BRASIL, THIÊN ĐƯỜNG GIẬT MÔNG, HẤT HÁNG (SAMBA TIC).

(*Nếu cần, bấm hai lần vào Tựa Bài để mở bài).

Brazil, Thiên Đường Giật Mông Hất Háng (Samba tic).

Nguyễn Xuân Quang

Nói tới Brazil (Tiếng Bồ Đào Nha, Anh ngữ là Brasil) là nghĩ ngay tới lễ hội Carnaval, Samba và bóng đá (Brazil đã đoạt giải túc cầu thế giới năm lần). Ngày lễ hội chính của Brazil là Carnaval (Bồ ngữ, Anh ngữ là Carnival), tổ chức khoảng 40 ngày trước lễ Phục Sinh. Theo truyền thống Thiên Chúa giáo, mùa chay Lenten, người Thiên Chúa giáo La Mã kiêng ăn thịt vì thế mà có từ Carnival có gốc Latin là carnilevare, có carne– là thịt (Tây Ban Nha ngữ, Bồ Đào Nha ngữ, Ý ngữ carne là thịt, xác thịt),  theo c=x (như cắt = xắt, car = xa, xe), car- = xác (có hàm nghĩa là thịt thú vật lấy từ xác thú vật săn được) và levare gốc nghĩa là lấy đi, nhấc lên (Pháp ngữ lever) liên hệ với leave, bỏ, rời bỏ, lấy đi, bỏ đi = Hán Việt ly (như ly hương) = Việt ngữ  lìa (như lìa bỏ…). Carnaval là “ lìa bỏ thịt” tức ăn chay.

Carnival bắt nguồn từ lễ Saturnalia của tín ngưỡng pagan Tiền-Thiên Chúa giáo (Thiên Chúa giáo coi pagan là tà giáo). Saturnalia là lễ hội La Mã cổ tôn thờ thần Saturn, trong đó mọi người vui chơi cuồng loạn, chủ và tớ giả vờ thay đổi địa vị xã hội cho nhau…, được thu nhập vào Thiên Chúa giáo dùng để từ bỏ những điều xấu trong mùa Chúa Sống Dậy.

Carnival là ngày lễ nổi tiếng nhất ở Brazil. Cả nước như ngừng hoạt động trong một tuần lễ. Hội hè cả ngày lẫn đêm.

Samba là điệu nhẩy chính trong lễ hội Canaval. Điệu nhẩy này thay đổi tùy từng vùng. Tại Rio de Janeiro và São Paulo, rước hội được điều khiển bởi các trường phái Samba mang ảnh hưởng về thẩm mỹ bởi Carnival Venice.

(ảnh của tác giả).

Carnival có loại biểu diễn cho khán giả coi, tại Rio de Jeinero  có cả một vận động trường samba cho khán giả mua vé vào xem gọi là Sambodromo (sambodrome); có loại nhỏ hơn gọi là blocos tất cả mọi người có thể tham dự vào. Có loại mang mầu sắc sâu đậm của văn hóa Châu Phi-Brazil, có loại pha trộn với văn hóa dân gian địa phương. Ba điểm chính của carnival là samba, biagái. Lượng bia tiêu thụ trong dịp lễ hội carnival chiếm tới 80% lượng bia tiêu thụ hàng năm của cả nước Brazil. Vào dịp này chính phủ phát cả trăm ngàn bao cao su (áo mưa, túi phong lưu) miễn phí. Khách du lịch đến Brasil vào dịp carnival chiếm 70% tổng số khách du lịch hàng năm.

Có nhiều giải thích về nguồn gốc chữ “Samba. Một trong đó cho rằng từ “Zambra” hay “Zamba” có gốc Ả`Rập  và chính xác hơn nữa là khi người Moors xâm chiếm bán đảo Iberian vào thế kỷ thứ VII. Mgười khác lại cho rằng nguồn gốc từ ngôn ngữ châu Phi, có lẽ là tiếng Kimbundu, trong đó “Sam” có nghĩa là “cho” và “ba” là nhận hay “vật rơi rớt”.Tại Brasil, các nhà dân nhạc học cho rằng từ “Samba” là biến thể của từ Kilongo “Semba” dịch qua ngôn ngữ Bồ Đào Nha là “umbigada” có nghĩa là “cú đánh vào rốn”.

Samba có nhiều thể loại (từ Baion đến Marcha) phát gốc từ châu Phi. Samba trong phòng khiêu vũ hay Carioca bắt nguồn từ điệu “Rocking Samba” dân dã (Carioca là tên con sông nhỏ chẩy qua Rio de Janiero, vì thế Carioca là tên gọi dân sống ở Rio).

Trước năm 1914, Samba có tên Brazil là Maxixe. Đến năm 1923 Samba nổi tiếng khắp giới nhất là ở Pháp. Samba du nhập vào Hoa Kỳ lần đầu tiên qua kịch nghệ Broadway mang tên là Street Carnival vào cuối thập niên hai mươi (Samba History

http://www.centralhome.com/ballroomcountry/samba.htm#ixzz0lAyeidbI).

Rồi Samba phát triển ở Âu châu và Nhật Bản một cách thành công, vững chãi. Hiện nay cò hàng trăm trường phái Samba ở Âu châu và ở Nhật  thị thường bán nhạc Samba thâu băng đĩa rất phát đạt.
Samba có nhịp điệu đặc biệt được làm nổi bật thêm bởi các nhạc cụ tiêu biểu của Brazil như tamborim (tiếng Bồ Đào Nha tận cùng bằng chữ m), chocalho, reco-reco và cabaca.

Samba là điệu nhẩy vui nhộn, lễ hội thích hợp với hầu hết các thể loại âm nhạc phổ thông hiện nay.

Người nhẩy Samba phải diễn tả cái vui tươi, hạnh phúc:

(ảnh của tác giả).

phơi bầy cái sexy gợi tình:

(ảnh của tác giả).

lột trần cái lả lơi, khiêu gợi, quyến rũ, kích dục:

(ảnh của tác giả).

Nét đặc thù của Samba là giật mông và hất háng “Samba tic” ( danh từ y học tic có nghĩa là chứng máy giật bắp thịt như tic douloureux là máy giật bắp thịt đau). Hiểu theo y học thì Samba tịc là một thứ pelvic tic (máy giật háng  hông).

Mông giật rung rinh:

 

(ảnh của tác giả).

Và háng hất, nẩy tưng tưng.

(ảnh của tác giả).

Samba tic rất khó thực hiện nhưng không có Samba tic, điệu nhẩy sẽ mất đi nét đặc thù và mất đi hiệu quả kích dục của nó.

Những điểm đặc biệt khác nữa là những bước nhanh và những động tác lắc lư, đong đưa (rocking motion) mạnh, xàng qua xàng lại (sway) của cặp vũ nhân.

(ảnh của tác giả).

hay xoay tròn:

(ảnh của tác giả).

Samba-phòng khiêu vũ khá phổ biến còn gọi là waltz (valse) Brazil thường chỉ do các vũ nhân khá kinh nghiệm mới biểu diễn được bởi vì tốc độ của nó.

Một nét rực rỡ nữa của lễ hội Samba là những trường phái Samba gồm cả ngàn người trình diễn những trang phục tuyệt kỹ, thiết kế tân kỳ có khi làm sững sờ khán giả dựa trên những chủ đề quốc gia theo âm nhạc đặc thù của Brazil và đặc biệt là của Rio. Một bộ trang phục có khi tốn kém tới bạc triệu Mỹ kim.

(ảnh của tác giả).

(ảnh của tác giả).

. . . . . .

Vì thế âm nhạc Brasil có nhiều bài lừng danh thế giới trong đó có bài Nàng Xuân Nữ ở Bãi Biển Ipanema (Garota de Ipanema) của Antonio Carlos Jobim (xem bài viết này trong những số blog tới).

Dân Brazil là dân lễ hội Carnaval, là dân vui chơi, hưởng thụ (điểm này dễ hiểu vì gần 50% dân Brazil có gốc Phi châu). Brazil là thiên đường búng giật háng mông, thiên đường giật mông hất háng Samba tic.

One comment

  1. Minh N. Boyle · · Reply

    Bài nầy đã trả lời rất chính xác, những thắc mắc của khách yêu chuộng điệu nhảy Samba. Tác giả đã cho vô số chi tiếc, hình ảnh ngoạn mục, nguồn gốc hấp dẫn vượt lên trên nhiều tầm chờ đợi của họ. Xin muôn vàn đa tạ.

    Các vị giám khảo, professional dancers và đạo diễn của show Dancing With The Stars có lẽ cần được anh gửi cho phóng sự nầy để họ hiểu biết thêm về Samba.

    Trân kính

    Minh Nguyệt

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: