SỰ TƯƠNG ĐỒNG GIỮA MAYA VÀ CỔ VIỆT (1)

(*Nếu cần, bấm hai lần vào Tựa Bài để mở bài).

SỰ TƯƠNG ĐỒNG GIỮA MAYA VÀ CỔ VIỆT (phần 1)

 Nguyễn Xuân Quang

 Trong các tác phẩm và các bài viết trước, tôi đã chứng minh Maya và cổ Việt liên hệ ruột thịt với nhau. Bài viết này khai triển thêm sau những chuyến đi thăm địa bàn cổ của người Maya ở Trung Mỹ  gồm  vùng đất ngày nay thuộc Mexico [Yucatan (phế tích Chichen Itzá), Costa Maya  (Kohunlich), Cozumel], Belize (Atun Ha)  và Guatemala (Quiriguá).

Trước hết xin nhắc lại vài điểm chính đã viết nhằm chứng minh có sự liên hệ ruột thịt  giữa Maya và cổ Việt.

.James Churchward đã cho rằng người Maya phát gốc từ một lục địa Đất Mẹ (Motherland) dính liền với  Đông Nam Á gọi là Mu giờ đã mất (Lost Continent of Mu). Mu chính là  Việt ngữ Mụ (có một nghĩa là Mẹ). Maya liên hệ với Đông Á cổ (đôi lúc ông gọi là Naga-Maya Đông Á) trong đó có cổ Việt.

.Có ít nhất hai tác giả ở Miền Nam Việt Nam trước đây cho rằng có sự liên hệ giữa Việt Nam và Maya Trung Mỹ:

-Bình Nguyên Lộc trong “Nguồn Gốc Mã Lai của Dân Tộc Việt Nam”  cho rằng Maya ngữ Trung Mỹ châu là tiếng Hùng Vương đợt II và tiếng Mã Lai là «nguồn gốc » của tiếng Việt. Như thế Maya ngữ liên hệ với Việt ngữ.

-giáo sư Kim Định trong Việt Lý Tố Nguyên cho rằng Maya liên hệ với Bộc Việt. Bộc hiểu theo nghĩa Vũ Trụ Tạo Sinh là Bọc, là túi, nang. Bộc Việt là Nòng Việt, dòng âm, ngoại, dòng Vũ (trụ), Không Gian.

.Tôi cũng đã chứng minh  giữa Maya và Việt Nam có một sự liên hệ mật thiết về văn hóa, cổ sử và ngôn ngữ. Họ là tộc thờ mặt trời thuộc dòng Nòng, dòng không gian, âm, dòng nước, dòng Mẹ, Mặt Trời không gian (Khai Quật Kho Tàng Cổ Sử Hừng Việt, Tiếng Việt Huyền Diệu).  Xin kể lại  một vài ví dụ để soi sáng.

-Từ Maya

Maya nghĩa là gì? Theo các nhà nghiên cứu Maya Tây phương ngày nay, Maya có nghĩa là ‘not many’: “The name Mayapán, given to Maya New Empire which endured from A.D. 987 to 1697 means the ‘Standard of the Not Many’, from Maya (not many) and pán (standard). It was sometimes called Ichpa meanning ‘within the closure’, an exactly parallel idea on the Nahuaque as Lord of the Ring” (Irene Nicholson, Mexican and Central American Mythology, tr.123) (Tên Mayapán, đặt cho Tân Đế Quốc Maya kéo dài từ 987 đến 1697 Sau Tây Lịch có nghĩa là “Tiêu chuẩn Không nhiều“, do Maya là ‘Không nhiều’ và pán ‘tiêu chuẩn’. Đôi khi cũng được gọi là Ichpa có nghĩa là “trong vòng kín”, chính là ý nghĩa song song với Nahuaque, “Chúa Vòng“). Câu cắt nghĩa này thật là tối nghĩa và gần như là ngớ ngẩn. Đây là cách giải nghĩa đã đi lệch ra ngoài. Bây giờ ta thử dùng Việt ngữ và chữ nòng nọc để tìm nghĩa đích thực của tên tộc Maya xem sao. Đối chiếu với Việt ngữ ta thấy Maya (không nhiều) quả thật có nghĩa là Mấy (mấy cũng có nghĩa là không nhiều như sức mấy, mấy hơi, mấy kẻMấy liên hệ với mỡ, mậu, mụ, có nghĩa là không có gì, xem dưới). Do đó Maya chính là Mấy, Không. Pán chính là Việt ngữ  bản, buôn, mường chỉ người, chỗ ở, đất nước. Bản về sau cũng có nghĩa là căn bản, đơn vị gốc dùng làm tiêu chuẩn, các nhà nghiên cứu Maya hiện nay đã hiểu theo nghĩa standard là tiêu chuẩn này. Mayapán là Bản Mấy, Bản Không, Mường Mấy, Mường Không. Không có nghĩa là hư không, là Khôn, Nòng. Vì thế mà từ Mayapán có nghĩa đi đôi với Ichpa có nghĩa là  “within the closure“, là “quây kín”, “Ring”, “Vòng”. “Lord of the Ring” là “Chúa Vòng”.  Ở đây ta phải hiểu theo chữ nòng nọc, theo vũ trụ giáo. Theo v=n, víu = níu, Vòng = Nòng. Vòng là Nòng, là Khôn tức ngành âm. Rõ như ban ngày là Maya là Mấy, Không mang ý nghĩa Vòng, Nòng, Khôn, Hư Không. Maya là một tộc thuộc ngành Nòng, Khôn, Không Gian, Vũ (trong vũ trụ), Nước trong vũ trụ tạo sinh. Vì thế hình hai vòng tròn đồng tâm mang ý nghĩa hai nòng O là hai âm, thái âm, nước là biểu tượng chính của Maya như thấy ở các hình rắn cuộn tròn (rắn mang một ý nghĩa biểu tượng cho nước).

Kukulcan

và thấy rất nhiều ở các kiến trúc khác.

Điều này cũng thấy rất rõ là nét nổi bật nhất của Maya là mặt trời của Maya là mặt trời âm và có cả mặt trời cõi âm.

-Trong Maya ngữ, Maya ngữ có Ma– có nghĩa là Mẹ, chính là Việt ngữ Má, Mạ, Me, Mẹ, Mợ, Mụ. Nếu Ma đứng đầu từ tức là tiền tố thì Ma– có khi mang nghĩa phủ định (negation) có nghĩa là không, không có, chớ có (James Churchward, Land of Mu). Điểm này cũng giống như trong Việt ngữ có các cổ ngữ mựa, mỡ có nghĩa phủ định như thấy trong thơ Lê Thánh Tôn, thế kỷ 15:

 Mỡ ểu áo vàng chẳng có việc.

Mỡ ểu có nghĩa là chớ có kêu ca (giải thích của Bùi Đức Tịnh, Văn Phạm Việt Nam, Xuân Thu, tr.237), mỡ là không; tiếng Huế (mô có = không có), Quảng Đông ngữ mụ, mậu (không), ểu biến âm với e (sợ), eo (sèo), mỡ ểu là chớ có e sợ, chớ có eo sèo.

-Don Antonio Batres Jaurequi, một học giả uyên bác về Maya của Guatemala, trong quyển sách “History of Central America”, đã chứng minh câu nói cuối cùng của Chúa Jesus khi bị đóng đinh trên cây thập tự là tiếng Maya và tôi cũng đã chứng minh câu nói này là tiếng Việt (xem Đức Chúa Jesus Nói Tiếng Việt)..

-Chữ viết nòng nọc vòng tròn-que trong văn hóa Maya giống chữ viết nòng nọc vòng tròn-que trên trống đồng nòng nọc, âm dương của đại tộc Đông Sơn. Vắn tắt xin đưa ra một vài ví dụ điển hình, ngoài chữ hai vòng tròn đồng tâm nói trên xin đưa thêm một ví dụ nữa là vị Thần Mưa Chac của Maya. Vị này có một cái mũi hết sức kỳ dị không giống ai, trên mũi có những chữ ba vòng tròn đồng tâm giống hệt như trên trống Cổ Loa II.

                                      Thần Mưa Chac của Maya.

Cái mũi hình cong như móc câu rất kỳ dị của thần Mưa Chac của Maya chính là chữ nòng nọc móc câu có một nghĩa là mưa, sấm. Mũi chính là tên của Thần Mưa Chac. Chiếc mũi móc câu này chính là chữ móc câu có nghĩa là mưa, sấm trên hình búa thiên lôi (“vật hình trâm”) trên trống Nam Ngãi II.

Mũi móc câu của Thần Mưa Chac được xác thực, khẳng định bởi  chữ nòng ba vòng tròn trên mũi của Thần Chac  (hai vòng tròn đồng tâm là thái âm nước và dấu nòng tí hon nòng ở giữa là một xác định tố) cũng có cùng một nghĩa là mưa, nước.

.Bằng chứng DNA

Cuối cùng bằng chứng vững chắc và đáng tin cậy nhất là nghiên cứu di truyền học dựa trên DNA:

.Sự khảo cứu dựa trên DNA của Tiến sĩ J.Y. Chu chứng minh rằng con người Homo sapiens sapiens phát xuất từ đông châu Phi tới vùng Lưỡng Hà rồi đến Đông Nam Á. Ở đây, họ chia ra làm hai nhánh. Một nhánh đi lên phía Bắc tức Trung Hoa rồi vượt qua eo biển Bering qua Mỹ châu. Nhánh thứ hai đi xuống Nam Đảo ở Thái Bình Dương. Một số trong nhánh này về sau qua  Mỹ chầu.

.Steven Oppenheimer trong Địa Đàng ở Phương Đông cũng xác nhận là thổ dân Mỹ châu từ duyên hải Á châu qua.

.Đường di dân trên cũng được nghiên cứu mtDNA của Ballinger và đồng nghiệp xác thực (1).

.Gần đây nghiên cứu về mitochondrial DNA của dân Maya cho thấy người Maya có những đi thể giống người cổ Việt. Người cổ Việt và Maya đều có:

a-Haplogroups :  A, B, C và D.

b-Thất thoát cặp căn bản số 9 giữa 2 di thể  (gene) COII/tRNALYS (“9bp deletion between COII/tRNALYS  genes”, bp = base pair) (1)                                                                  

………….

Tóm lại, hiển nhiên Maya Trung Mỹ liên hệ ruột thịt với cổ Việt. Như thế văn hóa của Maya và Cổ Việt có những tương đồng là chuyện tất nhiên. Chúng ta đã biết cốt lõi của văn hóa Việt là Vũ Trụ Tạo Sinh  có tín ngưỡng là Vũ Trụ giáo, Việt Dịch nòng nọc  dựa trên nguyên lý lưỡng hợp nòng nọc, âm dương còn ghi khắc lại trên trống đồng nòng nọc, âm dương của đại tộc Đông Sơn, như thế văn hóa cổ Maya cũng phải là vậy. Ta có thể dùng truyền thuyết và cổ sử Việt để nghiên cứu văn hóa Maya và ngược lại.     

Bây giờ chúng ta tuần tự so sánh văn hóa Maya và cổ Việt qua quá trình Vũ Trụ Tạo Sinh.

Vũ trụ thuyết, truyền thuyết sáng thế của Maya còn được ghi lại trong các Codices (số ít là Codex, sách ghi lạ nền văn minh Maya tiền-Columbus) và đáng kể nhất là còn ghi rõ trên một bia đá C ở Quiriguá, Guatemala.

      

Tác giả đứng trước bia đá E cao lớn nhất,  Quiriguá, Guatemela.

 –Hư Không, Vô Cực

Hư vô, vô cực, không gian là nòng O. Người Maya có tục chôn người chết ở thế ngồi như thai nhi ngồi trong bụng mẹ giống người Việt cổ chôn ngồi trong các chum vò mang hình ảnh dạ con vũ trụ, hư không, không gian. Chết là trở về lòng Mẹ vũ trụ, trở về hư vô.

Hư vô, không gian Maya có một khuôn mặt là con số zero. Maya có con số không trước cả người Hy Lạp, La Mã.

Maya theo ngành nòng âm, nước nên quan niệm hư vô chuyển qua âm nước trước, thoạt đầu là Biển Vũ Trụ giống như Ai Cập cổ. Nên con số không được diễn tả bằng hình con sò có hai cái ngà.

Con số không zero 0 của họ được gọi là con sò. Họ lấy theo hình trai sò hư không nghiêng về ngành nòng, âm, nước nữ (con sò sống dưới nước, biểu tượng cho nước, chỉ bộ phận sinh dục nữ). Đặc biệt con sò số không của Maya mang hình ảnh y chang con sò Nữ Oa có hai cái “ngà” đúng như Gs Kim Định trong Việt Lý Tố Nguyên đã viết “Nữ Oa là một thứ ốc có hai ngà” (tr.274). Cũng nên biết Nữ Oa có đuôi rắn thuộc dòng nòng, nước như Maya và Maya cũng có vật tổ rắn (xem dưới). Như thế họ ruột thịt với Nữ Oa (điều này cũng cho thấy Nữ Oa không phải là của Trung Hoa (xem Khai Quật Kho Tàng Cổ Sử Hừng Việt).

Đôi khi Zero cũng được biểu tượng bằng hình hoa có bốn cánh hoặc con số zero được nhân cách hóa, thần thánh hóa thành một vị thần đội trang phục đầu có hình nòng O trong có chữ viết nòng nọc móc câu, theo duy âm mang nghĩa nòng không gian nước. Lưu ý là hoa tai của Thần Zero cũng là chữ vòng tròn có dấu vòng tròn tí hon ở tâm cho biết số không liên hệ với nòng O không gian.

 

Thần zero

(Verás, Essential Collection, Cancun, Mexico).

 Trong các chữ viết hình ngữ số không zero diễn tả bằng đầu người cũng thường có hình vòng tròn trong có dấu nòng tí hon (xem phần chữ viết Maya).

Thường ở giữa một thành phố-quốc gia (city-state, một nước thu nhỏ của một đại tộc) hay tại một trung tâm thờ phượng bao giờ cũng có một chỗ gọi là Nab, biển hay Lakam ja, “đại thủy” (great water), từ đó mọc lên những đền tháp, một tháp khổng lồ hay thường thường là ba tháp nhỏ ứng với ba hòn đá tạo dựng nên vũ trụ.  Bài viết bằng hình tự Maya ở mặt đông của bia đá C ở Quiriguá diễn tả truyền thuyết sáng thế, Vũ Trụ Tạo Sinh của Maya. Vũ trụ được tạo dựng nên bởi ba hòn đá làm nền móng: hòn thứ nhất là ngai đá con báo “jaguar throne stone”, hòn thứ hai là ngai đá rắn “snake throne stone” và hòn thứ ba là ngai đá nước “water throne stone”. Vũ trụ như một ngôi nhà vĩ đại do ba tảng đá vũ trụ tạo thành vì thế được diễn tả bằng ba ngọn tháp. Nhà thờ phượng được đặt trên đỉnh tháp cao hay bệ bàn thờ được đặt ở chính giữa trung tâm của ba tháp dùng để cúng dâng những vật hiến tế. Vật hiến tế được đốt lên coi như là ngọn lửa cháy từ lòng lò lửa của ba tháp. Nhà của người Maya coi như là một tiểu vũ trụ nên ở giữa nhà có một lò lửa gồm có ba hòn đá xếp theo hình tam giác mang biểu tượng ba hòn đá tạo dựng vũ trụ (tương đương với ba ngọn tháp ở đền đài). Ba hòn đá chính là ba ông đầu rau (hearthstone) của chúng ta. Chính nơi lò lửa này người Maya thực hiện những nghi thức tế lễ tương đương với ngọn lửa ở bàn thờ ở trung tâm vũ trụ của ba ngọn tháp. Họ đốt các tế vật cúng dâng lên vũ trụ trời, đất, tổ tiên.

.Cõi Đất thế gian Trung Thế được cho là nằm trên lưng một con cá sấu, có khi con cá sấu này đang nổi trên một hồ nước có hoa súng hay trên lưng một con rùa. Đây là hình ảnh Đất nguyên khởi nhô lên từ nước nguyên khởi, Biển Vũ Trụ.

Trứng Vũ Trụ, Thái Cực: Nhất Thể

Con sò số không có hai chấm, hai ngà tức hai dương có một khuôn mặt lửa, dương, thái dương cũng mang hình ảnh trứng hỗn mang vũ trụ có hai mầm âm dương.

Thọat đầu Maya có con Chim Cõi Trời Thiên Điểu Itzam Yeh hình chim-rắn nhất thể (xem dưới). Về sau khi mhóm Nahua tới vùng của người Maya (967-997 STL) sự thờ phượng Rắn Lông Chim (feathered serpent) Quetzal của Mexico được thu nhập vào thành Rắn-Chim Kukcucan nhất thể.  Quetzal là giống chim thuộc loài Trogon có đuôi rất dài (có khi dài hơn cả một mét) tôi gọi là chim phướn (chim này là quốc biểu chim của Guatemela hiện nay) và Coatl là rắn. ‘Kukul’ là chim, ‘can’ là rắn. Giải nghĩa theo Việt ngữ thì Kukul là chim cúc cu, chim tu hú biểu tượng cho gió (thiếu âm) và ‘can’ đọc thêm hơi vào là chăn, trăn, biểu tượng cho nước (thái âm). Tộc Quiché của Maya thì có thần Gucumats tương ứng với Kukulcan và Quetzal-coatl. Gucu- là cúc cu, -mat là mang, mãng (xà) là rắn (man, mang biến âm với mát theo kiểu  từ ghép man mát).

Hiện nay các nhà Mễ học hay Maya học gọi là rắn-lông chim với lông chim là tính từ thì chỉ con rắn bay được tức con rắn, con trăn gió biểu tượng cho Thần Gió, đối chiếu với truyền thuyết và cổ sử Việt là một thứ thuồng luồng gió, một thứ rồng gió của chúng ta. Ngoài ra ta phải hiểu theo những diện khác nữa của Dịch như hiểu theo diện lưỡng hợp thì gọi là Rắn-Chim, hai vật biểu riêng rẽ là Rắn và Chim. Rắn-Chim dưới  diện nhất thể ứng với Thái Cực tương đương với  Thần Nông-Viêm Đế  nhất thể, với bọc trứng Hùng Vương  có hai di thể (gene) Rắn Lạc Long Quân và Chim Âu Cơ.

Tóm lại Kukulcan có một khuôn mặt nhất thể.

 -Lưỡng Nghi

Chim rắn ngành nòng âm

Khi  Rắn-Chim tách ra thành hai cá thể rắn và chim riêng biệt là lưỡng nghi, lưỡng cực.

 Chim là nọc, trụ (của vũ trụ), mặt trời mang dương tính lửa, mặt trời của ngành nọc, dương, mặt trời (xem dưới).

Rắn  là nòng thái âm, vũ (của vũ trụ), nước ứng với bầu vũ trụ, bầu trời, không gian, có khi có một khuôn mặt là con rắn hai đầu biểu tượng cho nước như thấy qua bệ Ngai Nước (Water Throne) của vị vua K’an Joy Chitam của Palenque  diễn tả bằng con rắn hai đầu (hai đầu là hai rắn, hai nòng âm, thái âm, có một khuôn mặt là nước).

Vua K’an Joy Chitam ngồi  trên Ngai Nước rắn hai đầu ở giữa, cha ngồi trên ngai báo và mẹ ngồi trên ngai rắn một đầu (chi tiết trên một tấm đá ở điện Palenque, do Linda Schele vẽ).

Báo là con thú bốn chân sống trên mặt đất có một khuôn mặt biểu tượng cho Đất âm và rắn một đầu khi cuộn lại cắn đuôi biểu tượng cho không gian (như cái gôn của trò chơi bóng người, xem dưới). K’án Joy Chitam vua Nước là con của cha Đất âm, mẹ Không Gian Trời.

Đối chiếu với truyền thuyết và cổ sử Việt thì Chim lửa ứng với ngành Hùng Vương chim, lửa lên núi Âu Cơ và  Rắn nước ứng với ngành Hùng Vương rắn, nước Lạc Long Quân xuống biển.

Các vị thần Maya đều có một cái “bóng” đối nghịch theo nòng nọc, âm dương dưới dạng hôn phối vợ chồng giống như trong truyền thuyết Việt (Đế Minh với Vụ Tiên, Kì Dương Vương với Thần Long, Lạc Long Quân với Âu Cơ…)

Hình ảnh lưỡng nghi nòng nọc, âm dương thấy rõ nhất qua trò chơi bóng người (ball game) nòng nọc, âm dương, trời trăng, vũ trụ. Trong trò chơi bóng này, quả bóng tròn làm bàng mủ cây tức một thứ cao su (mủ cây sa-bô-chê sapote là một thứ cao su non được dùng làm kẹo cao su chewimg gum) được coi là mặt trời tức nọc, dương, lửa, bộ phận sinh dục nam nguyên tạo. Người chơi bóng chỉ được dùng đầu, người, không được dùng tay chân hất hay đá vào “gôn”. Gôn là một vòng tròn hình con rằn cuộn tròn ngậm đuôi biểu tượng cho không gian, nòng, âm.

 

Gôn vòng tròn hình con rắn cuộn tròn ngậm đuôi trong trò chơi bóng mặt trời-không gian, vũ trụ của Maya (hình của tác giả chụp từ một poster tại Chichen Itzá, Yucatan, Mexico). 

Đây là trò chơi bóng người không gian-mặt trời, vũ trụ  nường nõ, nòng nọc, âm dương. Cũng vì thế mà trò chơi bóng này có ít nhất ba khuôn mặt. Khi chơi vào dịp tế lễ vũ trụ, trời đất, thánh thần tức dưới khuôn mặt tín ngưỡng thì đội nào thắng sẽ được vinh hạnh đem ra làm vật hiến tế (được làm vật tế thần là một vinh hạnh một đời mới có của một người Maya giống như ngày nay một tín đồ được đi hành hương tới một vùng thánh địa của tôn giáo mình). Đây có lẽ là một khuôn mặt chính của trò chơi nòng nọc (âm dương) giao hòa này. Sau trò chơi là lễ hiến sinh người để cầu xin càn khôn, vũ trụ, trời đất, đại vũ trụ  và tiểu vũ trụ con người được tương hòa, tương hợp với nhau.

Khi chơi bóng dưới diện mang mầu sắc chính trị, chiến tranh thù nghịch thì đội nào thua sẽ bị đem ra làm vật hiến tế.

Khuôn mặt thứ ba của trò chơi là giải trí thì sẽ không có đội nào dù thắng hay thua được hay phải bị làm vật hiến tế.

Trò chơi bóng người này có cùng ý nghĩa với tục ném còn của Mường Việt và Lạc Việt Tráng (Zhuang).

Maya có Hai người hùng sinh đôi (The Hero Twins) HunaphuXbalanque, trong  Popol Vuh được biết  dưới tên là Hun Ahaw and Yax Balam (Classical pot K1226). Hai người sinh đôi mang hình ảnh phân cực thành lưỡng cực, lưỡng nghi từ nhất thể Trứng Vũ Trụ, Thái Cực.

Ta thấy rõ như ban ngày văn hóa Maya nghiêng nhiều về cực âm và nòng âm mang tính chủ.

Tứ Tượng

Quan niệm  tứ tượng thấy rất rõ trong văn hóa Maya.

.Bốn vị thần trụ chống trời ở bốn phương trời.

Bầu trời được chống ở bốn phương bởi bốn vị thần gọi là  Bacobes (Bacaboobs). Mỗi vị thần được diễn tả bằng một cây có chim muông và mầu sắc khác nhau: phía đông có mầu đỏ, Tây có mầu đen, Bắc mầu trắng và Nam mầu vàng.

Đối chiếu với truyền thuyết và cổ sử Việt, chúng ta cũng có bốn vị tổ phụ Đế Minh, Kì Dương Vương, Lạc Long Quân và Hùng Vương (thế gian) ứng với  tứ tượng.

Thêm vào đó thường chính mỗi vị thần lại có bốn khuôn mặt ứng với  tứ tượng của ngành, tộc riêng của mình với mầu sắc khác nhau như Itzamna: có bốn khuôn mặt (xem dưới). Itzamna mang hình bóng Lạc Long Quân, nên giống như Itzamna, Lạc Long Quân cũng có bốn khuôn mặt ứng với  tứ tượng của ngành mặt trời nước của mình như 1. Lửa-nước (khuôn mặt mặt trời nước, mặt trời hoàng hôn, thần sấm), 2. Đất nước, Lạc điền ruộng nước, non Sùng Lãm (núi âm, có nước cây cỏ mọc tươi đẹp, Cao Đẹp tức Sùng Lãm), ngành An Dương Vương, 3. Gió nước (thần sấm dông gió Phù Đổng thiên vương là hiện thân của Lạc Long Quân mang khuôn mặt Gió-Lửa của Lạc Long Quân) và 4. Nước nước (long nhân, long hộ, cá sấu, dao long, giao long, Giao Việt)…

Hùng Vương có chim biểu là con cò gió cò Lang cũng có nhiều khuôn mặt cò ứng với nòng nọc, âm dương,  tứ tượng như thấy rõ qua hình cò trên trống đồng nòng nọc, âm dương của đại tộc Đông Sơn cũng  có nhiều loại cò như cò Gió, Cò Lang trên trống đồng âm dương Ngọc Lũ I mà hiện nay các nhà làm văn hóa Việt Nam hiểu lầm là chim Lạc, cò Lạc; cò nước, cò Lạc mỏ cong như trên trống Hàng Bún, cò Lạc cánh có chữ sóng nước trên trống Hữu Chung, cò Lửa trên trống Đông Sơn IV, cò Đất trên trống Hà Nội I (xem Chim Lạc hay Cò Lang?).

Các vị thần Maya có tới hàng trăm (có sách nói tới 166 vị) vì không những có nhiều khuôn mặt ở một cõi, mỗi thế mà còn có những khuôn mặt khác ở những cõi khác nhau của Tam Thế. Khuôn mặt của các thần Maya thay đổi ở mỗi vị thế trên bản đồ vũ trụ và gieo ảnh hưởng khác nhau lên trên định mạng của con người. Điểm này cũng giống trong truyền thuyết và cổ sử Việt ví dụ như Lạc Long Quân có khuôn mặt sinh tạo Tạo Hóa đội lốt Thần Nông ngành nòng âm ở Thượng Thế, Thần mặt trời Nước, Hoàng Hôn, Thần Biển ở Trung Thế và Thần Cõi Âm (Diêm Vương) có thủy phủ ở vịnh Hạ Long.

 Xin lưu tâm.

 Ở đây qua các khuôn mặt khác nhau của các vị thần Maya ta rút ra một điều quan trọng là các nhân vật truyền thuyết và cổ sử Việt phải được nhìn dưới nhiều diện theo nòng nọc, âm dương, tứ tượng, tam thế … nghĩa là phải nhìn theo lăng kính khác nhau của Vũ Trụ Tạo Sinh, của Dịch. Các nhà làm văn hóa Việt  hiện nay chỉ nhìn theo một diện rồi tranh cãi chí chóe, chỉ cho mình là đúng còn người khác là sai. Thật ra ai cũng đúng cả nhưng đúng theo kiểu thầy bói sờ voi. 

 .Như đã nói ở trên mỗi vị thần có một khuôn mặt theo hôn phối âm dương vợ chồng nên ta có tứ tượng dương hôn phối với tứ tượng âm.

-Tam Thế

Tứ tượng dương hôn phối với tứ tượng âm  ứng với bát quái sinh ra vũ trụ, chia ra Tam Thế.

Thượng Thế

 Thượng Thế ứng với vòm Cây Tam Thế, Cây Vũ Trụ. Như đã nói ở trên Cõi Trên, Bầu vũ trụ, hư vô được biểu tượng bằng con rắn cuộn tròn lại ngậm đuôi.  Từ trời heaven “ca’an” của Maya đồng âm với từ rắn “can”. Ở tầng Nhất Thể, Thái Cực cõi trên, theo duy dương được biểu tượng bằng con chim trời, Thiên Điểu Itzam Yeh hình chim và rắn còn quyện vào nhau (xem dưới), Đối chiếu với truyền thuyết và cổ sử Việt là chim Cắt Viêm Đế- Rắn nước Thần Nông mà hình ảnh còn thấy rõ qua hình chim nằm trong miệng rắn nước ở đầu các mũi thuyền trên trống đồng âm dương Ngọc Lũ I và các trống họ hàng.

Như đã nói về sau theo duy âm là con Rắn Lông Chim Kukulcan được nhận diện như là rồng  trời (heavenly dragon) là do  bị ảnh hưởng bởi Rắn Lông Chim Quetzal-Coatl của Mexico. Lúc này nhìn dưới diện nhất thể tương ứng với khuôn mặt Thần Nông-Viêm Đế nhất thể.  Vì thế theo duy dương, ngành nọc dương chim thì có biểu tượng chim-rắn là Itzam Yeh ứng với Viêm Đế-Thần Nông và theo duy âm, ngành nòng thì có biểu tượng rắn-chim là Kukkulcan ứng với Thần Nông-Viêm Đế. Do đó ta cần phân biệt theo nòng nọc, âm dương nên có khi nói là Thần Nông-Viêm Đế hay Viêm Đế-Thần Nông.

Cõi trên Thượng Thế, Bầu Trời được biểu tượng bằng rắn, rồng cho thấy Maya thuộc ngành nòng âm, nước (thái âm).

Cõi Thượng Thế gồm13 tầng cai trị bởi 13 vị thần oxlahuntiku. Điểm này tương đồng với Phật giáo có quan niệm là có 13 giai đoạn, 13 bậc (step) để tới được Niết Bàn như thấy ở các tháp stupa của phật giáo biểu tượng cho Cây Vũ Trụ ví dụ như tháp ở Đền Khỉ Swoyambhunath, ở Katmandu, Nepal (Phật giáo cũng chịu ảnh hưởng rất đậm của Vũ Trụ giáo, sẽ có bài viết riêng).

Trung Thế:

Trung Thế là cõi đất thế gian ứng với cành ngang của Cây Tam Thế, Cây Vũ Trụ. Maya cho cõi đất là mặt bằng nằm trên lưng con cá sấu, có khi là con cá sấu nổi trên mặt một hồ hoa súng hay trên lưng một con rùa nước có bốn góc giữ vững bởi tứ trụ Pahuatun ứng với bốn phương trời, có mầu sắc giống như bốn trụ chống trời ở trên.

Tại cõi đất thế gian này ngự trị bởi Mẹ Đất Ixu Na’kab, Thần Săn Bắn và thần Bắp Ngô Yum Ka’ax (xem ở hình Cây Tam Thế).

Vì là dòng nòng âm, nước, cõi đất thế gian của Maya chủ yếu là vùng đất âm nên mới cho là nằm trên lưng cá sấu hay mu rùa nước. Đối chiếu với truyền thuyết và cổ sử Việt, vùng đất chủ yếu của Lạc Long Quân là đất âm có nước, ruộng nước, lạc điền, ao đầm cũng liên hệ với khuôn mặt rắn, cá sấu (giao long) và rùa (kim qui) của Lạc Long Quân.

Hạ Thế

Cõi dưới Hạ Thế gọi là Xibalba ứng với phần rễ của của Cây Tam Thế, Cây Vũ Trụ. Hạ Thế gồm có chín tầng cai quan bởi các “Chúa Tể của Bóng Đêm” (Lords of the Night) gọi là Bolontiku. Ở đây ta lại thấy chín tầng cõi âm của Maya tương đồng với chín tầng địa ngục của Phật giáo.

Tầng đáy thứ chín gọi là Mitnal cai trị bởi Thần Chết Ah Puch và ở đây có Mặt Trăng chim (the bird Moon), Báo Đêm (Night Jaguar), Baluk Chanton và Chac Xib Chac, Thần Hiến Tế. Người Maya sau khi chết đều phải đi qua đây để được phán xét.

-Trục Thế Giới

Tam Thế được nối kết, thông thương bằng Trục Thế Giới tương ứng với thân của Cây Tam Thế, Cây Vũ Trụ.

Như đã nói, ở giữa một thành phố hay của một quần thể đền đài của Maya thường có một quảng trường gọi là Nab: biển hay Lakam ja “đại thủy” (great water), từ đây mọc lên những đền tháp thường là ba ngọn tháp. Nếu nhìn dưới diện Tam Thế thì tại trung tâm của ba tháp tạo nên vũ trụ có Trục Thế Giới thông thương ba cõi có một công dụng làm đường, làm trục liên lạc với các thấn linh ba cõi và dùng để cúng dâng vật hiến tế. Vật hiến tế đốt ở bàn thờ ở chính giữa ba ngọn tháp coi như là trên Trục Thế Giới.

Một tháp lớn hay ba tháp nhỏ mọc lên từ Biển Vũ Trụ coi như là đất nguyên khởi trong đó có Trục Thế Giới giống như quan niệm của người Ai Cập cổ mô đất nguyên khởi nhô lên từ một hồ nước được diễn tả bằng trụ Djed cũng có nột khuôn mặt là Trục Thế Giới (xem Ai Cập cổ và Cổ Việt), tương tự chúng ta có Động Đình Hồ (Động núi hình Đình có mái nhọn như cây đinh nhô lên từ một Hồ nước).

-Cây Tam Thế, Cây Vũ Trụ, Cây Đời Sống

Tam Thế và Trục Thế Giới được biểu tượng bằng một cây gọi là Cây Tam Thế, Cây Vũ Trụ, Cây Đời Sống. Cây này là cây ceiba, yaax-che. Maya lấy cây bông gòn làm biểu tượng cho Cây Tam Thế.

Cây Vũ Trụ của Maya.

(Verás, Essential Collection, Cancun, Mexico).

 Lưu ý phía tay trái (người xem) là phía âm có nữ thần Ichabel yax, Ixchel, rắn… phía tay phải là phía dương có thần mặt trời Kinich Ahau, chim quetzal… theo đúng ngữ pháp của hình, dấu, chữ viết nòng nọc…

 Ở chỗ khác Cây Tam Thế, Cây Vũ Trụ, Cây Đời Sống được biểu tượng bằng một cây hình chữ T (tau) hay hình Chữ Thập.

  

 Cây Tam Thế hình Thập Tự ở Đền Thập Tự (Temple of the Cross) Palenque (Wikipedia). 

 Vòm cây này là Thượng thế diễn tả bằng hình con Chim Cõi Trời Thiên Điểu Itzam Yeh (xem dưới).

Cành Cây ngang của cây là thanh ngang của Cây Thập Tự là Trung Thế, Cõi Đất thế gian được diễn tả bằng con Rắn hai đầu (vì là dòng nòng, âm, nước, đất thế gian là đất âm có nước nên mới biểu tượng bằng rắn hai đầu) (xem dưới).

Rể Cây là Hạ Thế, cõi âm được diễn tả bằng mặt một loài thủy quái có miệng là ngõ vào cõi âm.

Thân Cây tức trụ cây thập tự là Trục Thế Giới nối kết, thông thương Tam Thế.

Điểm lý thú là Maya ngữ gọi cây là “te” và Cây Tam Thế có hình chữ T (phát âm theo tiếng Việt là Tê giống âm Maya te). Còn loại Cây Tam Thế, Cây Vũ Trụ, Cây Đời trông giống cây Thập Tự, cây thánh giá thì  khi bị người Tây Ban Nha thống trị, Cây Thập Tự của Thiên Chúa giáo và Cây Tam Thế  chữ thập của Maya đã nhập vào nhau thành một nên đã giúp người Tây Ban Nha cải đạo, đổi đức tin của người Maya rất dễ dàng. Quả thật ra thì cũng đúng vì khi cây thập tự cắm trên một đế cao cũng mang hình bóng Cây Tam Thế, Cây Vũ Trụ, Cây Đời Sống trong Thiên Chúa giáo ví dụ như: cây thánh giá cắm trên đế hình tháp có ba bậc Tam Thế biểu tượng cho Cây Tam Thế của Thiên Chúa giáo Coptic Ai Cập cổ.

Cây thánh giá cắm trên đế hình tháp có ba bậc Tam Thế biểu tượng cho Cây Tam Thế của Thiên Chúa giáo Coptic Ai Cập cổ (hình của tác giả chụp tại một nhà thờ Coptic ở Ai Cập).

Hay cây thánh giá cắm trên hình tháp trong các hình biểu tượng của Thiên Chúa giáo cũng biểu tượng cho vũ trụ. Thật ra phải hiểu đây là Cây Vũ Trụ (ảnh hưởng của Vũ Trụ giáo còn thấy rất rõ trong các tôn giáo lớn ngày nay như Ấn giáo, Phật giáo, Thiên chúa giáo, Hồi giáo).

Cây thánh giá trên đế hình tháp mang nghĩa vũ trụ (cây).

(tài liệu tác giả lấy tại Alberobello, vùng Puglia, Ý nơi có những ngôi nhà Trulli hình nón tròn xoay trên nóc có rất nhiều biểu tượng liên hệ với Vũ Trụ Tạo Sinh).

  Ngoài ra Thần Bắp Ngô Yum Ka’ak, một vị thần thế gian chính yếu, sinh tử của Maya cũng mang hình bóng của Cây Đời Sống.  Nhờ thần sấm chớp Chaac bửa đôi mua rùa, Thần Bắp được tái sinh, chui bật lên ra khỏi mu rùa giống như nẩy mầm từ hạt bắp trong lòng đất lên khỏi mặt đất mu rùa nổi trên Biển Vũ Trụ. Thần trở thành một Cây Đời Sống  (giải thích theo mặt đất thì đây là con rùa nước, có chỗ lại giải thích là con rùa vũ trụ tức con rùa gió biểu tượng cho vòm vũ trụ).

 

 Thần Bắp mọc ra khỏi mặt đất mu rùa trở thành Cây Đời Sống (Bích họa thời Tiền-Cổ điển tại San Bartolo,100 STL).  

(Verás, Essential Collection, Cancun, Mexico).

Cây Tam Thế (với nhiều hình dạng khác nhau) của Maya cũng chuyên chở thuyết Vũ Trụ Tạo Sinh giống như của cây Nấm Tam Thế, Nấm Vũ Trụ của người Thái ở Nghệ An và của cổ Việt còn thấy qua trống đồng nòng nọc, âm dương Nấm Vũ Trụ Nguyễn Xuân Quang VI (Heger I) của đại tộc Đông Sơn. Cây Nấm Tam Thế là Cây Tam Thế tuyệt hảo nhất trong tất cả các loại Cây Tam Thế  vì cây nấm có nóc hình vòm biểu tượng hoàn hảo, đúng trăm phần trăm hình vòm vũ trụ, vòm trời.

Chúng ta cũng có đền Hùng Vương ở núi Ngũ Lĩnh, Vĩnh Phúc, Phú Thọ với ba đền Thượng Trung Hạ mang hình bóng Cây Tam Thế (xem Cấu Trức Đền Hùng Vương).

 -Tái sinh, Vĩnh Cửu

Người Maya quan niệm đại vũ trụ và tiểu vũ trụ (con người) đều bị hủy diệt và được tái sinh.  Từ khởi thủy tới ngày nay đã trải qua nhiều chu kỳ. Đến cuối chu kì này, ngày cuối của baktunes 13, vũ trụ sẽ có đại hồng thủy như những lần đã qua (Dresden Codex). Như vậy vũ trụ chấm dứt vào ngày 21 tháng 12 năm 2012. Đây là cách “Tính Dài” (Long Count) của một thứ Lịch Maya. Sau khi chấm dứt (hủy diệt, có người cho là tận thế) vũ trụ lại được tái sinh.

Dịch

  Trong Khai Quật Kho Tàng Cổ Sử Hừng Việt, tôi đã nói tới Dịch Maya.

(còn tiếp).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: