Ta đã biết cóc/ếch mang trọn vẹn ý nghĩa Vũ Trụ Tạo Sinh trong đó có sinh tạo, tái sinh, hằng cửu. Như thế, hiển nhiên, tượng cóc/ếch trên các trống minh khí dùng như một thứ bùa cho người chết cũng mang nghĩa như vậy. Điểm này được chứng thực qua dữ kiện là thời Ai Cập cổ, con ếch được dùng như một thứ bùa bỏ vào vải liệm chôn theo người chết (tương đương với bọ hung scarabus) để giúp hồn người chết về tới được Cõi Trên hầu được tái sinh hay được sống ở miền  hằng cửu.

Tượng ếch dùng làm bùa chôn theo người chết của Ai Cập cổ (nguồn: internet).

Xin nhắc lại, Ai Cập cổ thờ mặt trời giống như Bách Việt cổ thờ mặt trời, các vua mặt trời Pharaohs tương đương với các vua mặt trời Hùng Vương (xem Sự Tương Đồng Giữa Cổ Việt và Ai Cập Cổ). Trống đồng nòng nọc, âm dương của đại tộc Đông Sơn là trống biểu của Hùng Vương. Vì thế cóc/ếch trên trống đồng, nhất là trên trống minh khí, một thứ bùa phù trợ cho người chết mang ý sinh tạo, tái sinh, hằng cửu giống hệt các tượng ếch dùng làm bùa cho người chết của Ai Cập cổ là chuyện tất nhiên.

Tóm lại tượng cóc/ếch trên các trống minh khí mang ý nghĩa biểu tượng chủ yếu là tái sinh, hằng cửu.

.Trống Có Số Tượng Lưỡng Cư Mang Nghĩa Sinh Tạo.

1. Trống có 6 tượng cóc/ếch mang nghĩa sinh tạo.

Con số 6 là số thành, sinh tạo. Những trống có 6 tượng cóc/ếch có một khuôn mặt sinh tạo đậm nét nếu không muốn nói là có một khuôn mặt mang tính trội, nhất là ở những trống không có các yếu tố đặc thù của trống sấm mưa.

Ví dụ như một trống Nam Trung Hoa dưới đây. Trống có mặt trời có 8 nọc tia sáng hình kim không nằm trong nhóm trống sấm đầu non Chấn/Cấn.

 Một trống Nam Trung Hoa có 6 tượng loài lưỡng cư.

Trống có mặt trời có 8 nọc tia sáng với số 8 là số Khôn tầng 2. Như thế trống này là trống Càn/Khôn. Hiển nhiên trống Càn/Khôn có một khuông mặt là trống đồng nòng nọc, âm dương mang biểu tượng sinh tạo. Vì thế mà trống này được diễn tả theo cách bình dân học vụ và theo sở thích của quần chúng bằng cách có 6 tượng cóc/ếch mang nghĩa sinh tạo.

Lưu ý trống này không có hình Cây Nấm Vũ Trụ (Cây Tam Thế, Cây Đời Sống) mà có hình núi tháp cụt tức loại Nguyễn Xuân Quang V (Heger II) mang nghĩa Núi Trụ Thế Gian biểu tượng cho Cõi Giữa và bên trong có Trục Thế Giới. Trong một vài nền văn hóa Trục Thế Giới được coi như là một thứ Cây Vũ Trụ (Maya có Cây Vũ Trụ hình chữ T của Trục Thế Giới) cũng mang nghĩa sinh tạo. Nếu làm theo ý đó thì trống này cũng có một nghĩa sinh tạo.

b.Trống sấm mưa Nam Trung Hoa có 6 tượng cóc/ếch.

Có những trống sấm mưa muộn lại có 6 tượng cóc/ếch mang thêm nghĩa sinh tạo thay vì chỉ có 4 tượng diễn tả sấm gầm chuyển động bốn phương trời. Ví dụ một trống Nam Trung Hoa dưới đây:

Một trống Nam Trung Hoa (nguồn A.J. Bernet Kempers).

Trống có những yếu tố đặc thù của trống sấm mưa như trống có mặt trời 12 nọc tia sáng thuộc nhóm trống có một khuôn mặt là sấm đầu non Chấn/Cấn; khoảng không gian giữa tia sáng có hình thái đơn đồng nhất hai giọt nước hình hạnh nhân nước dương, lửa nước, chớp mưa, mặt trời nước, Chấn; có hình người tộc nước thể điệu hóa có con mắt âm, nước là hai vòng tròn đồng tâm có chấm nọc dương có nghĩa là nước dương, lửa nước, Chấn…; có hình cò nước, cò Lạc trên cánh có các hình gợn sóng gối đầu lên nhau…

Trống có 6 hình tượng loài lưỡng cư thay vì bốn. Ở đây con vật có eo ếch đặc thù, đùi nở nang nghiêng về ếch. Điều này dễ hiểu vì đây là trống Nam Trung Hoa và là trống rất muộn không còn giữ đúng theo qui ước.

Trống rất muộn thấy rất rõ qua hình dạng không cân bằng, không theo qui ước về hình dạng dựa theo Vũ Trụ Tạo Sinh.

Ta cũng thấy hai vành ngoài biên có hình sóng cuộn nhấp nhô diễn tả theo lối hiện thực không còn theo qui tắc của chữ viết nòng nọc vòng tròn-que là hình sóng cuộn có nọc nhọn dương hay đôi khi có hình thoi.

Có thể vì là trống đã muộn, mất gốc nên không còn làm theo qui nước ‘cóc nghiến răng’ chuyển động bốn phương trời’ nữa. Cũng có thể người làm có chủ đích cho rằng trống sấm mưa này có thêm một khuôn mặt sinh tạo nên làm 6 con.

c. Trống có tượng loài lưỡng cư giao hợp xen kẽ với tượng đơn lẻ.

Một trống Nam Trung Hoa có 6 tượng loài lưỡng cư đơn lẻ xen kẽ với tượng cõng nhau tại Viện Bảo Tàng Sắc Tộc Thiểu Số Quảng Tây, Nam Ninh.

Ở những trống muộn Nam Trung Hoa cũng thấy dạng “cọc cạch” vừa có tượng cóc/ếch đơn lẻ xen kẽ với các tượng cóc/ếch cõng nhau đang giao hợp. Ở đây tượng cõng nhau mang nghĩa sinh tạo và số 6 cũng là số sinh tạo. Hiển nhiên trống có một khuôn mặt sinh tạo mang tính chủ.

Mặt trời ở đây có 10 nọc tia sáng. Số 10 là số Khảm tầng 2. Trống này là trống Li Khảm Lửa-Nước thế gian đi với các tượng cóc/ếch không thấy ở các trống chính thống.

Vì là trống muộn, nên các tượng cóc/ếch làm lung tung không theo qui ước này có thể chúng chỉ dùng làm các vật trang trí cho đẹp và theo thị hiếu của quần chúng và mục đích có lợi ích về thương mại mà thôi.

. Trống có tháp tượng cóc ếch.

Các trống có nhiều tượng cóc/ếch chồng lên nhau diễn tả cả gia đình gốm cóc/ếch mẹ, cha và các con cũng có một khuôn mặt sinh tạo, mắn sinh, sản xuất nhiều.

Lưu ý

Những trống sấm cóc/ếch ngay dù chỉ có 4 tượng mà thôi thì như đã biết cóc/ếch vốn đã mang trọn ý nghỉa Vũ Trụ luận và trống cũng vậy nên các trống đó vẫn có một khuôn mặt là sinh tạo. Khuôn mặt này mang tính thứ yếu hay trội tùy theo trống đó có những yếu tố sinh tạo khác hay không. Nếu trống có khoảng không gian giữa tia sáng có hình thái tứ tượng thì trống đó có một khuôn mặt sinh tạo mang tính trội.

(còn tiếp).

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: