HÌNH TIÊU BIỂU THÁNG HAI, 2012
TẾT TRẮNG NAM CỰC
Năm nay chúng tôi ăn Tết Nhâm Thìn, một cái Tết Trắng, ở Nam Cực (đón xem du ký Thám Du Nam Cực khởi đăng từ số tới).
Tết này ở rốn địa cầu,
Cột mốc Nam Cực South Pole (ở góc phải của hình).
Nam cực Anh ngữ phổ thông là South Pole. Pole cũng có nghĩa là cây cọc, sào, cột vì thế ở ngay “rốn” địa cầu tức tâm của chóp tận cùng Nam Cực có cắm mốc một cây cọc. Tới đây, chậy vòng quanh cây cột mốc này là ta đã đi được vòng quanh quả đất mà chỉ mất có một phút thôi.
Tết châu Nam Cực, trắng mầu tuyết pha.
Hình vệ tinh Nam Cực cho thấy
98% lục địa Nam Cực bao phủ bởi đá băng, tuyết.
Trắng mung lung, trắng bao la,
Trắng băng sa mạc, băng hà, băng sơn.
Băng hà Amalier có mầu lơ xanh da trời đậm .
Lục địa Nam Cực được coi như một sa mạc băng tuyết. Mưa rất ít, là lục địa khô nhất.
Băng hà: dòng sông băng đá.
Băng sơn: núi băng vỡ ra từ những bãi đá băng (ice shelf) hay từ băng hà, trôi trên mặt biển. Phần nhô khỏi mặt nước chỉ bằng 1/9 của cả khối băng (8 phần ở dưới nước) vì thế Anh ngữ có câu ‘tip of the iceberg’.
Rét từ vũ trụ khai nguồn,
Lạnh từ thiên cổ giờ còn cắt da.
Nam Cực là lục địa lạnh nhất. Mùa đông vùng trong nội địa có thể xuống tới cực tiểu là -80 tới -90 độ C (-112 tới -130 độ F).
Mùa hè vùng duyên hải có thể lên tới cực đại là 5 tới 15 độ C (41 tới 59 độ F.)
Bốn mùa trong một sát na.
Nắng pha lê, nắng chói lòa, cháy da.
Nắng pha lê ròn tan ở Nam Cực nhưng dễ làm lòa mắt, bỏng da (ảnh của tác giả).
Nắng Nam Cực dễ làm lòa mắt (snow blindness), bỏng da vì mặt tuyết phản chiếu lại tất cả các tia UV của nắng chiếu xuống mặt tuyết.
Bụi kim cương bay là đà,
Màn mây lấp lánh như là muôn sao.
Những màn mây là đà mặt tuyết có chứa những tinh thể tuyết, đá băng lóng lánh dưới ánh nắng trông như màn bụi kim cương (cũng tương tự như những đốm tinh thể đá băng lấp lánh dưới ánh nắng trên mặt tuyết băng gọi là ‘chó nắng’ sun dog’ và về đêm dưới ánh trăng gọi là moon dog).
Dông gầm, bão thét, gió gào.
Nam Cực là lục địa gió bão nhất. Vì là sa mạc nên gió bão khủng khiếp nghiêng trời, lệch đất, lật úp thuyền tầu, xẩy ra rất bất ngờ.
Mưa phùn sương bụi, mưa rào tuyết khô.
Mưa tuyết nặng hạt bắt đầu rơi. Lưu ý mặt tác giả đã bị cháy nắng .
Bụi sương đông lạnh bay trong gió thành mưa phùn bụi sương. Tuyết “hạt to” rất khô rơi như mưa rào nặng hạt gọi là snow shower.
Cầu vồng đông đặc, nối bờ
Hai bên dòng đặc xanh lơ băng hà.
Cầu vồng có lần một đầu ở ngay lan can tầu như nối vào bờ, tưởng chứng giơ tay ra nắm lấy được (ảnh của tác giả).
Cầu vòng trong băng giá như đông lạnh lại, xuất hiện rất lâu mới tan biến mất. Có lần cầu vồng sát thành tầu, tác giả tưởng chừng như nắm lấy được.
Băng hà có mầu xanh lơ đậm rất tinh khiết (xem hình băng hà Amalier ở trên). Nước đá, tuyết có mầu trắng vì không khí trong các tinh thể nước đá phản chiếu tất cả các làn sóng ánh sáng trắng. Trong băng hà không khí bị nén chặt lại chỉ còn một ít bọt không khí phản chiếu rất ít ánh sáng, giúp ánh nắng đi sâu vào trong băng đá. Các tinh thể đá hấp thu các ánh sáng ở phía đầu mầu đỏ sáu lần nhiều hơn ở phía đầu mầu xanh lơ của quang phổ. Vì thế chỉ còn có ánh sáng xanh lơ phản chiếu lại mắt chúng ta.
Đêm ba mươi trắng nõn nà,
Muôn đom đóm tuyết ngọc ngà bay bay.
Giao thừa mà vẫn còn ngày.
Giao thừa vào lúc hoàng hôn ở Nam Cực (ảnh của tác giả).
Mặt trời đêm lạnh, mặt mày tím thâm.
Mặt trời lặn xuống biển băng giá càng lúc mặt trông càng tím thâm
Nửa trăng vằng vặc rất rằm.
Trăng Nam Cực lúc giao thừa hình bán nguyệt đứng thẳng như bổ dọc, chia đôi rất cân đều, trông đúng là “vầng trăng ai xẻ làm đôi” . Nửa trăng càng về sáng càng vằng vặc như trăng tròn đêm rằm (ảnh của tác giả).
Ánh quang nam cực đầu năm đón chào.
Ánh quang Nam Cực gọi là Southern light (aurora australis) sinh ra bởi gió mặt trời (solar winds) tạo ra những ráng muôn mầu rực rỡ, chuyển động, nhẩy múa ngoạn mục, mê hồn.
Đêm trừ tịch, vẳng trên cao,
Ngân hà chuyển động, rì rào sóng lay.
Tinh sương, chim tuyết tung bay,
Vén màn mù đặc mở ngày tân niên.
Chim tuyết trắng (ảnh của tác giả).
Tìm nhau một đám băng quyên (penguin),
Tỏ tình, tình tự trên thuyền băng trôi.
Chim băng quyên Adelie (ảnh của tác giả).
Tôi phiên âm penguin là băng quyên có một nghĩa là một thứ chim quyên phần lớn sống ở biển băng tuyết (chúng ta đã có một loài chim quyên là đỗ quyên). Hiện nay có người dịch penguin là chim cánh cụt, theo tôi không chỉnh. Cánh của penguin giờ không còn dùng như cánh nữa. Chim penguin không biết bay. Cánh giờ dùng làm hai tay chèo để bơi , vật để bơi, Anh Mỹ gọi là flipper, không gọi là wing. Nếu muốn, nên gọi là chim cánh tay chèo đúng hơn là chim cánh cụt. Tuy nhiên, tôi thích dùng từ phiên âm băng quyên hơn.
Ăn no, vác bụng ra phơi,
Ngủ vùi hải cẩu mặc trời, mặc trăng.
Một con hải cẩu ngủ vùi dưới nắng hưởng đời thần tiên ở Vịnh Thiên Đường (ảnh của tác giả).
Tiệc xuân tại điện tuyết băng,
Lâu đài băng sơn (ảnh của tác giả).
Băng sơn thiên hình vạn trạng. Có cái trông như một cung điện, lâu đài băng.
Món gì cũng được nấu bằng băng sơn.
Ỡ đây, chúng tôi ăn một cỗ tết truyền thống Việt Nam thật thần tiên đầy mộng tưởng. Các món cỗ tết đều nấu bằng thực phẩm trắng mầu bạch tuyết và làm theo khuôn hình băng sơn.
Bánh chưng vuông, bánh dầy tròn,
Băng sơn bánh chưng vuông, bánh dầy tròn làm bằng nếp trắng bạch tuyết (ảnh của tác giả).
Thịt đông, dưa giá, muối dòn hành chua,
Băng sơn thịt đông (ảnh của tác giả).
Mứt gừng, mứt bí, hạt dưa,
Băng sơn mứt bí (ảnh của tác giả).
Kẹo đường, kem sữa, bánh dừa… trắng trong.
Mảng băng kẹo đường (ảnh của tác giả).
Tráng miệng bằng bánh cà rem (ice cream cake) ‘Eskimo’ (ảnh của tác giả).
Ở đây trời đất tinh ròng,
Là nơi tiên cảnh, non bồng, thiên thai.
Trời biển Nam Cực tinh khiết vô cùng. Biển trong như biển gương (ảnh của tác giả).
Về đây ta lột hình hài,
Vất đi lớp vỏ trần ai con người.
Tâm thanh tịnh, xác thảnh thơi.
Cái Ta-Trời Đất, Đất Trời-cái Ta.
————————-
TẾT TRẮNG NAM CỰC
Nguyễn Xuân Quang
Tết này ở rốn địa cầu,
Tết châu Nam Cực, trắng mầu tuyết pha.
Trắng mung lung, trắng bao la,
Trắng băng sa mạc, băng hà, băng sơn.
Rét từ vũ trụ khai nguồn,
Lạnh từ thiên cổ giờ còn cắt da.
Bốn mùa trong một sát na.
Nắng pha lê, nắng chói lòa, cháy da.
Bụi kim cương bay là đà,
Màn mây lấp lánh như là muôn sao.
Dông gầm, bão thét, gió gào.
Mưa phùn sương bụi, mưa rào tuyết khô.
Cầu vồng đông đặc, nối bờ,
Hai bên dòng đặc xanh lơ băng hà.
Đêm ba mươi trắng nõn nà,
Muôn đom đóm tuyết ngọc ngà bay bay.
Giao thừa mà vẫn còn ngày.
Mặt trời đêm lạnh, mặt mày tím thâm.
Nửa trăng vằng vặc rất rằm.
Ánh quang nam cực đầu năm đón chào.
Đêm trừ tịch, vẳng trên cao,
Ngân hà chuyển động, rì rào sóng lay.
Tinh sương, chim tuyết tung bay,
Vén màn mù đặc mở ngày tân niên.
Tìm nhau một đám băng quyên (penguin),
Tỏ tình, tình tự trên thuyền băng trôi.
Ăn no, vác bụng ra phơi,
Ngủ vùi hải cẩu mặc trời, mặc trăng.
Tiệc xuân tại điện tuyết băng,
Món gì cũng được nấu bằng băng sơn.
Bánh chưng vuông, bánh dầy tròn,
Thịt đông, dưa giá, muối dòn hành chua,
Mứt gừng, mứt bí, hạt dưa,
Kẹo đường, kem sữa, bánh dừa… trắng trong.
Ở đây trời đất tinh ròng,
Là nơi tiên cảnh, non bồng, thiên thai.
Về đây ta lột hình hài,
Vất đi lớp vỏ trần ai con người.
Tâm thanh tịnh, xác thảnh thơi.
Cái Ta-Trời Đất, Đất Trời-cái Ta.
