RÌU VIỆT Ở NAM MỸ, ĐA ĐẢO (1)

(*Nếu cần, bấm hai lần vào Tựa Bài để mở bài).

RÌU VIỆT Ở NAM MỸ CHÂU VÀ ĐA ĐẢO

(Phần 1)

Nguyễn Xuân Quang

Ai cũng đã biết rằng nói tổng quát Thổ Dân Mỹ châu từ châu Á và nói chính xác hơn, từ Đông Nam Á, di cư qua Mỹ châu vào thời tiền sử (đã được minh chứng bằng DNA và rõ hơn nữa là người Maya có DNA giống như  người Việt cổ Đông Nam Á)  qua con đường chinh là từ Đông Nam Á  đi lên phía bắc, vượt cầu đất Bering và một phần, có thể  là phụ, từ Đông Nam Á đi xuống Nam Hải (Nam Đảo, Đa Đảo, Đại Dương châu…) rồi tới Mỹ châu. Vì thế văn hóa Thổ Dân Mỹ châu có những điểm tương đồng với văn hóa Đại Tộc Việt cổ và văn hóa của họ còn giữ được nhiếu nét chính thống của nền văn hóa cổ Đông Nam Á (không bị ảnh hưởng của Trung Hoa hay Ấn Độ) (xem Sự Tương Đồng Giữa Maya và Việt Cổ). Vì thế thay vì cứ dựa vào những tài hiệu cổ Trung Hoa để nghiên cứu văn hóa Việt cổ, ta có thể dùng văn hóa Thổ Dân Mỹ châu để nghiên cứu, kiểm chứng, điều chỉnh lại những thiếu sót và gạt bỏ đi những lệch lạch, bóp méo, xuyên tạc, miệt thịt về văn hóa Việt cổ vì dựa theo văn hóa Trung Hoa (và ngược lại).

Trên con đường đi tìm dấu tích văn hóa của Đại Tộc Việt ở Mỹ châu từ Alaska nơi có cầu đất Bering cho tới chỏm hình chóp nón Nam Mỹ châu, lần đi Nam Mỹ này, tôi đã tìm thấy hình bóng chiếc rìu Việt tại vùng đất Chile qua chiếc rìu thờ của tộc Mapuche.

(Tôi đã tìm thấy chiếc rìu Việt này tại Chile, khi rời Chile được bẩy ngày thì trận động đất 8.8 xẩy ra).

Hiển nhiên chiếc rìu Việt có mặt ở Nam Mỹ châu là chuyện hợp lý.

Để hiểu rõ về hình ảnh chiếc rìu Việt này tại Chile, trước hết ta hãy tìm những sự tương đồng giữa văn hóa Việt cổ và văn hóa  người Mapuche, một tộc Thổ Dân Mỹ châu sống ở phần đất Chile ngày nay.

SỰ TƯƠNG ĐỒNG GIỮA VIỆT CỔ VÀ MAPUCHE

Người Mapuche là một tộc Thổ Dân Mỹ châu  chính ngày trước sống trên một lãnh thổ rộng lớn ở phần giữa nước Chile hiện nay, lúc tiếp xúc với người Tây Ban Nha vào năm 1540, người Mapuche có dân số khoàng 31 triệu người. Về sau họ bị người da trắng tiêu diệt và đẩy dần xuống phía nam. Năm 1994, lãnh thổ của Mapuche chỉ còn lại vài vùng định cư và dân số chỉ còn khoàng 300 ngàn người. Một vài chi tộc vượt qua rặng Andes sang vùng đồng cỏ lau Pampa thuộc Argentina ngày nay.

Để bài viết ngắn gọn, tôi so sánh ngay những điểm tương đồng chính giữa Việt cổ và người Mapuche.

.Trước hết, người Mapuche có gốc từ Đông Nam Á, vậy tổng quát văn hóa của họ có những điểm tương đồng với Việt cổ là chuyện hữu lý.

.Ngay cái tên Mapuche có nghĩa là Người Của Đất cũng có thể chuyển qua Việt ngữ. Mapuchi có Mapu- là Đất, thật ra là đất vùng cao tức núi, Mapu có Ma- nếu hiểu theo nghĩa đất thì Ma- liên hệ với Việt ngữ Mô, chỗ đất cao, cỏn hiểu theo nghĩa Mẹ thì Ma là mẹ giống như Maya ngữ  có Ma- có một nghĩa là Mẹ (có tác giả cho rằng Mapuche ngữ liên hệ với Maya ngữ, xem dưới) và -pu liên hệ với Việt ngữ cổ pu, pù là núi. Tác giả Lê Trọng Khánh trong Phát Hiện Hệ Thống Chữ Khoa Đẩu Thuộc Văn Hóa  Đông Sơn (Hà Nội 2008) đã thu thập được rất nhiều từ Pu có nghĩa là Núi từ vùng Lưỡng Việt (Lưỡng Quảng) cho tới Miền Đông Nam Bộ. Pù (núi) chuyển âm thành Phu, Phù (núi). Loại địa danh này rất phổ biến ở nước ta. Lấy vài ví dụ là vùng trung du Vĩnh Phú có các địa danh: Phù Hang, Phù Trung, Phù Chinh, Phù Cốc, Phù Lập, Phù Phong (Huyện Vĩnh Tường). Huyện Từ Sơn: Phù Loa, Phù Tảo, Phù Châu, Phù Lạc, Phù Lưu, Huyện Mai Động: Phù Liệt. Huyện Hiệp Hòa: Phù Sơn. Huyện Thanh Oai: Phù Vân, Phù Ninh (Tốt Động). Huyện Ứng Hòa: Phù Lưu Tế, Phù La, Phù Liễn (Kiến An, Hải Phòng). Thanh Hóa: Phù Nam, Phù Lộc (Bỉm Sơn), Phù Vinh….

Và Mapuche có –chengười. Theo ch=c=k, –che = Việt ngữ kẻ (có một nghĩa là người).

Như thế Mapuche là Người Của Đất Núi hay là Người của Mẹ Đất Núi (giống như Mẹ Tổ Âu Cơ) . Hiện nay hiểu tổng quát Mapuche là Người Của Đất chưa được hoàn chỉnh phải hiểu là vùng đất vùng cao, núi, Núi Trụ Thế Gian, Trục Thế Giới (xem thêm ở dưới).

.Vậy cót lõi văn hóa, vũ trụ quan của người Mapuche phải có những điểm giống văn hóa Việt cổ ở Đông Nam Á cổ tức là Vũ Trụ Tạo Sinh, Vũ Trụ giáo dựa trên nguyên lý lưỡng hợp, nòng nọc, âm dương. Vũ trụ quan này thấy rất rõ qua hình ảnh mặt trống thờ kultrun, lịch của người Mapuche, qua bà Đồng Machi và chiếc rìu toki…

Ta hãy so sánh văn hóa của người Mapuche và Việt cổ dựa vào cái cốt lõi văn hóa Vũ Trụ Tạo Sinh này.

.Hư Vô, Vô Cực

Hư không, không gian, cõi trên, Thượng Thế thấy rõ qua Cây Vũ Trụ (Cây Tam Thế, Cây Đời Sống) và qua chiếc trống tế kultrun hình nồi tròn và các hình trang trí trên mặt trống (xem dưới).

 

.Thái Cực

Truyền thuyết sinh tạo của Mapuche có hai vị thần sinh đôi có nghĩa là cùng sinh ra  từ một trứng tức Trứng Vũ Trụ, sinh ra từ Thái Cực (xem dưới).

.Lưỡng Nghi

Nguyên lý lưỡng hợp, nòng nọc, âm dương thấy rất rõ trong vũ trụ quan, nhân sinh quan của người Mapuche. Nguyên lý này được diễn tả trên mặt trống tế kultrun.  Chữ thập chia mặt trống thành bốn vùng ứng với tứ phương. Nhánh ngang của chữ thập chia ra phía trên là trời và phần dưới là đất. Đất-trời đối nghịch nhau tương đương với nòng nọc, âm dương hay là chu kỳ sinh tạo của thiên nhiên, tạo hóa. Người Mapuche tin là các khí lực thiện và ác, tốt và xấu ảnh hưởng lên tính thái con người. Trong các nghi thức tế lễ và vũ trụ quan, sự bù trừ, hài hòa của thần lực thiện (Ngnechen) tức dương và ác (weküfe) tức âm bao giờ cũng được tin tưởng, sùng bái. Thần lực thiện có nghĩa là sự sống và tạo dựng, còn thần lực ác là hủy diệt và sự chết.

Tính chất lưỡng hợp này cũng thấy rât rõ qua truyền thuyết hai vị thần nữ sinh đôi là Nữ Thần Đất Mắn Sinh và Nữ Thần Biển sinh ra người Mapuche. Thủa xa xưa có hai vị thần linh dưới hình hai con rắn khổng lồ là Cai Cai hay Cai Vilu (Thần Nước), vị thần này rất thù ghét loài người thường gây ra biển động, sóng thần để hãm hại người; vị kia là Ten Ten hay Tren Tren (dễ nhớ vì cùng âm với Việt ngữ Trên Trên có nghĩa là Trên Cao, Cao) hay Tren Tren Vilu (Thần Đất), rất thương người. Một ngày kia, Thần Biển muốn giết hết loài người bèn dâng nước lên cao. Thần Đất thấy vậy, loan báo cho con người và muôn thú phải leo lên phía đỉnh núi cao. Thần Đất làm cho những mô đất, những ngọn đồi cao thêm lên mỗi khi Thần Biển dâng nước cao lên. Có nhiều người không muốn di tản, chậm chân vì tiếc của bị chết chìm, chỉ có một số nhỏ chạy thoát được lên các đỉnh núi cao. Những người này chính là tổ tiên của người Mapuche. Tuy vậy họ vẫn phải hiến tế con cái họ cho thần biển thì Thần Biển mới vừa lòng rút nước xuống bờ biển. Mấy chục năm trước đây, vào năm 1960, tục này vẫn còn, sau một trận sóng thần do động đất gây ra, người ta tìm thấy xác một bé trai năm tuổi, bị cắm thẳng đứng ở bờ biển dùng làm vật tế Thần Biển, để thủy triều dâng lên cuốn xác ra biển…

Có tác giả cho rằng truyền thuyết này họ hàng với các truyền thuyết về Đại Hồng Thủy mà ta cũng thấy ở các sắc tộc ở Việt Nam.

Trước khi có đại hồng thủy thì hòn đảo Chiloé, hòn đảo quan trọng của người Mapuche còn dính đất liền. Ngày nay có nhiều giả thuyết về tên Chile nhưng đa số tin rằng tên Chile là do tên Chiloe này đẻ ra.
Ta cũng thấy truyền thyết Thần Núi, Thần Biển này gần cận với truyền thuyết Sơn Tinh và Thủy Tinh.

Những điểm quan trọng ta rút ra được từ truyền thuyết này là:

-Ta phải hiểu cho đúng là người Mapuche sống ở vùng đất cao nên Mapuche thường được hiểu là  Người Của Đất  thì phải hiểu là Đất cao còn sót lại sau đại hồng thủy tức Người Của Núi, Tộc Núi, Núi Trụ Thế Gian (xem dưới).

-Hai vị thần này là sinh đôi có nghĩa là cùng sinh ra  từ một trứng tức Trứng Vũ Trụ, sinh ra từ Thái Cực.  Hai người phân sinh ra thành hai cực ứng với lưỡng nghi phân sinh ra từ Thái Cực, một là sinh tạo, thiện và một là  hủy diệt, ác.

-Hai vị thần này là thần nữ nên đều mang khuôn mặt rắn. Như thế người Mapuche là tộc núi nhưng thuộc về ngành nòng âm ứng với khuôn mặt âm về phía chồng Lạc Long Quân của Âu Cơ.

.Tứ Tượng

Như đã nói quan niệm tứ tượng, tứ phương của vũ trụ quan của người Mapuche được diễn tả bằng bốn phần, bốn cõi như thấy qua sự trang trí bằng hình chữ thập diễn tả vũ trụ trên mặt  trống tế kultrun (xem dưới). Hai trục chữ thập thẳng góc chia mặt trống ra làm bốn phần ứng với tứ tượng. Người Mapuche ở trung tâm của vũ trụ, nơi bốn phương trời tụ lại (giao điểm của chữ thập vũ trụ). Đây là meli witran mapu, đất của bốn góc vũ trụ, bốn góc trời (land of four corners).

Như thế người Mapuche ở tâm vũ trụ trên Trục Thế Giới. Mapuche có nghĩa là Người Của Đất, thì phải hiểu là Đất trung tâm vũ trụ nằm trên Núi Trụ Thế Gian, Trục Thế Giới, hiểu theo dân tộc học là người ở vùng đất cao, vùng núi, người Mapuche là -che = kẻ, kì. Như thế người Mapuche có một khuôn mặt ứng với Xích Quỉ (Kẻ Đỏ, Người Mặt Trời) tộc Kì, tộc Kẻ, tộc Núi của Kì Dương Vương, vua mặt trời thái dương thiên đỉnh ở trên đỉnh núi Kì, Trục Thế Giới.

Đối chiếu với Dịch ta cũng thấy nếu vũ trụ được diễn tả theo bốn cõi, bốn phương như người Mapuche và trong ma phương 5/15 (có số 5 là số trục và các nhánh có ba con số trong ma phương cộng lại bằng 15) thì số trục 5 là số Li, lửa thế gian ứng với Núi Trụ Thế Gian. Theo Dịch Trung Hoa, nếu ngũ hành diễn tả theo hình vuông thì hành Thổ nằm ở tâm hình vuông còn bốn hành kia ở tứ phương. Theo Việt Dịch thì tứ tượng ở bốn đỉnh hình vuông. Tứ Tượng sinh ra Tam Thế biểu tượng bằng Cây Vũ Trụ (Cây Tam Thế, Cây Đời Sống). Cây này mang một hình ảnh Trục Thế Giới, Núi Trụ Thế Gian nằm ở tâm hình vuống (tại số trục số 5). Ta cũng đã biết chữ Thổ trên giáp cốt khắc hình trụ đá biểu tượng cho núi Trụ Thế Gian, Trục Thế Giới. Như thế rõ như ban ngày người Mapuche quan niệm là họ ở tâm vũ trụ tức ở số trục số 5 ứng với hành Thố của Trung Hoa và tâm Trục Thế Giới, Cây Vũ Trụ (Cây Tam Thế, Cây Đời Sống) của chúng ta có nghĩa Mapuche là Người Của Đất  thì phải hiểu là  Núi Trụ Thế Gian, Núi Kì, là tộc -che, tộc Kẻ, tộc Quỉ (có nghĩa là Người), ứng với Xích Quỉ.

Cũng xin nói thêm là Kì Dương Vương là vị vua đầu tiên của Đại Tộc Việt cũng là con người đầu tiên của nhân loại (Khai Quật Kho Tàng Cổ Sử Hừng Việt). Nhân loại sau đó chia ra làm Bốn Giống Người tức Tứ Dân. Quan niệm Tứ Dân này thấy qua người Trung Hoa cổ gọi các tộc xung quanh là Tứ Di và như đã nói trong Giải Đọc Trống Đồng Nòng Nọc, Âm Dương Đông Nam Á, các Thổ Dân ở Bắc Mỹ châu cũng có quan niệm Bốn Giống Người ở tứ phương. Xích Quỉ của Kì Dương Vương và người Mapuche là tộc người đầu tiên của loài người ở tâm vũ trụ trên Trục Thế Giới.

Xin lưu tâm

Xin nhắc lại Trung Hoa có ngũ hành, chúng ta như thấy trên trống đồng nòng nọc, âm dương của đại tộc Đông Sơn chỉ có tứ hành. Tứ Hành sinh ra Cây Vũ Trụ (Cây Tam Thế, Cây Đời Sống). Người Trung Hoa lấy Cây Vũ Trụ làm thành hành thứ năm là hành mộc. Quan niệm vũ trụ, muôn sinh do tứ hành sinh ra của chúng ta theo di truyền học ngày nay chính xác, đúng hơn ngũ hành. DNA là một chuỗi bốn di thể CAGT gọi là Bốn Mẫu Tự của Sự Sống (Four Letters of Life)…

Trong bốn phương ứng với ttứ tượng thì hai phương Đông và Nam là hai hướng tốt và hai phương Tây và Bắc là xấu. Thần hướng Đông là Pillan sống sau răng núi cao. Phương Đông không những là hướng mặt trời mọc mà còn là nơi của tất cả các thần lực, sinh lực có thể đảm bảo, sinh tạo ra sự sống. Phải triệu thỉnh vị thần Pillan này mới có thể lên được thế giới thần linh cõi trên. Những ngôi nhà tranh ruka của người Mapuche đếu hướng về hướng Đông này cũng như bà đồng machi cũng hướng bàn thờ rewe về hướng này. Hướng Bắc là hướng Gió, có thời tiết xấu, trong khi hướng Tây là hướng mặt trời lặn và là cõi chết (www.mapa.uchile.cl/…/ingles/histor.htm).

Ta thấy quan niệm về bốn phương của người Mapuche tương đồng với chúng ta, chúng ta cũng trọng hướng Đông, bàn thờ Tổ Hùng mặt trời mọc cũng để ở hướng Đông và chúng ta cũng cho hướng Nam là hướng tốt. Nhà của người Mapuche quay về hướng Đông là quay về miền đất tổ Đông Nam Á ở phương Đông.

Cây Tam Thế

Người Mapuche cũng có Cây Vũ Trụ (Cây Tam Thế, Cây Đời Sống). Cây này được diễn tả bằng nhiều nấc bậc ứng với các cõi, các tầng vũ trụ.

Cây Tam Thế và Thần Mẫu của người Mapuche tộc Neuquén.

(Hình trích trong The Mapuches of Neuquén, Art and Culture in the Argentine patagonia, vì quá vội tôi quên lấy tên tác giả).

Cây Vũ Trụ (Cây Tam Thế, Cây Đời Sống)  sinh ra Thần Mẫu, Mẹ Đời,  diễn tả bằng hình người nữ trên đầu đội một cái bình (biểu tượng cho âm, nữ) có hình quả bầu (biểu tượng cho bầu vũ trụ, bầu trời, sinh tạo) (xem dưới). Họ chọn cây foye làm Cây Vũ Trụ. Bà đồng machi là hiện thân của Cây Vũ Trụ, của Mẹ Đời, Thần Nữ Sinh Tạo. Chiếc trống tế thiêng liêng phải được làm từ gỗ của cây này. Mọi hình thức tế lễ, chữa bệnh đều dưới bóng hình của Cây Vũ Trụ qua sự điểu khiển của machi (xem dưới).

.Bà Đồng Machi

Huyền thọai, đức tin và truyền thống của người Mapuche hiện rõ nhất qua hình ảnh Machi (mang tất cả các khuôn mặt của đồng bóng, vu hích, pháp sư, phù thùy, thầy thuốc). Machi là trung gian giữa thế giới con người và thần linh; machi giữ cân bằng giữa thiện và ác ở trên quả Đất, cõi người. Ngày xưa machi có thể là một người ái nam, ái nữ hay lại cái (hiện nay các học giả Tây phương nhìn dưới con mắt “lác” cho là đồng tính luyến ái) hay phái nữ nhưng về sau gần như phái nữ độc quyền. Đối chiếu với cổ sử Việt, ngày trước và gần đây chúng ta cũng có những bóng cậu, ông mo ái nam ái nữ. Những ái nam ái nữ này đội lốt các vị thần lưỡng tính phái ở tầng Thái Cực mang tính sinh tạo chung cho cả hai phái, hai ngành nòng nọc, âm dương. Từ mo có nghĩa là bao, bọc túi như mo cau là cái bao hoa qua. Bao bọc biểu tượng cho không gian, nang Trứng Vũ Trụ. Thái Cực.  Còn phái nữ ứng với bà Đồng của chúng ta. Đồng có một nghĩa là Mẹ như đồng áng là (công việc) mẹ cha, Mã Lai ngữ indong là mẹ. Bà đồng này đội lốt Mẹ Đời, Thần Nữ Sinh Tạo, các vị thần nữ  ở tầng Lưỡng Nghi mang tính sinh tạo cho các tộc thuộc ngành nòng, âm. Người Mapuche có Mẹ Tổ sinh ra là Nữ Thần Đất (Núi) Tren Tren đội lốt rắn nên họ  nghiêng hẳn về Machi nữ là chuyện tất nhiên. Các hình tượng kể cả Thần Nữ, Mẹ Đời trên đầu đội một cái bình, hiện nay được giải thích là để hứng nước mưa! Nếu nhìn dưới lăng kính nòng nọc, âm dương thì bình biểu tượng cho âm, nữ. Bình hình bầu biểu tượng cho bầu vũ trụ, bầu tạo hóa, bầu sinh tạo. Cái bình hình bầu cho thấy người Mapuche thuộc dòng nòng, âm, nữ, không gian.

Machi hành động như một tu sĩ và điều khiển các lễ tế. Họ cầu an lành, may mắn và tiên đoán những biến cố sẽ xẩy ra trong tương lai cho bộ tộc. Họ liên lạc với thần linh ở cõi trên. Họ tiếp cận với thần linh qua sự lên đồng (trance) khởi động bởi tiếng trống thờ Kultrun, nhẩy múa, hát tế và dùng các chất ma túy, ảo giác.

Machi chẩn đoán và chữa trị qua sự phù trợ của siêu nhiên, thần linh. Bệnh coi như là do ác thần (Wecufe) gây ra. Bổn phận của machi là đuổi bệnh đi. Qua cơn lên đồng, machi nhờ thần linh hướng dẫn chọn lựa cây cỏ dùng làm thuốc và hướng dẫn phương pháp trị liệu.

Hiển nhiên Machi nữ mang hình bóng bà Đồng của chúng ta.

Rõ hơn là Machi là hiện thân của Mẹ Đời, Mẹ Tổ Thần Mẫu sinh ra từ Cây Vũ Trụ. Điểm này tương đồng với truyền thuyết và cổ sử Việt  là Mẹ Tổ Mường Việt là Dạ Dần sinh ra Từ Cây Si, một thứ Cây Vũ Trụ (cũng xin nhắc lại, như đã viết trong Ca Dao Tục Ngữ Tinh Hoa Dân Việt, Mẹ Tổ, Thần Nữ của Indus Valley cũng sinh ra từ Cây Vũ Trụ). Bà Đồng là Bóng Mẹ Tổ sinh ra từ Cây Vũ Trụ (như đã biết đồng có mghĩa là Mẹ) giống như machi (machi có ma- biến âm với Maya ngữ ma, Việt ngữ má, mạ là mẹ).
Machi  mang hình bóng Mẹ Đời, Thần Nữ, mang hình bóng của Dạ Dần Mường Việ thấy rõ nhất qua hình ảnh machi lúc lên đồng đứng trên Mẹ Đời, trước Cây Vũ Trụ, tay gõ chiếc trống nhập đồng kultrun.

Machi đang lên đồng đứng trên Thần Mẫu và trước Cây Vũ Trụ

(Photo in Halifax, p. 85)

(http://www.metahistory.org/guidelines/TreeAndWell.php).

Ta thấy rõ sự nối tiếp của hình bóng bà Đồng từ hàng nghìn năm  xưa từ châu Á qua Nam Mỹ châu. Cũng xin nhắc lại là văn hóa Trung Hoa không có đồng bóng, họ thường chế nhạo bọn Tứ Di, Man Di có tục  đồng bóng mọi rợ. Đống bóng, hát chầu văn ở Việt Nam hãy còn tới ngày nay.

. Trống Thờ Kultrun Hay Kultrung.

Một tế vật quan trọng vào bậc nhất của người Mapuche là chiếc trống thờ thiêng liêng Kultrun hay Kultrung (dễ nhớ vì có -trun, trung biến âm với Việt ngữ trống).  Machi nhập đồng đi lên cõi trên của thần linh qua tiếng trống thờ kultrun và lời hát tế. Kultrun biểu tượng cho thần lực của machi. Cái thần lực siêu nhiên của machi được bổ túc bởi tiếng trống thiêng liêng kultrun trong lúc cầu nguyện và trong các tế vụ.

Để làm thùng trống kultrun, machi dùng vỏ cây foye hay Voigue (Drymis winteri), được coi như một thứ cây thiêng , coi như là Cây Vũ Trụ (Cây Tam Thế, Cây Đời Sống) của người Mapuche. Màng trống làm bằng da guanaco (loài thú giống lạc đà ở Nam Mỹ), cừu hay ngựa. Khi làm trống, machi hát tế cho lời nhập vào trống trước khi bịt mặt trống lại để gởi hồn mình trong đó và cũng bỏ vào trong trống những vật linh thiêng nho nhỏ như sỏi đá, lông thú hay cây cỏ làm thuốc. Những vật này tạo ra những âm thanh khi dùng trống làm trống rung (rattle).

Kultrun biểu tượng cho tiểu vũ trụ của machi và văn hóa của người Mapuche mang quan niệm thần linh của vũ trụ. Mặt trống biểu hiện  siêu cấu trúc vũ trụ và các thành tố phi vật thể khác nhau. Một chữ thập chia mặt trống ra làm bốn phần, đường thẳng đứng (trục tung) biểu tượng cho vũ trụ chiều đứng (Thượng và Hạ Thế) và đường nằm ngang (trục hoành) biểu tượng cho cõi Đất bằng (Trung Thế). Giao điểm hai trục là trung tâm Thế Giới, nơi thiêng liêng là chỗ người Mapuche tiếp cận với Thần Linh và Tổ Tiên qua sự hỗ trợ của tiếng trống kultrun.

Nửa phân trên biểu tượng cho cõi trên, cõi trời wenu mapu, nơi có các thần linh, đứng đầu bởi Ngnechen, chúa tể của loài người.  Trong khi nửa dưới là cõi dưới, cõi đất, cõi người.  Đất-trời đối nghịch nhau tương đương với nòng nọc, âm dương hay là chu kỳ sinh tạo của thiên nhiên. Ngoài ra còn có mặt trời, không gian, trăng, sao, tất cả đều là những vị thần linh như mặt trời anti, mặt trăng killen, sao mai weñelfe, sao wanglen…

Mặt kia của kultrun là cái thùng trống hình nồi với các vật biểu tượng biểu hiện hạ tầng cấu trúc của vũ trụ và quả đất cùng với những thành tố vật thể khác nhau.

Xin đưa ra một vài trang trí về Vũ Trụ Tạo Sinh trên mặt trống tế kultrun.

Một vài trang trí mặt trống theo Vũ Trụ Tạo Sinh.

(Hình trích trong The Mapuches of Neuquén, Art and Culture in the Argentine patagonia).

Các hình trang trí ở mặt trống trong hình trên cho thấy mặt trống kultrun diễn tả các giai đoạn Vũ Trụ Tạo Sinh: trục ngang biểu tượng cho mặt bằng cõi Đất Trung Thế, Trục đứng biểu tượng cho Thượng Thế và Hạ Thế (nối thiên đỉnh Zenith với rốn đất Nadir),  chữ thập biểu tượng cho  tứ tượng. Trong các mặt trống này: có mặt trống có bốn phần để trống không diễn tả  khoảng trống không, vô cực; có mặt trống có hình vòng tròn là hư vô, không gian đã định hình hay mặt trời nguyên tạo hay mặt trời nòng âm đĩa tròn không có tia sáng; có mặt trống có hai vòng tròn đồng tâm là không gian hay mặt trời thái âm dòng nữ; có mặt trống có mặt trời có nhiều tia sáng cong mang âm tính thuộc dòng nòng âm, thái dương nữ; có mặt trống có mặt trời  tia sáng xoáy hình chong chóng là mặt trời sinh động; có mặt trống có mặt trời hình chữ vạn là mặt trời sinh động cõi tứ tượng…

Lưu ý đây là những hình, dấu, biểu tượng, chữ viết trong chữ nòng nọc vòng tròn-que, thứ chữ cũng thấy trên trống đồng nòng nọc, âm dương của đại tộc Đông Sơn.

Trống thờ kultrun của các machi dùng làm phương tiện đi lại ba cõi Tam Thế  liên lạc với thần linh và có thể cả với quỉ thần, diễn tả Vũ Trụ Tạo Sinh hiển nhiên là trống biểu của Vũ Trụ giáo. Và chúng ta sẽ không ngạc nhiên khi thấy có mặt trống kultrun diển tả hình mặt trời giống hệt như hình mặt trời có tia sáng thái dương nọc mũi tên (mũi mác,răng cưa, răng sói) ở trên trống đồng nòng nọc, âm dương của đại tộc Đông Sơn (cũng là trống biểu của Vũ Trụ giáo).

Trống thờ thiêng liêng kultrun có hình mặt trời-không gian, vũ trụ.

(Hình trích trong The Mapuches of Neuquén, Art and Culture in the Argentine patagonia).

Trên trống Kultrun ở hình này, mặt trời thái dương có tia sáng nọc mũi tên cũng có vòng tròn bao quanh đầu tia sáng diễn tả mặt trời-không gian, vũ trụ giống hệt như trên mặt trống đồng nòng nọc, âm dương của đại tộc Đông Sơn. Trống này là trống mặt trời-không gian, vũ trụ, nòng nọc, âm dương  trống biểu của Vũ Trụ giáo in hệt như trống đồng nòng nọc, âm dương của đại tộc Đông Sơn.

Trống tế kultrun là hình bóng nguyên sơ của trống đồng nòng nọc, âm dương của đại tộc Đông Sơn. Ý nghĩa và Chức Vụ của kultrun tổng quát tương đồng như trống đồng nòng nọc, âm dương của đại tộc Đông Sơn (Giải Đọc Trống Đồng Nòng Nọc, Âm Dương Đông Nam Á).

.Lịch Mapuche

Vũ Trụ Tạo Sinh thấy rõ hơn nữa qua thiên văn, qua lịch của người Mapuche.

Lịch Mapuche

(hình trong lucaantara.blogspot.com/…/auracania-iii.html)

Lịch Mapuche  theo âm lịch giống như ở Á châu.

Ta thấy người Mapuche có trống kultrun là trống biểu của Vũ Trụ giáo và có lịch tương tự như mặt trống thì Việt cổ Đông Sơn có trống đồng thì cũng có thể có một thứ lịch Đông Sơn. Lịch này liên hệ với lịch rùa Việt Thường cũng có chữ viết nòng nọc, diễn tả Vũ Trụ Tạo Sinh (“mở ra trời đất).

.Lễ Lạc Chính Của Người Mapuche

Những lễ hội chính của người Mapuche là lễ Cầu An và Tạ Ơn nguillatun, lễ chữa trị machitun, lễ tết năm mới  wentripantu vào lúc đông phân ( winter solstice); tang lễ và  lễ thành nhân (dậy thì)…

NGUILLATUN là lễ chính của người Mapuche. Hàng năm người Mapuche mở lễ hội này để tạ ơn và cầu xin thần linh, tổ tiên cho được an bình. Lễ tổ chức vào mùa gặt hái, vào lúc trăng rằm. Lễ kéo dài bốn ngày. Khoảng không gian tế lễ hình chữ U, phần mở chữ U qua về hướng Tây tức phía tròn đỉnh chữ U hinh đỉnh núi quay về hướng Đông. Bàn thờ hay Rewe làm bằng cây cũng hướng về hướng Đông. Lễ do machi điều khiển. Trong lúc tế lễ có những lễ tục như cầu nguyện, hát tế, nhẩy múa và dâng cúng lễ vật. Đặc biệt là có hiến tế thú vật. Máu thú vật hiến tế đem rắc tứ phương và rồi phần còn lại đem chia cho các  chức sắc tham dự. Con thú sau đó được nướng trên lửa hồng để tất cả cùng chia xẻ. Họ cũng rắc các mudai (các hạt lên men như cơm rượu, rượu nếp) hay chicha, trà mate, thuốc lá trước khi chia nhau cùng thưởng thức. Dĩ nhiên tiếng trống kultrun và kèn pifika giữ một vai trò trọng yếu trong lễ hội này.

Ta thấy lễ tế cũng tương tự như người Việt cổ.

Người Mapuche cũng thờ phượng tổ tiên, anh hùng nằm trong Vũ Trụ giáo như Đại Tộc Việt.

. Ngôn Ngữ học

Ngôn ngữ người Mapuche có hai nhánh hiện còn nói là Huillicevà Mapudungun. Nhánh chin1h Mapudungun được các nhà ngôn ngữ học xếp loại là liên hệ với ngôn ngữ Penutian, Bắc Mỹ. Nhóm khác lại cho rằng nó nằm trong nhóm ngôn ngữ Andes (Greenberg 1987, Key 1978), một nhóm nữa lại cho rằng có sự liên hệ giữa ngôn ngữ Araucanian (tên người Tây Ban Nha gọi người Mapuche) và Maya (Stark 1970, Hamp 1971).  Croese (1989, 1991) đưa ra giả thuyết là nó liên hệ với ngôn ngữ Arawak. Khảo cứu DNAgần đây cho thấy loài gà Mapuche thời tiền-Columbus đến từ Đa Đảo, dẫn tới sự suy diễn cho rằng có sự tiếp xúc giữa người Mapuche và Đa Đảo (http://www.uv.cl/noti_videos/textos_detalle.php?codigo=716).

Trong Tiếng Việt Huyền Diệu tôi đã gợi ý là có sự liên hệ giữa tiếng Thổ Dân Bắc Mỹ châu và Việt ngữ vì thế nếu ngôn ngữ Mapudungun liên hệ với Penutian thì cũng có thể dính dáng tới Việt ngữ (điếu này cũng dễ hiểu vì họ có gốc từ Đông Nam Á). Còn cho rằng Mapudungun liên hệ với Maya ngữ và Đa Đảo ngữ thì dù không do tiếp xúc thì do ruột thịt cũng có thể xẩy ra vì cả hai nhánh đều phát xuất từ Đông Nam Á. Mapudungun liên hệ với Maya và Đa Đảo thì hiển nhiên liên hệ với Việt ngữ (xem Đức Chúa Jesus Nói Tiếng Việt).

.Mapuche, Một Tộc Kiêu Hùng

Một điểm cũng cần nói tới là người Mapuche là một dân tộc mang một dòng máu kiêu hùng, thiện chiến. Mapuche là tộc Thổ Dân Mỹ châu duy nhất không bị người Tây Ban Nha thống trị. Trong suốt ba trăm năm ròng rã, người Mapuche dũng mãnh chiến đấu chống lại người Tây Ban Nha . Họ cũng đã đánh bại đế quốc Inca toan tính xâm lăng lãnh thổ họ. Những dũng sĩ nhất là những lãnh tụ «cầm rìu» Việt  là những anh hùng, họ chiến đấu cho tới khi gục ngã trên chiến trường không bao giờ rút lui (xem dưới).

Mapuche kiên cường, oai hùng như tộc Việt Nam là tộc duy nhất trong Bách Việt cho tới ngày nay chưa bị người Trung Hoa đồng hóa.

(còn nữa).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: