Đất Xanh (Greenland), Bến Trắng (Qaqortoq),
Tình Ngời (Inuit).
Nguyễn Xuân Quang
Trong chuyến đi thăm Vòng Đai Bắc Cực, chúng tôi có ghé đến hải cảng Qaqortoq, tiếng thổ dân Inuit có nghĩa là Chỗ Trắng, Bến Trắng của đảo Greenland, Đất Xanh (theo Sử Thi Băng Đảo Icelandic Saga thì tên đảo do lãnh tụ Vikings Erik, The Red, khi đào tẩu vì tội giết người đã tới đây, có lẽ lúc đó vào mùa xuân hay mùa hè có chỗ có cỏ rêu xanh tốt, ông mới đặt tên là Đất Xanh GrØnland và ông cũng có mục đích dùng tên này để thu hút nhiều người tìm đến đây).
Thổ dân đầu tiên ở Greenland thuộc chủng mà trước đây người Tây phương thường gọi là dân Eskimo có nghĩa là Bọn Ăn Thịt Sống. Ngày nay thổ dân cho từ Eskimo này là một tên mang tính cách nhục mạ nên họ gọi mình theo cái tên vốn có của tổ tiên mình từ hàng mấy chục ngàn năm xưa là Inuit. Inuit có nghĩa là Người. Inuit là Người giống như chúng ta Man, Mán, Mường, Mol có nghĩa là Người. Inuit đến từ vùng biển Á châu, Đông Nam Á, họ đi ngược lên eo biển Bering, lên vùng Bắc Cực Alaska, Canada rồi tới Greenland, họ ruột thịt, đồng bào với Mường Việt. Người là Ngời, là Sáng, là Tỏ, là Đỏ, là Mặt Trời. Inuit thuộc chủng Xích Quỉ Bách Việt Người Mặt Trời Thái Dương Rạng Ngời. Greenland tiếng Inuit là Kalaanllisut.
Cờ Greenland (ảnh của tác giả).
*
Tôi đến Đất Xanh, Greenland, Kalaallisut,
Mảnh đất xanh của chỏm địa cầu,
Phủ muôn niên băng tuyết trắng phau phau.
Có đồng bào tôi, tộc Người Inuit, Inuk.
Một em gái Inuit trong trang phục cổ truyền.
Như có mối thiên duyên,
Buổi sáng hôm nay rạng ngời nắng đỏ.
Biển ngọc bích, sóng rất lặng và gió rất yên.
Băng đá biển tan. Băng sơn lềnh bềnh.
(ảnh của tác giả).
Giữa mông mênh,
Bầy cá voi đùa chơi phun nước.
Bước lên Bến Trắng Qaqortoq.
Đẹp như tranh, phố dốc núi pha mầu,
Những căn nhà xanh, lam, cam, tím, đỏ, vàng, nâu.
Phố cảng Bến Trắng Qaqortoq (ảnh của tác giả).
Thiên nhiên Bắc Cực hết âu sầu,
Tuyết muôn niên đón chào hè tới.
Quên sầu iglu, lòng người mở hội.
[Ngày tháng mùa đông có nơi có đêm dài hơn ba tháng phải sống trong iglu (Anh ngữ là igloo) làm bằng băng đá, người Inuit trông chờ mùa xuân, mùa hè tới].
Những em thơ bỏ vội ghế nhà trường,
Ùa ra bến xem những người khách lạ thập phương.
Có nhiểu em đã lai Đan Mạch.
(trước kia Greenland là thuộc địa Đan Mạch, nay đã được tự trị nhưng nằm trong khối Đan Mạch).
Những nàng con gái má hường rét ngọt.
Hồn say men huyền thoại, nhảy nhót đàn ca.
(ảnh của tác giả).
Những chàng trai dũng mãnh như là gấu bạch,
Biểu tượng của Greenland là con gấu tuyết Bắc Cực.
Trong nước giá băng lạnh ngắt,
Đùa với tử thần cùng chiếc thuyền kayak con con.
Thuyền kayak bắt đầu nhào lộn vòng tròn trong nước (ảnh của tác giả).
Lăn xuống nước (ảnh của tác giả).
Lộn tròn dưới nước (ảnh của tác giả)
Lộn trồi lên mặt thuyền kayak trở lại (ảnh của tác giả).
Ông thầy tế,
Đảo đồng xuất hồn theo nhạc trống,
Hát trong họng
Bài sử thi kể lể:
Con Quạ, vị thần sáng thế,
Sinh ra hai anh chị em mà cũng vợ chồng,
Là ông Trăng Anniga,
Mà lấy bà Mặt Trời Malina,
Trăng Trời giận nhau rồi ly biệt cách xa.
(Trời Trăng là anh chị em nên đều là Mặt Sáng như nhau. Vợ mặt Mặt Trời giận bôi bùn đất lên mặt chồng nên Mặt Trăng không còn sáng như Mặt Trời nữa. Hai người xa cách nhau vì khác biệt như trời với trăng, như nòng nọc, âm dương).
Những điêu khắc bằng ngà hải mã (walrus), xương cá voi của nhà điêu khắc nổi danh Inuit Aron Kleist ở Greenland mang chứa chan hồn huyền thoại Inuit (ảnh của tác giả chụp tại Bảo Tàng Văn Hóa Inuit, Qaqortoq).
Thầy tế shaman Inuit đang kể sử thi sáng thế của Inuit với lối hát đặc biệt của người Inuit là hát trong cổ họng (ảnh của tác giả).
Nghe chừng như truyền thuyết của ta Lạc Hồng,
Việt cũng có vật tổ chim cắt, chim nông,
Cũng có ông trăng Lạc Long,
Mà lấy bà trời Âu Cơ,
Cũng chia tay lên núi, xuống biển, xuống sông.
Tiếng trống da cũng vang vọng tiếng trống đồng Đông Sơn.
Dừng nghỉ chân trên chiếc ghế-ván-lướt-sóng trông thật nên thơ.
Ghế-ván-lướt sóng (ảnh của tác giả).
Đang thẫn thờ,
Ngắm Đá và Người khắc trên vách núi.
(ảnh của tác giả).
(ảnh của tác giả).
(ảnh của tác giả).
(ảnh của tác giả).
Từ năm 1993 đến 1994, nghệ sĩ Aka Hoegh ở Qaqortoq đứng đầu một nhóm điêu khắc gia trên thế giới gồm 18 người đến tứ Phần Lan, Đan Mạch, Na Uy, Băng Đảo, Aland và Greenland đã biến các vách đá, các tảng đá ở Qaqortoq thành một trung tâm triển lãm điêu khắc đá ngoài trời gồm 24 tác phẩm dưới chủ đề là Người và Đá (xin nhớ người có một nghĩa là Inuit). Hiện nay lên tới 40 tác phẩm . Hy vọng trong tương lai có một điêu khắc gia Man, Mán, Mường ,Việt có một tác phẩm ở đây.
Thật bất ngờ.
Như trong mơ.
Một bé gái,
Ngắt đóa hoa cỏ dại,
Đem tới cho với nụ cười hồn nhiên thân ái.
Em nói gì, ngôn từ Việt-Inuit cổ đại ngọt ngào.
Dưới ghế-ván-lướt sóng nổi dậy ba đào,
Đất trời lảo đảo, lao chao.
Bé gái đã hái hoa tặng tác giả.
Một cặp vợ chồng già,
Mời vào thăm nhà,
Ôm chúng tôi nói lời cảm ơn chân thật,
Đã tới thăm Kalaanlit Nunaat.
(Kalaanlit Nunnaat là Đất Nước Kalaanlit)
Mời nhâm nhi ly trà mát rêu rong,
Ăn miếng khô cá ông.
Thâm tình đồng bào đã thân quen từ tận Dê-En-A (DNA).
Inuit, Man, Mán, Mường, Mol là Người, một chủng, một nhà.
Người là Ngời, là Sáng, là Tỏ, là Đỏ, là Mặt Trời, là Việt Thái Dương Rạng Ngời.
……
Cặp vợ chồng người già Inuit mới gặp chúng tôi lần đầu mà đã thân quen từ tận trong DNA đồng bào.
Ta đã gặp ta. Nơi
Đất Xanh, Bến Trắng, Tình Ngời.
——————————————————————————————————-
Đất Xanh (Greenland), Bến Trắng (Qaqortoq),
Tình Ngời (Inuit).
Nguyễn Xuân Quang.
Tôi đến Đất Xanh, Greenland, Kalaallisut,
Mảnh đất xanh của chỏm địa cầu,
Phủ muôn niên băng tuyết trắng phau phau.
Có đồng bào tôi, tộc Người Inuit, Inuk.
Như có mối thiên duyên,
Buổi sáng hôm nay rạng ngời nắng đỏ.
Biển ngọc bích, sóng rất lặng và gió rất yên.
Băng đá biển tan. Băng sơn lềnh bềnh.
Giữa mông mênh,
Bầy cá voi đùa chơi phun nước.
Bước lên Bến Trắng Qaqortoq.
Đẹp như tranh, phố dốc núi pha mầu,
Những căn nhà xanh, lam, cam, tím, đỏ, vàng, nâu.
Thiên nhiên Bắc Cực hết âu sầu,
Tuyết muôn niên đón chào hè tới.
Quên sầu iglu, lòng người mở hội.
Những em thơ bỏ vội ghế nhà trường,
Ùa ra bến xem những người khách lạ thập phương.
Những nàng con gái má hường rét ngọt.
Hồn say men huyền thoại, nhảy nhót đàn ca.
Những chàng trai dũng mãnh như là gấu bạch,
Trong nước giá băng lạnh ngắt,
Đùa với tử thần cùng chiếc thuyền kayak con con.
Ông thầy tế,
Đảo đồng xuất hồn theo nhạc trống,
Hát trong họng
Bài sử thi kể lể:
Con Quạ, vị thần sáng thế,
Sinh ra hai anh chị em mà cũng vợ chồng,
Là ông Trăng Anniga,
Mà lấy bà Mặt Trời Malina…
Trăng trời giận nhau rồi ly biệt cách xa.
Nghe chừng như truyền thuyết của ta Lạc Hồng,
Việt cũng có vật tổ chim cắt, chim nông,
Cũng có ông trăng Lạc Long,
Mà lấy bà trời Âu Cơ,
Cũng chia tay lên núi, xuống biển, xuống sông.
Tiếng trống da cũng vang vọng tiếng trống đồng Đông Sơn.
Dừng nghỉ chân trên ghế-ván-lướt-sóng trông thật nên thơ.
Đang thẫn thờ,
Ngắm Đá và Người khắc trên vách núi.
Thật bất ngờ.
Như trong mơ.
Một bé gái,
Ngắt đóa hoa cỏ dại,
Đem tới cho với nụ cười hồn nhiên thân ái.
Em nói gì, ngôn từ Việt-Inuit cổ đại ngọt ngào.
Dưới ghế-ván-lướt sóng nổi dậy ba đào,
Đất trời lảo đảo, lao chao.
Một cặp vợ chồng già,
Mời vào thăm nhà,
Ôm chúng tôi nói lời cảm ơn chân thật,
Đã tới thăm Kalaanlit Nunaat.
Mời nhâm nhi ly trà mát rêu rong,
Ăn miếng khô cá ông.
Thâm tình đồng bào đã thân quen từ tận Dê-En-A (DNA).
Inuit, Man, Mán, Mường, Mol là Người, một chủng, một nhà.
Người là Ngời, là Sáng, là Tỏ, là Đỏ, là Mặt Trời, là Việt Thái Dương Rạng Ngời.
……
Ta đã gặp ta. Nơi
Đất Xanh, Bến Trắng, Tình Ngời.
