CƠ THỂ HỌC TRỐNG ĐỒNG NÒNG NỌC, ÂM DƯƠNG ĐÔNG NAM Á (1)

(*Nếu cần, bấm hai lần vào Tựa Bài để mở bài). 

  

CƠ THỂ HỌC TRỐNG ĐỒNG ÂM

DƯƠNG ĐÔNG NAM Á (1).

Nguyễn Xuân Quang

cthtd 1

A. PHÂN LOẠI TRỐNG ĐỒNG.

PHÂN LOẠI TRỐNG ĐỒNG TỪ TRƯỚC TỚI NAY.

Bác sĩ A. B. Meyer và W. Foy là những người đầu tiên, trong quyển Bronzepauken aus Sdostasien (Dresden 1897) phân loại trống đồng Đông Nam Á dựa theo hình dạng. Các ông dựa vào hình dạng 52 trống đồng và chia ra làm 6 loại. Năm 1902, học giả người Áo F. Heger trong cuốn Alte Metalltrommeln aus  Sdost Asien (Trống Kim Loại ở Đông Nam Á) không đồng ý với sự phân loại của hai tác giả trên. Dựa vào hình dạng của 165 trống trên khắp thế giới F. Heger chia trống đồng ra làm bốn loại chính H.I, H.II, H.III và H.IV.

1. Loại H. I

Mặt trống bằng, tang trống không chờm quá ra ngoài. Thân trống gồm có ba phần rõ rệt: phần trên là tang trống phình rộng, cong tròn đầy; phần lưng trống thắt eo lại có thể thẳng đứng hình trụ tròn và hình đế trống choãi ra hình nón cụt làm chân trống, không có đáy, điển hình là trống Ngọc Lũ I, Hoàng Hạ, Cổ Loa…  Loại trống H.I là trống lớn hay rất lớn.

clip_image002

Trống Ngọc Lũ I NXQ.VI  (H.I ).

Các học giả Việt Nam ngày nay gọi trống Đông Sơn là loại trống đồng Heger I này (DSDI VN, tr.272).

2. Loại H. II

Mặt trống chờm ra ngoài tang trống một chút. Đây cũng là loại trống cỡ lớn. Thân trống choãi, đáy trải rộng ra, đơn giản không phân chia cách biệt lắm, tuy nhiên vẫn còn nhận biết được có ba phần.

clip_image002[4]

Trống Tân Long, Hòa Bình (NXQ.V, Heger II).

3. Loại H.III

Trống cỡ vừa và nhỏ. Mặt trống chờm khá nhiều ra khỏi tang trống. Thân trống cũng có ba phần: phần trên là một khúc ngắn hình viên trụ, phần giữa thon nhỏ lại và chân trống lại là hình viên trụ. Heger gọi loại H.III này là trống Shan vì ông thấy nhiều loại này ở vùng Shan của người Karen ở phía đông Miến Điện. Ông cũng cho rằng người Karen đã chế ra trống Shan này.

clip_image002[6]

Trống Karen (NXQ. III, Heger III).

(A. J. B Kempers, plate 19.04)

 

clip_image002[1]

 

 

Trống Lương Sơn (Kim Bôi), NXQ. III (Heger III) (J. Cuisinier, planche XXXI).

4. Loại H. IV

Trống cỡ trung bình. Mặt trống vừa sát với tang trống. Thân trống chỉ có hai phần. Trống có hình  cái nồi úp. Heger gọi trống này là trống Nam Trung Quốc vì có các mô-típ kiểu Trung quốc như rồng và cá , trên một vài trống có cả Hán tự.
Ngoài bốn loại chính nêu trên, Heger còn đề cập tới ba loại trống trung gian giữa H.I – H.II; H.I – H.IV và H.II – H.IV. Đây là những trống có hình dạng chuyển tiếp từ loại này sang loại khác.

 clip_image002[8]

Trống Nam Trung Hoa NXQ IV (H.IV.) (A. J. B. Kempers, plate 20.02).

PHÂN LOẠI TRỐNG ĐỒNG THEO NGUYỄN XUÂN  

QUANG DỰA TRÊN Ý NGHĨA VŨ TRỤ THUYẾT.

Sự phân loại theo hình dạng trống của Heger mà các nhà khảo cổ thế giới hiện nay coi như là “khuôn vàng thước ngọc”, coi như là khuôn mẫu để noi theo không nói lên được một ý nghĩa gì thực sự của trống. Sự phân lọai này chỉ có tính cách mô tả hình dạng. Trong khi đó thì hình dáng của trống nói chung đều có mang một ý nghĩa nào đó như J.E. Cirlot trong quyển A Dictionary of Symbols đã ghi nhận: “a secondary meaning turns upon the shape of the instrument (drum), and it should be noted that it is in this respect that there is most variation in significance” (tr. 89) (ý nghĩa phụ xoay theo hình dáng của trống và cần phải ghi nhận rằng, về diện này, có một sự biến đổi rất nhiều về ý nghĩa).  Do đó hình dáng của trống đồng nói riêng cũng phải mang một ý nghĩa nào đó. Bắt buộc. Bắt buộc. Và bắt buộc. Thật ra cũng thấy rất rõ, mặc dầu sự phân loại của Heger dù chỉ có tính cách mô tả, tuy nhiên sự phân loại đó cũng giúp chúng ta rút tỉa ra được một điều chắc chắn là hình dáng của trống đồng hiển nhiên có mang một ý nghĩa nào đó. Vì sao? Vì hiện nay trên thế giới có trên dưới hai ngàn rưởi trống đồng đào tìm thấy mà chung qui về hình dáng phần lớn đều nằm trong bốn loại của Heger, nếu hình dáng không làm theo một qui luật về ý nghĩa nào đó thì chúng ta tất phải có trên dưới hai ngàn rưởi hình dáng khác nhau. Ý nghĩa đó là ý nghĩa gì? Như đã thấy trống đồng liện hệ với Vũ Trụ Giáo (xem chương Ý Nghĩa Của Trống Đồng), vì thế ta phải phân loại hình dáng trống đồng theo Vũ Trụ luận, do đó tôi xếp loại trống đồng dựa trên ý nghĩa Vũ Trụ giáo.
Căn bản của Vũ Trụ thuyết là âm dương, tứ hành sinh ra Cây Vũ Trụ, Cây Tam thế, Cây Đời vì thế tôi chia trống đồng ra làm sáu loại: trống âm dương, bốn loại trống ứng với tứ hành và trống Cây Vũ Trụ Tam Thế.

* Cần lưu tâm


Tôi khởi sự chọn loại số I  là trống âm dương vì trống đồng để hở đáy là trống âm dương, không có trống đồng thuần âm hay thuần dương.

1. Trống Nguyễn xuân Quang I (NXQ. I)  Trống vành cầu hay Trống Trứng Vũ Trụ, Trống Thái Cực.

nap

CANH THINH 1800 MASTERPIECES.ASMUS.MUSEUM

1..Trống vành cầu thường cho là nắp thạp. 2. Trống hình trứng Cảnh Thịnh..

Trống vành cầu là trống hình cầu cắt bỏ hai chỏm biểu tượng cho Hư Vô hay cho loại trứng cầu tròn còn trống trứng hình noãn giống như trống cái bịt da thường gọi là trống thùng (barrel drum). Loại trống NXQ I này diễn tả Hư Vô, Vô Cực hay thái cực, là trống trống tạo hóa, trống sinh tạo  Hư Vô, Vũ Trụ, Thái Cực.
Trong Những Trống Đồng Đông Sơn Đã Phát Hiện Ở Việt Nam (1975), các tác giả Nguyễn Văn Huyên, Hoàng Vinh có nói tới các loại trống đồng giống “các loại trống da” như trống Cảnh Thịnh (Tây Sơn) (trống mang ký hiệu D.6214-22), trống để ở chùa Cổ Lễ, chùa Keo Hành Thiện tỉnh Nam Hà, trống đời Nguyễn trưng bày tại viện bảo tàng đền Hùng tỉnh Vĩnh Phú “về mặt hình dạng được mô phỏng theo loại trống gỗ bịt da, nhưng vẫn giữ được truyền thống của trống đồng là chúng chỉ có một mặt” (tr.14).


2. Trống Nguyễn Xuân Quang Loại II (NXQ.II)  hay Trống Tượng Lửa Dương, Lửa Vũ Trụ, Trống Mặt Trời Lửa, Trống Thái Dương, Trống Càn, Trống Cực Dương.

Trống loại này có hình ống hay hình trụ tròn thẳng tuột như cái ống tròn với đáy để hở biểu tượng cho nọc, dương, thái dương, Càn (Kiền) và tượng lửa Ví dụ như một trống Lào tôi thấy ở Luang Prabang…

tru-trong1

Một trống Lào.

Trống có hình chim cắt biểu tượng cho Lửa vũ trụ Càn và hươu sừng biểu tượng cho lửa đất Li tức ngành nọc lửa ăn khớp trăm phần trăm với trống hình trụ ống NXQ II.

Trống Nguyễn Xuân Quang Loại III (NXQ.III):

Trống Hình Lọng, Trống Tượng Gió Dương, Trống Mặt Trời Gió, Trống Thiếu Âm, Trống Đoài vũ trụ, (Heger III).

Trống loại này có hình lọng, dù, ô biểu tượng cho gió.
Như đã thấy ở chương Ý Nghĩa Của Trống Đồng, trống loại này có hình lọng, hình ô, dù có ít nhất ba khuôn mặt: một với nghĩa không là biểu tượng cho Hư Không (tầng trời), một với nghĩa dông là biểu tượng cho tượng Gió dương (tầng giữa thế gian) với nghĩa dóng là biểu tượng cho sấm dông (tầng trời cõi âm, cõi dưới).
Trống loại này biểu tượng cho gió dương, mặt trời gió, sấm dông, thiếu âm ngành dương, Đoài vũ trụ (Đoài vũ trụ có nghĩa là lửa vũ trụ, bọc khí dương vũ trụ, ở thế gian cái bọc dương là ao đầm). Đôi khi trong các trống loại này cũng có trống dùng làm biểu tượng cho Cõi Trên. Trống loại này thấy ở góc dưới bên phải, dưới phần nhô ra của mái cong của một ngôi nhà nọc, nhà mặt trời trên trống trống Ngọc Lũ I.

clip_image002[12]

Trống NXQ.III hay Heger III loại này có hình lọng trên trống Ngọc Lũ I.

Mặt trống quay về bên trái (chiều âm) nên có âm tính tức (trống) dương của nòng âm tức thiếu âm, nguyên thể của khí gió Đoài. Trống để nằm ngang biểu tượng đất bằng thế gian nhưng trống không để sát mặt đất mà để trên cao, “trên không khí”.
Trống hình nấm lọng, ô (đáy và thân trống không phân chia) tức loại trống NXQ III hay trống khí gió Đoài (xem chương Ý Nghĩa Hình Nhà Trên Trống Đồng).
Ta thấy rõ trống đồng Heger III thuộc loại này. Heger gọi trống này là trống Shan vì ông thấy nhiều loại này ở vùng Shan của người Karen ở phía đông Miến Điện. Ông cũng cho rằng người Karen đã chế ra trống Shan này. Người Shan nói tiếng Tầy Thái tức thuộc ngành âm, ngành ngoại của họ Mặt Trời (Hồng Bàng). Ta biết gió là thiếu âm tức dương của ngành âm. Như thế ta thấy rất rõ người Shan nói tiếng Tầy Thái ngành âm và làm nhiều trống mặt trời gió cho nên họ thuộc hệ tộc gió dương Đoài của dòng Tầy Thái.

4. Trống Nguyễn Xuân Quang Loại IV (NXQ.IV): Trống Tượng Nước Dương, Trống Mặt Trời Nước, Trống Thái Âm, Trống Chấn (Heger IV).

Trống loại này không có trụ hay thân trống chỉ có tang trống và đế ở dưới. Trống không có phần thân hình trụ nên trống trông có dáng lùn tịt, vì thế gọi là trống trệt (squat) trông như cái âu hay cái nồi úp. Ta thấy rất rõ trống âu này khi lật ngược lên trở thành cái nồi, cái chậu, biểu tượng cho nước. Vì tổng quát nước thái âm biểu tượng cho ngành nòng, âm nên trống loại này biểu tượng cho tượng nước Chấn và ở tầng trên là vũ trụ âm (động), cực âm, tầng đất thế gian là sấm mưa, biển  và cũng có trống dùng làm biểu tượng cho Cõi nước, Cõi Âm (xem chương Ý Nghĩa Của Trống Đồng). Ta thấy rõ trống đồng Heger IV thuộc loại này. Heger gọi trống này là trống Nam Trung Quốc vì trống này tìm thấy rất nhiều ở Miền Nam Trung Quốc và trên nhiều trống có các mô-típ kiểu Trung Quốc như rồng và cá, trên một vài trống có cả Hán tự. Mô-típ cá, rồng ăn khớp trăm phần trăm với trống nước, trống mặt trời nước Lạc Long Quân vì Lạc Long Quân có vật biểu là rồng thuồng luồng, giao long, cá chép. Còn trên trống có chữ Hán cho biết rõ trống này là trống rất muộn, được làm vào thời đã bị ảnh hưởng văn hóa Trung Quốc hay đã bị Trung Quốc thống trị, đồng hóa. Thật là dễ hiểu vùng Nam Trung Quốc là địa bàn của Tầy Âu, Thái dòng nòng, họ ngoại mặt trời nước Lạc Long Quân Âu Cơ (xem chương Ý Nghĩa Của Trống Đồng) nên trống Nam Trung Quốc là trống nước, trống biển, trống sấm mưa, trống âu, nồi úp.
Trống loại này thấy ở góc dưới bên phải dưới phần nhô ra của mái cong của một ngôi nhà mặt trời trên trống Sông Đà.

clip_image002[14]
Trống Chấn NXQ IV trên trống Sông Đà.

* Cần lưu tâm

Vì nước thái âm mang nghĩa khôn âm, cực âm, nước, vì thế, như đã thấy ở chương Ý Nghĩa Trống Đồng Đông Nam Á, trống hình cái âu nồi úp có ba khuôn mặt của ngành nòng nước: Cõi Trên là vũ trụ âm nam, cực âm nam, Cõi Giữa  là tượng nước Chấn, sấm mưa và Cõi Dưới là Cõi Âm của ngành âm. Cần phải dựa vào các chi tiết khác để phân định.

5. Trống Nguyễn Xuân Quang Loại V (NXQ.V):

Trống Tượng Đất Dương, Trống Núi Nổng, Trống Trụ Chống Trời, Trống Mặt Trời Đất, Trống Lửa Thế Gian, Trống Thiếu Dương, Trống Li, Trống Trục Thế Giới (Heger II).


Trống loại này có hình trụ chống, hình tháp có đáy xoạc ra trông giống như cây trụ cắm trên cái đế lớn vì thế trụ trống hay thân trống trông choãi ra (sloping trunk or axis) theo chính thống, trống có thân trụ cường điệu nhất. Thân trụ cao, dài hơn tất cả các phần khác của trống và đế xoạc rộng ra trông vững chắc. Trống trông như một người đứng trụ hai chân xoạc ra.

clip_image001

Trống hình trụ tháp NXQ V  Tân Long, Hà Bình có thân và đế choãi ra.

Trống loại này có khuôn mặt chính là biểu tượng cho đất dương, núi dương tức núi nhọn đỉnh, Núi Trụ Thế Gian (dương trần, thế gian, Cõi Giữa), núi lửa, lửa thế gian, thiếu dương, Li. Ta thấy rất rõ trống trụ chống hay trống hình tháp này biểu tượng cho tượng đất dương (dương trần, thế gian) này qua hình ảnh miếu thổ thần. Trên những cánh đồng ở miền Bắc, đó đây có những miếu thổ thần, giản dị chỉ có một cây đa trồng trên một cái gò đất tròn. Cây đa mang hình bóng chiếc trụ, trụ chống, trục thế giới, diễn tả theo chữ nòng nọc là ( | ) và cái gò đất tròn là cái đế của trụ chống, diễn tả theo chữ nòng nọc là (O). Đọc theo Dịch từ dưới lên trên ta có O| tức thiếu dương, nguyên thể của đất. Rõ ràng cây đa trên cái gò mang biểu tượng của trụ chống, của đất nên đó là hình ảnh của Thổ Thần. Mặt khác, trống loại này có hình tháp, Anh ngữ gọi tháp là pyramid. Từ này có gốc Hy Lạp ngữ pyro- là lửa. Rõ như hai năm là mười trống có hình tháp này là trống pyramid, trống pyro-, trống tượng lửa, trống Li. Ta biết theo Dịch Li có một nghĩa là lửa, mặt trời, tia chớp… Lửa đây là lửa tầng thế gian, lửa phun ra từ núi lửa, núi dương, mặt trời là lửa của tầng trên, tầng trời và chớp là tia lửa trong mưa là lửa của tầng dưới nước.
Vì Trục Thế Gian (World Axis) đi qua tâm Núi TrụThế Gian nên đôi khi có loại trống này cũng là trống biểu tượng cho Trục Thế Gian.

Về khảo cổ học, các học giả Việt Nam chia trống đồng Đông Sơn (NXQ VI, xem dưới) ra làm hai ngành: ngành có thân thẳng đứng và ngành có thân và đế choãi ra tức loại trống hình trụ tháp NXQ V. Theo các tác giả này, trống thân choãi ra thường tìm thấy ở vùng cao nguyên (tức đất dương) và trên thân (trụ trống) thường có các hoa văn hình “răng sói” (Nguyễn Văn Huyên, Hà Thúc Cần biên soạn lại, tr.26). Rõ như ban ngày, trống có thân choãi hình trụ chống, hình tháp và có hình răng sói theo chữ nòng nọc có một biểu tượng là núi tháp là những trống biển của các tộc người ở vùng đất dương, cao nguyên, vùng núi.
Trống loại này thấy ở góc dưới bên trái của chái nhà mái cong của một ngôi nhà nọc, nhà mặt trời trên trống Ngọc Lũ I. Trống để ở bên trái tức phía âm ngôi nhà nọc dương nghĩa là âm (O) của dương tức O|, thiếu dương, bản thể của Li. Trống để nằm ngay sát mặt đất mang ý nghĩa biểu tượng cho cõi bằng, cõi đất thế gian và mặt trống quay về phía bên phải mang ý nghĩa dương (|) của ngành dương lửa tức trống Li.

clip_image002[16]

Trống NXQ.V hay Heger II, loại này có hình Trụ Chống, hình tháp trên trống Ngọc Lũ I.

Trống có hình trụ chống có phần đế choãi ra cường điệu nhất so với các phần khác.

6. Trống Tạo Hóa, Trống Vũ Trụ, Trống Tam Thế, Trống Sự Sống.

Trống Nguyễn Xuân Quang Loại VI (NXQ.VI): Trống Cây Vũ Trụ, Nấm Vũ Trụ, Cây Tam Thế, Cây Đời, Trống Mặt Trời Tạo Hóa, Trống Sống, Trống Hình Cây Nấm Vũ Trụ (Heger I).

cthtd 9

Trống loại này chia làm ba phần rõ rệt khá cân đối: vai rộng, trục thẳng và đáy loe ra. Trống có hình cây nấm bằng đầu (vì trống cần có một mặt bằng để đánh nên vòm chóp của cây nấm phải đập dẹp xuống làm mặt trống). Cây nấm là hình ảnh của cây Vũ Trụ, Cây Tam Thế (một tộc Thái ở Nghệ An có Cây Vũ Trụ là Cây Nấm).
Trống Nấm Vũ Trụ NXQ VI mang trọn vẹn nghĩa của Vũ Trụ giáo. Ta đã biết âm dương, tứ hành vận hành, chuyển hành, liên tác với nhau dưới dạng năng động tạo ra vũ trụ vạn vật, tạo ra Tam Thế, tạo ra sự Sống được biểu tượng bằng hình một cái cây gọi là Cây Đời, Cây Vũ Trụ, Cây Tam Thế. Chỏm cây, tán cây biểu tượng cho cõi trên hư không vũ trụ, cành cây biểu tượng cho cõi giữa thế gian, gốc và rễ cây biểu tượng cho cõi dưới. Thân cây là trục thế giới thông thương ba cõi. Con người là tiêu biểu của sự sống, tam thế, là tiểu vũ trụ (microcosm) nên con người đứng hay ngồi dạng chân, giơ hai tay lên đầu, cũng mang hình ảnh cây đời, cậy vũ trụ, tam thế (xem  chương Khái Lược  Về Vũ Trụ Giáo). Trống đồng Đông Sơn loại có hình dạng cây nấm, Cây Vũ Trụ, Cây Đời Sống bằng đầu như trống Ngọc Lũ I mang trọn ý nghĩa Vũ Trụ thuyết. Tôi gọi là trống cây Nấm Vũ Trụ (cosmic mushroom) hay gọi tắt là trống nấm Vũ Trụ, trống nấm. Trống Heger I  thuộc về loại này. Đây là loại NXQ.VI (H.I).
clip_image002[18]  clip_image002[20]

 Một dàn trống có hình Nấm Vũ Trụ bên cạnh một ngôi nhà nọc, nhà mặt trời trên trống Ngọc Lũ I.

Trên  trống đồng Kur ở Nam Dương còn ghi khắc lại một hàng chữ Hán mà các học giả Trung Hoa chỉ đọc được có hai chữ  “sán chí” tức Tam Thế. Có tác giả cho rằng trống này với hai chữ Tam Thế là trống của nhà Phật. Tôi không nghĩ như vậy. Theo tôi, hai chữ Tam Thế đây chính là điều mà người làm trống này muốn ghi khắc lại để nhắc cho mọi người biết đây là trống Tam thế theo Vũ Trụ Giáo.

Các học giả Việt Nam gọi trống nấm Vũ Trụ này là trống đồng Đông Sơn vì loại trống này tìm thấy nhiều nhất ở Việt Nam. Điểm này nói lên một điều rất quan trọng là trống đồng Đông Sơn nấm Vũ Trụ, về diện tôn giáo, là trống biểu của Vũ Trụ Giáo. Như thế Vũ Trụ Giáo thấy chủ yếu ở Việt Nam. Về mặt chủng tộc, trống đồng Đông Sơn là biểu tượng của đại tộc, của cả họ, của liên bang thờ Vũ Trụ Giáo hay Mặt Trời trong khi trống gió Shan, trống nước Nam Trung Hoa, trống lửa moko Nam Dương và trống đất có thân choãi ở vùng đất cao, vùng núi ở Việt Nam (xem dưới) chỉ là biểu tượng cho từng tượng (một phần của Vũ Trụ thuyết) hay chỉ là biểu tượng của từng tộc, từng bộ, từng chi nhỏ mà thôi. Như thế đối chiếu với cổ sử và truyền thuyết Việt, trống đồng Đông Sơn Nấm Vũ Trụ có thể là trống biểu của liên bang Văn Lang. Nhưng điều quan trọng hơn cả là ta thấy rất rõ người Đông Sơn là chủ nhân của trống đồng nói chung.
Cần lưu tâm thêm là trống Nấm Vũ Trụ, Nấm Tam Thế có thân trống hay trụ trống thẳng đứng như thân cây Tam Thế. Như đã nói ở trên, các học giả Việt Nam chia trống đồng Đông Sơn (NXQ VI) này ra làm hai ngành: ngành có thân thẳng đứng và ngành có thân choãi ra tức loại NXQ V. Theo các tác giả này, trống thân thẳng đứng thường tìm thấy ở đồng bằng trong khi trống có thân choãi ra thường tìm thấy ở vùng cao nguyên. Như thế ở vùng đồng bằng chúng ta có trống Nấm Vũ Trụ có trục thẳng biểu tượng cho trọn vẹn Vũ Trụ giáo, cho đại tộc, họ thờ Vũ Trụ giáo mặt trời và ở vùng cao, chúng ta có trống Nấm Vũ Trụ hình tháp có thân choãi biểu tượng cho tượng đất dương, cho Núi Thế Gian, cho Cõi Giữa, Cõi Người, cho Trục Thế giới, cho tộc Núi dương, tộc Hươu Đực (Hươu Sừng) (đối chiếu với cổ sử và truyền thuyết Việt là tộc Xích Quỉ của Lộc Tục Kì Dương Vương trong đó có ngành Hùng Vương lên núi của Mẹ Tổ Âu Cơ có biểu tượng là con nai sao cái) (Khai Quật Kho Tàng Cổ Sử Hừng Việt). Trống đồng Đông Sơn đã xác định cổ sử và truyền thuyết Việt.

Tóm lại trống NXQ.VI  (H.I) là trống Nấm Vũ Trụ, nấm đời sống mang trọn vẹn ý nghĩa Vũ Trụ giáo.

B. CƠ THỂ HỌC TRỐNG ĐỒNG

Bây giờ ta hãy đưa trống đồng lên bàn mổ.

ĐẠI CƠ THỂ HỌC (Gross Anatomy).

a. Hai Khuôn Mặt Âm Dương Của Trống Đồng.


Trống đồng có chủ đích là làm mặt đáy để hở. Các loại trống khác dù có làm bằng đồng mà có hai mặt (tức mặt đáy kín) không phải là trống đồng thờ Đông Sơn thật sự mà chỉ là loại trống thường. Khi để ở tư thế trống tức mặt trống hướng thiên, trống là trống, biểu tượng cho trống (đực), dương. Khi lật ngược lên, trống trở thành cái cồng hay gồng (hình cối), cái cối hay một vật đựng biểu tượng cho cái, âm. Như thế trống đồng mang hai khuôn mặt dương âm.

. Trống Trứng Vũ Trụ NXQ I khi lật ngược lên trở thành cái cồng, cái cối hay vật đựng hình trứng.

. Trống hình trụ ống NXQ II khi lật ngược lên trở thành cái cồng, cái cối hay vật đựng hình trụ ống (hình cái thống).

 

                                                   IMG_3055                   clip_image001[1]  

 

                                                   Trống Lào  hình trụ ống NXQ II                  Thống. 

Trống hình lọng (ô, dù) NXQ III  khi lật ngược lên trở thành cái cồng, cái cối hay vật đựng hình cái ngỗng (đựng chất lỏng như rượu).

clip_image002[24]
clip_image002[26] clip_image002[30]

Trống Hình Lọng NXQ III  –  Cồng –   ngỗng cao cổ.                          

Cũng nên biết thêm là cái ngỗng gọi theo cái cổ dài như cổ ngỗng. Điều lý thú là có một loài ngỗng Hán Việt gọi là nhạn, là loài chim đưa thư (tin nhạn) liên hệ với thư hàng không (air mail), gió. Đài Loan có những loại tem thư hàng không hình con ngỗng. Trống gió hình lọng có khuôn mặt âm là cái ngỗng đựng rượu.

.Trống hình cái âu, trống trệt NXQ IV khi lật ngược lên trở thành cái cồng, cái cối hay vật đựng hình cái nồi.

clip_image002[32]
clip_image002      clip_image001[4]

Trống Chấn NXQ IV cái Âu, Nồi Úp – Cồng Nồi-                         Nồi.

. Trống hình trụ chống hay hình tháp NXQ V khi lật ngược lên trở thành cái cồng, cái cối hay vật đựng hình thạp.

 clip_image002[34]

clip_image002[36] clip_image002[38]   clip_image002[40]

Trống tháp Li NXQ V –  Cồng thạp – Thạp- Thạp Đào Thịnh.

.Trống hình nấm Cây Nấm Vũ Trụ NXQ VI  khi lật ngược lên trở thành cái cồng, cái cối hay vật đựng mhư bát nhang hình cái bầu nậm Tam Thế.

Trống cây nấm vũ trụ khi lật ngược lên thành một vật đựng hình bầu nậm. Bầu là bao, bọc, là nang là nòng, nường. Từ nậm biến âm với nầm là mẹ, nàm là nước. Bầu nậm là bầu mẹ, bọc nước (nước là mẹ của sự sống) mang nghĩa sinh tạo, biểu tượng bọc vũ trụ tạo hóa. Mặt khác nhìn trống nấm từ trên xuống, hình cây nấm trông giống bộ phận sinh dục nam, nếu nhìn từ dưới lên theo mặt hở, trống có hình dạ con cũng mang biểu tượng âm, nữ sinh tạo. Tất cả ăn khớp với nghĩa sinh tạo của Cây Đời, Cây Vũ Trụ. Nếu so sánh với các vật thờ, vật đựng sau này ta thấy rất rõ trống nấm như loại trống Ngọc Lũ I (NXQ VI, H.I) lật ngược lên thành hình cái lư hương, cái bát hương (xem hình, lư hương trong hình là lư hương gốm bát tràng thế kỷ 16 hiện để tại Bảo tàng Viện Hà Nội). Điều này cho thấy rõ trống đồng là vật thờ Tam Thế, Vũ Trụ, lật ngược lên thành lư hương cũng là vật thờ Tam Thế, Vũ Trụ.

 

clip_image002[42]

                 clip_image002[6]

clip_image002[46]

Trống Nấm Vũ Trụ – Cồng nậm – Lư hương Bát Tràng hình nậm.

  CTHTD 10 BIS

 Bảng tóm tắt hai khuôn mặt nòng nọc, âm dương của trống đồng của đại tộc Đông Sơn.

 Tóm lại trống đồng có đáy hở là trống dương âm.

b. Hai Khuôn Mặt Âm Dương Của Dùi Trống Đồng.

Nếu trống đồng có hai khuôn mặt dương âm thì dùi trống đồng bắt buộc phải có hai khuôn mặt âm dương và cách đánh trống đồng phải là cách đánh trống theo âm dương. Bắt buộc. Bắt buộc. Và bắt buộc. Dấu vết của dùi trống có hai khuôn mặt âm dương còn thấy rất rõ trong tộc thổ dân Mỹ châu Lenapse ở vùng Đông Bắc Hoa Kỳ. Họ có hai loại dùi trống thờ: dùi trống đực có khắc mặt một người đàn ông tóc ngắn với đầu trống có chỗ chẻ hình chữ V lòng cạn và bịt kín lại (giống như mặt trống đồng, kín, đặc là đực, tre đặc là tre đực). Trong khi đó, dùi trống cái có khắc mặt người đàn bà có hai cái bím tóc dài, đầu dùi có chỗ chẻ chữ V sâu to và để hở (khe hở biểu tượng bộ phận sinh dục nữ). Cũng xin lưu tâm là thổ dân Mỹ châu đến từ Á châu. Dùi trống đực dùng đánh vào trống cái và ngược lại dùi trống cái đánh vào trống đực cho âm dương giao hòa với nhau.

clip_image002[48]

Dùi trống thờ: dùi dương bên trái có khắc mặt đàn ông, đầu cột che kín (đặc) và dùi âm bên phải có mặt đàn bà tóc dài. Dùi âm đàn bà có khe chữ V sâu hơn và để hở (Heike, Owusu, p.224-225).


Dùi trống đồng cũng vậy. Dùi trống đồng có một đầu dương và một đầu âm. Trên các trống đồng Ngọc Lũ I và các trống họ hàng ta thấy bên ngôi nhà nọc, nhà mặt trời có một dàn trống, người đánh trống dùng những cái dùi trống hình trụ ống. Những cái dùi này làm bằng thân cây rỗng như thân tre có một đầu để lại mắt tre nên kín là đầu đực, dương còn đầu kia cắt bỏ mắt tre đi để hở là đầu cái, âm. Những loại dùi âm dương bằng thân cây rỗng như cây tre này bị tiêu hủy đi với thời gian, năm tháng nên chúng ta có trên dưới hai ngàn rưởi trống đồng mà không thấy nói đến một cái dùi trống đồng nào cả. Hình bóng dùi trống âm dương còn tìm thấy qua các ống tre thờ có chạm khắc vũ trụ giáo ở Kaliman, Borneo, Nam Dương.

 

clip_image002[50]

Ống tre thờ, Kalimantan. (A. J. B. Kempers, Plate 22.07)

Câu hỏi được nêu lên là tại sao không làm dùi bằng đồng? Xin thưa dùi đồng đánh xuống trống đồng sẽ làm hư mặt trống nhất là làm hư mặt trời thiêng liêng được thờ phượng như một vị thần toàn năng.
Trống đồng là trống dương âm và dùi trống đồng là dùi âm dương, hiển nhiên cách đánh trống đồng phải tuân theo luật âm dương. Khi trống để ở vị trí trống tức mặt trống hướng thiên, chầy trống phải quay đầu hở âm xuống đánh thẳng từ trên xuống mặt trời dương cho âm dương giao hòa. Khi trống lật ngược lên thành cái gồng hay cái cối tức âm, lúc này dùi trống cũng phải lật ngược lại đánh đầu kín dương xuống lòng gồng hay cối âm. Cảnh giã cối sát bên căn nhà nòng, nhà vũ trụ cũng theo đúng qui lật âm dương này. Đầu chầy trong lòng cối là đầu dương, trong khi đầu trên có trang trí hình phướn cờ biểu tượng cho gió là đầu âm (gió là thiếu âm tức dương của âm, chầy là dương nên đầu âm của chầy là đầu thiếu âm).

clip_image002[3]

Một cảnh giã chầy cối bên ngôi nhà nòng, nhà vũ trụ trên trống Ngọc Lũ I.

Ta thấy rất rõ cách đánh trống đồng theo âm dương rất đặc biệt. Mường Việt gọi đánh trống là “chàm thấu” (đâm trống, thúc trống như động tác làm tình, thrusting drums).


Nói tóm lại, nhìn đại thể cơ thể học trống đồng cho thấy trống đồng là trống dương âm. Vậy trống đồng là trống biểu của Vũ Trụ Giáo, của Dịch nòng nọc (Dịch viết bằng chữ nòng nọc) dựa trên căn bản âm dương.

(còn tiếp).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: